II SA/Rz 1382/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. S. i W. S. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej -skargę oddala- Przedmiotem skargi E. S. i W. S., prowadzących działalność gospodarczą pod firmą "[...]" s.c. E. S., W. S., jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Decyzję tę wydano w następującym stanie sprawy; W dniu 25 lipca 2013 r. funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali w R. do kontroli samochód Scania nr rej. [...] kierowany przez B. W. Okazany przez kierującego podczas kontroli wypis zaświadczenia o wykonywaniu przewozów drogowych na potrzeby własne utracił ważność 24 lipca 2013 r. Kierujący nie okazał natomiast innego ważnego dokumentu uprawniającego do wykonywania przewozów drogowych. Wobec tego decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD") nałożył na skarżących karę pieniężną w kwocie 8.000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia uznając, że opisane wyżej zdarzenie wypełniało dyspozycję art. 92a ust. 1, 6 i 7 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 z późn.zm., dalej: Utd"). Wysokość kary określa lp. 1.3 załącznika nr 3 do Utd. Organ podał również, że brak ważnej licencji jak i zaświadczenia, o jakich mowa w Utd, na dzień kontroli potwierdził także Starosta Powiatu [...]. Zaświadczenie o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne w warunkach określonych w art. 4 pkt 4 Utd wydano stronom dopiero 1 sierpnia 2013 r., po rozpatrzeniu wniosku z 31 lipca 2013 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podali, że z powodu choroby W. S. nie był on w stanie wystąpić ze stosownym wnioskiem o wydanie zaświadczenia na dalszy okres. Wykonywane przez nich przewozy nie stanowią jednak głównego przedmiotu działalności, a realizowane są jedynie na życzenie klienta. Zwłoka w dopełnieniu obowiązku wyniosła tylko jeden dzień. Powołaną na wstępie decyzją z [...] października 2013 r. GITD utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: "Kpa") oraz art. 4 pkt 4, art. 33 ust. 1, art. 87 ust. 2, art. 92a ust. 1, 2 i 6 Utd i l.p. 1.3 załącznika nr 3 do Utd. Organ odwoławczy uznał, że bezsprzecznie w dacie kontroli odwołujący się nie dysponowali ważnym zaświadczeniem na wykonywanie przewozów na potrzeby własne, o których mowa w art. 4 pkt 4 Utd. Przewozy takie, zgodnie z art. 33 ust. 1 Utd, mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Naruszenie tego obowiązku podlega sankcji określonej w art. 92a Utd. W ocenie organu fakt choroby wspólnika spółki cywilnej nie wyłączył odpowiedzialności przedsiębiorców za stwierdzone naruszenie przepisów Utd. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem E. S. i W. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7 i 8 Kpa uznając, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu stron, a postępowanie przeprowadzono z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Ponownie podkreślili, że kontrola drogowa miała miejsce zaledwie jeden dzień po utracie ważności posiadanego zaświadczenia, a nieprzedłużenie jego ważności spowodowane było chorobą strony, uniemożliwiającą dopełnienie obowiązku. Uzyskano je po ustaniu przeszkody. Ponadto, świadczone przez nich usługi przewozu mają charakter tylko incydentalny w prowadzonej działalności gospodarczej. Dlatego zastosowana sankcja ma charakter zbyt dolegliwy i niewspółmierny do stopnia winy. Konieczność zapłaty tak dużej kary może negatywnie wpłynąć na kondycję finansową przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji i uznając zarzuty skargi za niezasadne. Uznał, że fakt późniejszego uzyskania zaświadczenia nie mógł wpłynąć na ocenę stwierdzonego naruszenia przepisów Utd, zaś wysokość kary została sztywno określona przez ustawodawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie bezsporny jest fakt, że w dniu 25 lipca 2013 r. na ul. T. w R. funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego skontrolowali pojazd marki SCANIA nr rejestracyjny [...], którym kierował pracownik skarżących B. W. Kierowca okazał wpis zaświadczenia nr [...] na potrzeby własne, które utraciło ważność z upływem poprzedniego dnia tj. 24 lipca 2013 r. Nie okazał żadnego innego ważnego dokumentu uprawniającego do wykonywania przewozów drogowych. Kontrolowany pojazd był własnością skarżących, którzy prowadzą działalność gospodarczą w ramach spółki [...] w T. Z niebudzących wątpliwości ustaleń wynika też, iż w/w pojazdem wykonywany był przewóz na pusto sprzedanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej materiałów budowlanych a następnie ziemi. Z kontroli został sporządzony protokół, którego treść nie była przez skarżących kwestionowana. Powyższe ustalenia, mają pełne oparcie w zebranym materiale dowodowym. W toku postępowania ustalono również, że skarżący nie posiadali w dniu kontroli ani licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, ani licencji międzynarodowej, wreszcie ważnego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Ani w toku postępowania administracyjnego ani też w skardze nie były kwestionowane powyższe ustalenia. Zarzuty skarżących sprowadzały się do powołania się na chorobę