II OZ 934/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B. - J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 89/14 odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. B. – J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić B. B. – J. termin do wniesienia skargi Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 89/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił B.B.- J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że - wbrew treści art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Odnosząc się do zakwestionowanej przez skarżącą skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję Sąd wskazał, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję zastała wysłana prawidłowo na adres wskazany przez skarżącą w odwołaniu. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika również jednoznacznie, że zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję w urzędzie pocztowym zostały umieszczone na drzwiach mieszkania adresata, tj. skarżącej. Okoliczność podnoszona przez skarżącą, że brak było zawiadomienia w skrzynce pocztowej umieszczonej na drzwiach mieszkania nie oznacza w związku z powyższym, że zawiadomienia nie umieszczono na drzwiach mieszkania skarżącej. Pozostawienie zawiadomienia w powyższy sposób doręczyciel uzasadnił niemożnością doręczenia przesyłki domownikowi, sąsiadowi czy dozorcy domu. Skarżąca nie wykazała, aby pod jej adresem zamieszkania mieszkał inny domownik, ani też aby była tam osoba pełniąca funkcję dozorcy lub podobną. Natomiast w warunkach wiejskich, szczególnie w przypadku zabudowań adresata przesyłki położonych poza ścisłą zabudową (skarżąca wskazuje na miejsce zamieszkania w głębi lasu), możność pozostawienia przesyłki sąsiadowi jest w zasadzie całkowicie wyłączona, jeżeli nie w sposób znaczny utrudniona. Sąd I instancji uznał, że również zarzuty skarżącej dotyczące sposobu liczenia terminu do pozostawienia kolejnego awiza były bezzasadne. Z adnotacji poczynionych na przesyłce wynika bowiem jednoznacznie, że doręczyciel postąpił prawidłowo, a nawet przesyłka pozostawała w urzędzie dłużej niż było to konieczne do zachowania terminów wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Wbrew przekonaniu skarżącej, biegu terminów określonych w tym przepisie nie wstrzymuje bowiem wystąpienie w ich trakcie sobót ani dni ustawowo wolnych od pracy. Ponadto – jak wynika z adnotacji na przesyłce, drugie zawiadomienie nie zostało pozostawione w dniu 30 sierpnia 2013 r., lecz właśnie tak - jak tego sama oczekuje skarżąca, tj. w dniu 2 września 2013 r. Sąd podał też, że praktyka informowania skarżącej przez listonosza drogą telefoniczną o przesyłkach skierowanych do skarżącej jest niewątpliwie, z punktu widzenia skarżącej, praktyką pożądaną, lecz nie znajduje ona uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego o doręczeniach. Zachowanie staranności w zakresie dbania o własne interesy było w przedmiotowej sprawie o tyle istotne, że - jak sama wskazuje skarżąca, nie zamieszkuje ona stale pod wskazanym w odwołaniu adresem zamieszkania. Dla uchronienia się od zarzutu zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi skarżąca winna była zatem podjąć zwykłe, określone w przepisach, czynności zmierzające do zapewnienia sobie prawidłowego zapoznania się z treścią zaskarżonej decyzji i skorzystania z przysługującego jej prawa do jej zaskarżenia, jak np. powiadomienie organu o czasowej zmianie miejsca swego zamieszkania lub ustanowienie pełnomocnika do doręczeń, czego nie uczyniła. Oceny Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie zmieniła treść pisma skarżącej załączonego do jej pisma procesowego z dnia 26 lutego 2014 r., w którym skarżąca wyjaśnia Naczelnikowi Urzędu Pocztowego w T. W., że nie otrzymała przedmiotowej przesyłki i jakie były zwyczaje przy doręczaniu jej przesyłek. W piśmie tym skarżąca twierdzi również, że z odpowiedzi poczty na jej reklamację (której nie dołączyła) wynika, że listonosz nie pamięta faktu pozostawienia u niej awiza w sierpniu 2013 r. W ocenie Sądu upływ czasu powoduje, że okoliczność ta jest jak najbardziej usprawiedliwiona i prawdopodobna i nie przesądza ona o tym, że awiza w ogóle nie było. W zażaleniu B. B. – J. wskazała, że nie doręczono jej zaskarżonej decyzji. Nieruchomość skarżącej w T. W. nie pozostaje stale zamieszkana, stąd skarżąca jeździ też do Urzędu Pocztowego w T. W. w odstępach nie dłuższych niż dwa tygodnie celem weryfikacji, czy na poczcie nie znajdują się adresowane do niej przesyłki. Skarżąca stwierdziła, że w skrzynce pocztowej na drzwiach posesji brak było dokumentów pierwszego i drugiego awizo. Podniosła nadto, że w sezonie letnim przebywa na powyższej nieruchomości w każdy weekend. Jeżeli awizo byłoby wrzucone do skrzynki, mogłaby odebrać list po weekendach 24 - 25 sierpnia, 31 sierpnia - 1 września oraz 7 - 8 września 2013 r. Podała też, że zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) umieszcza się w oddawczej skrzynce na korespondencję, a dopiero gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata (...). Skarżąca wskazała nadto, że na jej posesji były dwie skrzynki na korespondencję przy bramie wejściowej i przy drzwiach a jednak przesyłka była awizowana 23 sierpnia i 30 sierpnia 2013 r. (a nie 2 września 2013 r.) na drzwiach mieszkania skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Okoliczności przedstawione przez skarżącą uprawdopodabniają brak jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Wskazać należy, że przepis art. 44 § 2 k.p.a. reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza), które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z powyższego przepisu wynika, że jako zasadnicze miejsce umieszczenia zawiadomienia wskazuje się oddawczą skrzynkę pocztową. Inne miejsca, w których dozwolone jest umieszczenie zawiadomienia, mają charakter wtórny - mogą być wykorzystane, gdy nie jest możliwe umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Jak wynika z akt sądowych, na formularzu potwierdzenia odbioru przesyłki adresowanej do skarżącej zawierającej odpis decyzji SKO w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2013 r. zakreślono, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono na drzwiach adresata. Przy czym z akt sprawy nie wynika żadne uzasadnienie dla okoliczności pozostawienia zawiadomienia w w/w wskazanym miejscu a nie w oddawczej skrzynce pocztowej. Fakt pozostawienia rzeczonego zawiadomienia w drzwiach adresata jest tym bardziej niezrozumiały, że jak podaje skarżąca, na przedmiotowej posesji znajdują się dwie oddawcze skrzynki pocztowe, w których można było je pozostawić. Wobec zestawienia powyższych okoliczności i treści przepisu art. 44 § 2 k.p.a. i w sytuacji kwestionowania przez skarżącą pozostawienia awiza nie można było uznać, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma było skuteczne. W rezultacie nie można przypisać skarżącej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie w istocie ziściły się wskazane w art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanki, które warunkują przywrócenie uchybionego terminu. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi.