II FZ 1898/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 152/14 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 18 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. pełnomocnik J. L. – doradca podatkowy J. P., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 152/14. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 15 lipca 2014 r. otrzymał odpis wymienionego wyroku wraz z uzasadnieniem. Po konsultacji ze Skarżącym – w dniu 14 sierpnia 2014 r. zamierzał dokończyć sporządzanie skargi kasacyjnej. Jednak z przyczyn od niego niezależnych, tj. z powodu choroby swojej córki (cukrzyca typu 1) i nagłego wzrostu cukru bez znanej przyczyny oraz zagrożenia tzw. "obiciem", czyli szybkim spadkiem poziomu cukru we krwi, co mogło spowodować zagrożenie życia dziecka - musiał udać się do domu, aby monitorować stan córki i zawieźć ją do szpitala, gdyby jej stan nie uległ polepszeniu. W związku z powyższym wyjaśnił, iż niemożliwe było dostarczenie skargi kasacyjnej do Sądu lub nadanie jej w placówce pocztowej przed upływem 30-dniowego terminu, tj. w dniu 14 sierpnia 2014 r. Wyjaśnił również, że samodzielnie prowadzi kancelarię, w związku z czym nikt inny nie mógł sporządzić i wysłać ww. pisma w określonym terminie. Stwierdził, że skarga kasacyjna została sporządzona i wniesiona niezwłocznie po ustaniu przyczyny jej niezłożenia w terminie. Według pełnomocnika sytuacja ta stanowi potwierdzenie braku jego winy w uchybieniu terminu, w związku z czym uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 152/14, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd powołał się na treść art. 86 § 1 i § 2 i art. 87 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), i wyjaśnił, że z regulacji tych wynika ponadto, że w stosunku do strony ubiegającej się o przywrócenie terminu powinny być spełnione wszystkie przesłanki w sposób kumulatywny, a zatem niespełnienie choćby jednej z nich, wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może jedynie nastąpić w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależnie od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, Warszawa 2005, s. 219 wraz ze wskazanym orzecznictwem). W niniejszej sprawie pełnomocnik Skarżącego wnosząc o przywrócenie terminu, dołączył do niego skargę kasacyjną, czym spełnił wymóg dokonania czynności dla której upłynął termin. Jednocześnie jako przyczynę uchybienia terminu wskazał chorobę jego 11-letniej córki. Podniósł, że skarga kasacyjna została sporządzona niezwłocznie po ustaniu przyczyny jej niezłożenia w terminie. Gdyby uznać, że wnioskodawca uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu – należałoby stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (wniosek nadano drogą pocztową w dniu 18 sierpnia 2014 r.). Jednak, w ocenie Sądu, uprawdopodobnienie braku winy budzi wątpliwości. Jak wynika z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. - obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek obciąża podmiot, który wnosi o przywrócenie terminu. Niewskazanie takich okoliczności, czy też gołosłowne powołanie się na przeszkody uniemożliwiające wypełnienie obowiązków, wiąże się z negatywnymi konsekwencjami procesowymi dla wnioskodawcy. Sąd bowiem nie może domniemywać niezawinionych przez stronę przyczyn uchybienia terminu, ani też poszukiwać potencjalnych okoliczności wyłączających winę strony. Mając na względzie taką wykładnię art. 87 § 2 p.p.s.a., nie sposób w niniejszej sprawie przyjąć, że pełnomocnik strony skarżącej uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wskazał wprawdzie, że wskutek zagrażającego życiu córki ataku hiperglikemii, musiał udać się do domu, aby monitorować stan córki i ewentualnie zawieźć ją do szpitala, gdyby jej stan nie uległ polepszeniu, jednak okoliczność ta nie została przez niego w żaden sposób wykazana. Dokumenty załączone do wniosku o przywrócenie terminu dowodziły wprawdzie przewlekłej choroby córki pełnomocnika, jednak nie odnosiły się do zdarzenia, które zdaniem Wnioskodawcy miało bezpośredni wpływ na uchybienie terminu. Pełnomocnik oprócz własnego oświadczenia, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że atak hiperglikemii córki miał miejsce w tym właśnie dniu. Powyższe twierdzenia Sąd ocenił zatem jako gołosłowne. Gdyby uznać, że wystarczające jest tylko oświadczenie Wnioskodawcy oraz potwierdzenie przewlekłej choroby jego córki, to na tej podstawie należałoby przywrócić każdy termin, którego uchybił Wnioskodawca. Wobec powyższego Sąd uznał, że pełnomocnik strony Skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu. Pełnomocnik Skarżącego wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu mimo spełnienia przesłanki zawartej w tym przepisie, a także naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez wymóg udowodnienia okoliczności uzasadniających brak winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym braku winy w uchybieniu terminu. Wskazanie daty ustania przyczyny uzasadniającej uchybienie terminu jest konieczne z uwagi na okoliczność, że od tej daty liczony jest termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 87 § 3 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie - w przypadku Skarżącego czynnością tą było wniesienie skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie wskazał, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Trafnie Sąd stwierdził, że uprawdopodobnienie braku winy budzi wątpliwość. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu, przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy badać w odniesieniu do tego podmiotu, który dopuścił się tego uchybienia, tj. strony, uczestnika postępowania lub pełnomocnika. Jeżeli niezachowanie terminu do dokonania czynności procesowych nastąpiło w wyniku zaniechań strony, to w odniesieniu do niej badamy spełnienie przesłanki braku winy. Natomiast jeśli uchybienie jest wynikiem zaniechań pełnomocnika, to badamy czy pełnomocnik uprawdopodobnił swój brak winy w uchybieniu. Ale w istocie zaniechanie pełnomocnika obciąża samą stronę. Strona ponosi bowiem odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy dokonywaniu czynności procesowych. Jeżeli stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – wówczas stopień staranności pełnomocnika oceniamy według wyższych, zaostrzonych kryteriów. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wprawdzie dokumenty załączone do wniosku o przywrócenie terminu świadczą o przewlekłej chorobie córki pełnomocnika, jednak nie uprawdopodobnił on, że zdarzenie powodujące uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej miało miejsce w ostatnim dniu terminu zakreślonego do wniesienia tego środka odwoławczego. Wyjaśnienia pełnomocnika w tym zakresie, w braku uprawdopodobnienia zdarzenia, które wskazał on jako przyczynę uchybienia terminowi, należało uznać za niewystarczające. Pełnomocnik nie wyjaśnił w związku z powyższym zdarzeniem, dlaczego ta przyczyna ustała z dniem 18.08.2014 r. W świetle powyższych uwag, w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadna jest ocena Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.