I SAB/Wa 564/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Małgorzata Miron Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. S., S. S. i P. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 2 listopada 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących A. S., S. S. i P. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 5 września 2013 r. A. S., S. S. i P. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 28 października 2012 r. A. S., M. S., S. S. i P. S. Stępniak złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...]. Następnie w dniu 26 lutego 2013 r. (data prezentaty) wnieśli - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prezydent W. pismem z dnia 5 kwietnia 2013 r. skierowanym do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. zwrócił się o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Również pismem z tego samego dnia wystąpił do Archiwum Państwowego W. o przesłanie kopii fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania Miasta W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931r. wraz z odpowiednim opisem dotyczącym nieruchomości położonej przy ul. [...]. Powiadomił też skarżących, że gromadzona jest dokumentacja na podstawie której możliwe będzie określenie, czy grunt objęty roszczeniem spełnia przesłanki z art. 215 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj: - w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania, - czy przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użyłkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Dodał, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym przez art. 35 kpa. Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 §1 kpa – poinformował, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do 31 lipca 2013 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na załatwienie sprawy do dnia 31 lipca 2013 r. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, iż Prezydent W. dopiero w dniu 5 kwietnia 2013 r. podjął czynności zmierzające do zakończenia przedmiotowego postępowania. Ponadto w tym samym dniu organ pierwszej instancji wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy nie później niż do dnia 31lipca 2013 r. Zatem w dacie złożenia zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania Prezydent W. niewątpliwie pozostawał w bezczynności. Dodał, że każde przekroczenie terminu określonego w art. 35 kpa lub ustalonego w myśl art. 36 kpa skutkuje pozostawaniem organu administracji publicznej w bezczynności i upoważnia strony postępowania do złożenia zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Wobec tego stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia niniejszej sprawy. W związku z powyższym biorąc pod uwagę charakter i stopień złożoności postępowania, wyznaczył organowi pierwszej instancji termin na załatwienie sprawy do dnia 31 lipca 2013 r. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też A. S., S. S. i P. S. w dniu 5 września 2013 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wydania decyzji o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] W odpowiedzi na skargę z dnia 21 października 2013 r. Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż skarżący zostali poinformowani o tym, że w toku prowadzonego postępowania gromadzona jest dokumentacja na podstawie której możliwe będzie określenie, czy grunt objęty roszczeniem spełnia przesłanki art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym - z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji - nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za tę nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę [...]. Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 § 1 kpa - organ poinformował, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 31 stycznia 2014 r. Do dnia 12 marca 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji. Podsumowując Sąd stwierdza, że Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustalonym przez Sąd terminie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.