I OZ 409/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia "L." Spółki jawnej w Gdańsku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 34/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "L." Spółki jawnej w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 34/14 na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") oddalił wniosek "L." Spółki jawnej w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 246 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to na stronie spoczywa obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Zarządzeniem z dnia 7 lutego 2014 r. skarżąca Spółka została wezwana do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację finansową m.in. wyciągów z rachunków bankowych i sprawozdań finansowych. W zakreślonym terminie skarżąca Spółka nie uczyniła zadość wezwaniu. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skoro bowiem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a. powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła "L." Spółka jawna w Gdańsku podnosząc, że w pouczeniu zawartym w wezwaniu zostało stwierdzone, że nieprzedłożenie dodatkowych dokumentów spowoduje rozpoznanie wniosku w oparciu o posiadane dokumenty, a więc na podstawie złożonego formularza PPPr. W ocenie skarżącej wykazała ona brak środków na poniesienia kosztów sądowych, wypełniając formularz, w którym szczegółowo przedstawiła swoją sytuację majątkową. Skoro ustawodawca posłużył się powołanym formularzem, to jego prawidłowe wypełnienie dostarcza Sądowi wszystkich informacji niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, inaczej podważałoby to sens stosowania formularza. W związku z powyższym skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, względnie o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej została uregulowana w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi i zgodnie z nią prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja zawarta w opisanym przepisie stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy w sprawie występują okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Ciężar wykazania okoliczności, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W myśl art. 255 p.p.s.a., sąd administracyjny może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów w przypadku gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W rozpoznawanej sprawie, pomimo złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ocena sytuacji finansowej skarżącej nie była zdaniem Sądu I instancji możliwa. Dlatego wezwano skarżącą do przedłożenia określonych dokumentów obrazujących stan majątkowy strony, co miało umożliwić ocenę, czy dysponuje ona dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wezwanie to jednak pozostało bez odpowiedzi. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, podzielany w pełni przez Naczelny Sąd Administracyjny, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak kompletnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwala przyjąć, że wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania wynoszą one 200 zł. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę wyrażoną w zaskarżonym orzeczeniu, że nie ma podstaw aby uznać przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnioną. Prawidłowości postanowienia Sądu I instancji nie podważa zawarty w zażaleniu argument dotyczący woli ustawodawcy, by dane zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były wystarczające do oceny jego zasadności. Zgodnie bowiem z art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy złożone na urzędowym formularzu oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub gdy budzi ono wątpliwości Sądu jest on uprawniony do żądania, by strona w zakreślonym terminie złożyła dodatkowe oświadczenie lub przedłożyła dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego. Stwierdzić także należy, że skierowane do strony wezwanie do przedłożenia określonych dokumentów wydane zostało w rozpoznawanej sprawie zgodnie z obowiązującymi przepisami i zawiera wszelkie niezbędne elementy pozwalające stronie na zastosowanie się do treści wezwania. Konsekwencją nie wykonania tego wezwania musiała być odmowa uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.