I FZ 28/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1629/13 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 1629/13 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1629/13 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 24 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 1629/13, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 4 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odrzucił zażalenie M. K. (dalej: strona lub skarżąca) na postanowienie tego Sądu z dnia 23 marca 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: organ) z dnia 24 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 6 sierpnia 2013 r. strona wniosła skargę na wymienioną na wstępie decyzję organu, którą to skargę Sąd pierwszej instancji - z uwagi na brak uiszczenia wpisu - odrzucił postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. Od przedmiotowego postanowienia skarżąca pismem z dnia 17 lutego 2015 r. wniosła skargę kasacyjną (błędnie oznaczoną jako "skarga"). Wobec faktu, że ww. skarga kasacyjna została podpisana osobiście przez skarżącą (z naruszeniem przymusu adwokacko - radcowskiego ), Sąd - po dokonaniu wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia - postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. odrzucił skargę kasacyjną strony jako niedopuszczalną w świetle art. 175 § 1 p.p.s.a. Następnie skarżąca pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. wniosła zażalenie na przedmiotowe postanowienie, które to zażalenie również zostało sporządzone i podpisane przez nią osobiście. W tak zaistniałym stanie sprawy Sąd pierwszej instancji - powołując się na treść art. 194 § 4 p.p.s.a. - postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r. zażalenie skarżącej odrzucił. Strona zaskarżyła przedmiotowe postanowienie Sądu, wnosząc w dniu 13 lipca 2016 r. zażalenie, w którym zażądała uchylenia ww. rozstrzygnięcia. Równocześnie skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy z uwagi na trudną sytuację materialno - bytową, a jej wniosek w tym przedmiocie został uwzględniony (postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 września 2016 r. przyznające stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Zaznaczyć przede wszystkim należy, że w ocenianym środku zaskarżenia nie zostały przedstawione jakiekolwiek zarzuty, które dotyczyłyby podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Argumentacja skarżącej sprowadza się wyłącznie do wykazania trudnej sytuacji życiowej i stanowi uzasadnienie zawartego w zażaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przedmiotem niniejszego postępowania przez Sądem kasacyjnym jest natomiast zbadanie prawidłowości zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. do wniesionego przez stronę zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 6 czerwca 2016 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżącej. Wyłącznie jedno zdanie z wyjaśnień skarżącej może być potraktowane jako odnoszące się do istoty tak zdefiniowanego sporu, tj. wskazanie, że: "(...)Chcąc bronić się w jakikolwiek sposób sama złożyłam skargę kasacyjną, gdyż nie stać mnie na pomoc prawną wykwalifikowanej w tym zakresie osoby (...)". W świetle jednakże obowiązującego stanu prawnego, przedstawione przez skarżącą usprawiedliwienie zaistniałej sytuacji nie może zostać uwzględnione. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a. postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest rozstrzygnięciem zaskarżalnym do sądu administracyjnego wyższej instancji w drodze zażalenia. Jednakże - odmiennie niż w przypadku zażaleń wnoszonych na inne rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu sądowoadministracyjnym - zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, a w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami - także przez doradcę podatkowego (art. 194 §t. 175 § 3 p.p.s.a.). Jest to tzw. przymus adwokacki - radcowski. Powyższa reguła znajduje odstępstwo jedynie w sytuacji, gdy zażalenie na postanowienie w ww. przedmiocie - będąc stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem - sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, albo jeżeli zażalenie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 zdanie drugie p.p.s.a.). Dodać ponadto należy, że sporządzenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przez podmiot nieuprawniony (tj. nienależący do jednej z ww. kategorii podmiotów legitymujących się profesjonalną wiedzą z zakresu prawa) jest niedopuszczalne. Jest to zatem wada pisma procesowego (zażalenia) o charakterze nieusuwalnym. Oznacza to w rezultacie, że w przypadku zaistnienia takiej sytuacji sąd administracyjny pierwszej instancji odrzuca zażalenie bez uprzedniego wzywania strony do usunięcia stwierdzonego braku. Zgodnie bowiem z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż bezspornie zażalenie skarżącej datowane na dzień 12 lipca 2016 r., dotyczące postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej strony, nie zostało sporządzone przez osobę należącą do kategorii podmiotów wymienionych w art. 175 § 1 p.p.s.a. (co potwierdza również sama skarżąca w zażaleniu będącym przedmiotem niniejszego postępowania). Pismo z dnia 12 lipca 2016 r. zostało bowiem sporządzone i podpisane przez skarżącą osobiście, przy czym z akt sprawy nie wynika aby strona legitymowała się uprawnieniami radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego, czy też innych podmiotów wymienionych w przywołanym przepisie. Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że tak sporządzone zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne, w następstwie czego je odrzucił. Na prawidłowość powyższej oceny nie wpływa przy tym fakt, że postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącej prawo pomocy obejmujące m.in. ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W wykonaniu ww. postanowienia zaś Krajowa Izba Doradców Podatkowych pismem z dnia 22 grudnia 2016 r. wyznaczyła określonego doradcę podatkowego na pełnomocnika skarżącej. Zdarzenie powyższe wywołuje bowiem skutki jedynie na przyszłość, tj. od dnia jego uprawomocnienia się (11 października 2016 r.), pozostaje zaś neutralne dla stanów faktycznych zaistniałych przed tą datą. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.