I FZ 108/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 1629/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 7 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1629/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") odmówił M.K. przyznania prawa pomocy. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca wskazała, że z uwagi na poniesioną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej stratę za rok 2014 w kwocie 84.905,50 zł, obecny brak dochodów i utrzymywanie się dzięki pomocy rodziców, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego oraz, że nosi się z zamiarem likwidacji działalności gospodarczej i wyjazdu z Polski w celach zarobkowych. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynikało, że w roku 2013 skarżąca uzyskała dochód w kwocie 40.531,44 zł przy przychodzie w kwocie 806.053,01 zł, w roku 2014 poniosła stratę w kwocie 84.905,40 zł przy przychodzie 557.769,26 zł, natomiast w drugim kwartale 2015 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 71.512 zł. Z urzędu Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z 15 grudnia 2014 r. odmówił zmiany swojego postanowienia z 22 kwietnia 2014 r. o odmowie przyznania M.K. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku Sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przypomniał, że jest to kolejne żądanie przyznania prawa pomocy zgłoszone przez skarżącą w niniejszej sprawie. Poprzedni jej wniosek został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 15 grudnia 2014 r. Nowa okoliczność, tj. poniesienie straty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej strony, nie spowodowała znaczącej zmiany skali prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i wielkości kwot pieniężnych, jakimi w ramach jej prowadzenia dysponuje. W sprawie nie może mieć decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej strony w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym. Skarżąca nadal prowadzi tę działalność i to pomimo zajęć egzekucyjnych na jej majątku. Dlatego ta nowa okoliczność nie może wpłynąć na zmianę oceny spełnienia w sytuacji materialnej wnioskującej strony przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przeanalizowanie sprawy dogłębnie, z uwzględnieniem jej obecnej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w sprawie przyznania prawa pomocy ujemny wynik finansowy z działalności gospodarczej powinien mieć decydujące znaczenie, gdyż jest to jej jedyne źródło utrzymania i dochodu, co powoduje, że stała się osobą charakteryzującą się ubóstwem, ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona została całkowicie środków do życia. Podkreśliła, że w jej przypadku z pewnością zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Przed przystąpieniem do oceny wniesionego zażalenia należy wspomnieć, że sytuacja finansowa skarżącej stanowiła przedmiot oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I FZ 190/15 oddalił zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 15 grudnia 2014 r. odmawiające skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 170 P.p.s.a. orzeczenie to jest wiążące w niniejszej sprawie. Na obecnym etapie sytuację skarżącej należały ocenić ponownie, jednakże z uwzględnieniem treści art. 165 P.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane na skutek zmiany okoliczności sprawy, nawet jeśli są prawomocne. Z tego też względu na obecnym etapie postępowania odnieść należało się wyłącznie do niebędących przedmiotem wcześniejszej analizy, nowych okoliczności faktycznych, które zgłosiła skarżąca. Sąd pierwszej instancji przeanalizował ponownie sytuację materialną skarżącej w kontekście poniesionej w 2014 r. straty i doszedł do słusznych wniosków, że skarżąca równocześnie uzyskała znaczny przychód w kwocie 557.769,26 zł, z którego, podobnie jak w latach zakończonych bilansem dodatnim, mogła wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych. Dodać należy ponadto, że przedstawiona w niniejszym zażaleniu argumentacja nie odbiega od prezentowanej w poprzednio rozpoznawanych środkach zaskarżenia, a zatem tut. Sąd nie widzi podstaw do odstąpienia od wyrażanej wcześniej oceny prawnej sytuacji finansowej skarżącej. Należy więc ponownie wskazać, że koszty sądowe powinny być traktowane na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością. Niedopuszczalne jest bowiem przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element działalności gospodarczej, jak i pozostałe zobowiązania przedsiębiorcy, w związku z czym konieczność regulowania np. zobowiązań względem kontrahentów czy innych należności publicznoprawnych co do zasady nie uzasadnia kredytowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym orzeczeniu trafnie wyjaśniono, z jakich powodów nie było możliwe przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.