W. S., która miała uniemożliwiać złożenie stosownego wniosku w terminie, wreszcie niewspółmierności nałożonej kary do stwierdzonego uchybienia bez wyważenia w tym wypadku interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Nałożona kara może bowiem wpłynąć niekorzystnie na kondycję prowadzonej "firmy". W interesie społecznym jest tymczasem, aby "firma" funkcjonowała i mogła zatrudniać pracowników. Bliżej nieskonkretyzowane zarzuty dotyczą także naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Przedłożone przez W. S. zaświadczenie lekarskie dotyczyło okresu już po dniu kontroli. Obydwoje skarżący prowadzą działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej i ich sprawą jest takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, aby sprawnie funkcjonowało. Wspólnicy bowiem ponoszą konsekwencje ewentualnych zaniechań w tym względzie. Tylko z podziału obowiązków między wspólników mogło wynikać, iż to W. S. miał złożyć wniosek o wydanie wymaganego na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Trudno nawet pouczać przedsiębiorców, w jaki sposób mają zorganizować sobie pracę, aby nie dochodziło do takich sytuacji jak w niniejszej sprawie. Jest to wewnętrzna sprawa skarżących. Nawet nagła choroba jednego ze wspólników nie zwalnia ich jednak od odpowiedzialności, która ma charakter obiektywny. Wspólnicy muszą bowiem brać pod uwagę, iż któryś z nich może nagle zachorować. W takiej sytuacji, jeśli nie zdążyli załatwić formalności związanych z uzyskaniem nowego zaświadczenia, nie powinni byli wykonywać tego przewozu. Należało albo zmienić jego termin, albo zlecić przewóz osobie trzeciej. Wbrew zarzutom organy zgodnie z zasadą określoną w art. 7 k.p.a. wyjaśniły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wyjaśniono też w uzasadnieniach decyzji w oparciu o jakie konkretnie przepisy działano w tym przypadku, że normy prawne będące podstawą wydanych decyzji nie mają charakteru uznaniowego, co oznacza, iż w razie zaistnienia określonych okoliczności zobligowane są do wydania decyzji określonej treści. W istocie też organy wskazały, że w przepisach także wysokość nałożonej kary pieniężnej nie została uzależniona od np. stopnia winy, czy innych przesłanek. Została ona sztywno określona w załączniku nr 3 do Utd pod poz. 1.3. Zgodnie z art. 4 pkt 4 Utd niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych; Według przepisu art. 33 ust. 1 Utd przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Stosownie do art. 87 ust. 2 Utd podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10. Zgodnie z art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy. W myśl art. 92a ust. 1 w/w ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10 000 złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 Utd). Kara pieniężna za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia wynosi 8000 (osiem tysięcy) złotych, zgodnie z pozycją 1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Stosownie zaś do art. 92 c ust. 1 Utd nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92 a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć lub że stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów, które pozwalałyby organom skorzystać z w/w przepisu art. 92c ust. 1 Utd. Nie można uznać za okoliczność, o której mowa w w/w normie prawnej wykonywania przewozów na potrzeby własne bez ważnego zaświadczenia z przyczyn z jakich nastąpiło w tym wypadku spóźnione złożenie wniosku o wydanie kolejnego zaświadczenia. Mimo choroby W. S., która zresztą została udokumentowana od następnego dnia po kontroli, w czasie jej trwania - bo 31 lipca 2013 r. został złożony stosowny wniosek, a skarżący uzyskali zaświadczenie, ale dopiero dnia 1 sierpnia 2013 r. Jak wyżej wskazano, rzeczą przedsiębiorców jest dbałość o własne interesy i takie zorganizowanie działalności gospodarczej, aby nie dochodziło do naruszeń przepisów prawa. Nawet jeśli więc nie zdążono ze złożeniem wniosku to zaistniała sytuacja na którą wskazywali skarżący nie usprawiedliwia faktu wykonywania przewozów na potrzeby własne bez ważnego zaświadczenia. Należało w tej sytuacji po prostu inaczej zorganizować transport. Zasadnie więc wobec nie przedstawienia dowodów uzasadniających zastosowanie art. 92 c ust. 1 organy uznały, że brak było podstaw do jego zastosowania. Oczywistym jest, że w interesie także społecznym jest, aby przedsiębiorstwa funkcjonowały na rynku, ale w niniejszej sprawie organy działały legalnie i na podstawie przepisów prawa a to skarżący naruszyli prawo, z czym związana jest konkretna sankcja administracyjna. W dobrze pojętym własnym interesie skarżących jest właściwe zorganizowanie działalności gospodarczej w sposób, który w przyszłości nie doprowadzi do konieczności wdrażania podobnych postępowań. W ustalonych okolicznościach organy nie miały żadnej możliwości złagodzenia finansowej dolegliwości jaką jest kara w wysokości przewidzianej w załączniku do ustawy ani też odstąpienia od jej nałożenia. Nie naruszyły też w żaden sposób wskazywanych w skardze przepisów. Mając na uwadze powyższe należało skargę oddalić jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.