II FSK 910/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Bk 468/11 w sprawie ze skargi A. Z. i M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 24 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005-2010. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił skargę A.Z. i M.Z. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 24 października 2011 r. w przedmiocie oprocentowania nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości. Stan sprawy Sąd przedstawił następująco: Skarżący są właścicielami nieruchomości, które do 31 grudnia 2002 r. były opodatkowane podatkiem od nieruchomości, a z dniem 1 stycznia 2003 r., na skutek zmiany przepisów, zostały wyłączone spod opodatkowania tym podatkiem i objęte przepisami ustawy o podatku rolnym. Pomimo wskazanej powyżej zmiany przepisów organ podatkowy wymierzał skarżącym aż do roku 2010 podatek od nieruchomości na podstawie złożonego przez nich wykazu nieruchomości. W dniu 17 maja 2010 r., w wykonaniu wezwania organu, skarżący złożyli informację w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego za lata 2005-2010, w której zgłosili posiadane nieruchomości do opodatkowania podatkiem rolnym. Decyzjami z dnia 10 czerwca 2010 r. Prezydent Miasta B. uchylił ostateczne decyzje wymiarowe w podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2010, wskazując, że grunty należące do skarżących podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym. Pismem z 21 czerwca 2010 r. skarżący złożyli wniosek o zwrot nienależnie zapłaconego podatku od nieruchomości wraz z oprocentowaniem. Decyzją z 5 lipca 2010 r. organ podatkowy pierwszej instancji określił skarżącym nadpłatę w podatku od nieruchomości za lata 2005 – 2010. Decyzja ta została jednak uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z 27 września 2010 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz brak rozstrzygnięcia w kwestii oprocentowania nadpłaty. Rozpoznając ponownie sprawę, Prezydent Miasta B. decyzją z 3 listopada 2010 r. określił skarżącym nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości oraz odmówił przyznania oprocentowania tych nadpłat. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 marca 2011 r., a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na brak dowodów świadczących o tym, że ustalając zobowiązania w podatku od nieruchomości w latach 2005 – 2010, organ podatkowy nie dysponował wiedzą na temat charakteru opodatkowanych gruntów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z 12 maja 2011 r. Prezydent Miasta B. po raz kolejny określił skarżącym nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2005-2010 i jednocześnie odmówił wypłacenia oprocentowania od tych nadpłat. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z 24 października 2011 r., które uzasadniając odmowę wypłaty oprocentowania argumentowało, że nadpłaty zostały zwrócone skarżącym w wymaganym ustawą terminie, a organ nie przyczynił się do ich powstania. Skarżący dopiero 15 maja 2010 r. złożyli informację, w której wykazali działki jako oznaczone w ewidencji gruntów jako "orne"; do tego czasu decyzje wymiarowe były wydawane w oparciu o poprzednią informację w sprawie podatku od nieruchomości, a z chwilą zmiany przepisów ustawy skarżący byli zobowiązani do złożenia informacji o powstaniu obowiązku podatkowego w podatku rolnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący zarzucili, że sposób powstawania zobowiązań podatkowych w przypadku podatku od nieruchomości w stosunku do osób fizycznych, tj. w formie decyzji wydawanej przez organ podatkowy, sprawia, że to na organie ciąży obowiązek prawidłowego ustalenia przedmiotu opodatkowania, podstawy opodatkowania i wysokości podatku. W tej sytuacji złożony przez skarżących w latach 90-tych wykaz nieruchomości nie zwalniał organu podatkowego z obowiązku przeprowadzenia całego postępowania i oceny wszystkich okoliczności sprawy. Fakt, iż nieruchomości posiadają status nieruchomości rolnych, wynika jednoznacznie z ewidencji gruntów miasta B.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wskazał, że nawet jeśli skarżący zobowiązani byli do złożenia informacji o tym, że posiadanie przez nich grunty nie podlegały od 1 stycznia 2003 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, to okoliczność ta nie zwalniała organu podatkowego z obowiązku wymierzenia podatku zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. W szczególności organ ten powinien uwzględnić wszystkie znane mu okoliczności faktyczne i prawne sprawy, tj., z jednej strony, zmianę przepisów regulujących opodatkowanie nieruchomości gruntowych podatkiem od nieruchomości oraz podatkiem rolnym, z drugiej zaś - dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Niezależnie od tego na mocy art. 7a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.), od 2005 r. organy podatkowe zobowiązane są prowadzić ewidencję podatkową dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego. Ewidencja ta, zgodnie z powołaną regulacją, powinna zawierać dane o podatnikach i przedmiotach opodatkowania, w szczególności wynikające z informacji i deklaracji składanych przez podatników, danych zawartych w księgach wieczystych, ewidencji gruntów i budynków oraz w innych ewidencjach i rejestrach. W konsekwencji należało uznać, że organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji ustalających wysokość tego zobowiązania i do powstania nadpłaty w tym podatku. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów przez nieuzasadnione przyjęcie, że organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji ustalających nienależne zobowiązania podatkowe za lata 2005-2010, w związku z czym powstałe nadpłaty podlegały oprocentowaniu od dnia ich powstania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zawarty w skardze kasacyjnej jedyny zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się w istocie do problemu oceny zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych oraz ich subsumpcji pod właściwą normę materialnoprawną. Sąd pierwszej instancji, przyznając rację skarżącym, uznał, że organy podatkowe nie uwzględniając danych z ewidencji przyczyniły się do powstania nadpłaty, w konsekwencji zaś podatnikom należał się zwrot oprocentowania od dnia powstania nadpłaty. SKO kwestionuje taką ocenę, argumentując, że to na podatnikach spoczywały określone obowiązki ewidencyjne, a fakt niezłożenia przez skarżących zaktualizowanego wykazu nieruchomości wykluczał uznanie, że organy przyczyniły się do powstania nadpłaty. W tej sytuacji, wobec zwrócenia nadpłaty w terminie, oprocentowanie skarżącym w ogóle by nie przysługiwało. Rację w tym sporze przyznać należy podatnikom; wyrok Sądu pierwszej instancji, uwzględniający skargę, jest więc zgodny z prawem. Jak słusznie wskazał WSA w Białymstoku, w przypadku opodatkowania nieruchomości znajdujących się w posiadaniu osób fizycznych, wymiar podatku dokonywany jest przez organy podatkowe na podstawie art. 21 §1 pkt 2 O.p. W tej sytuacji organ prowadzi postępowanie podatkowe, w toku którego zobowiązany jest ustalić stan faktyczny sprawy z zachowaniem wszelkich rygorów proceduralnych nałożonych przepisami O.p. Przede wszystkim organ ten ma obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 122 O.p.) poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 187 §1 O.p.). Zasadnie wskazuje Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ podatkowy powinien w szczególności wziąć pod uwagę wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, co na gruncie kontrolowanej sprawy oznaczało uwzględnienie zarówno aktualnego stanu prawnego, jaki i danych zawartych w urzędowych ewidencjach. Na takie źródło dowodowe wskazują w sposób wyraźny przepisy obowiązującego prawa, w tym przede wszystkim art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz art. 7a u.p.o.l., który statuuje obowiązek prowadzenia przez organy podatkowe ewidencji dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego. Kontrolując sprawę z perspektywy powołanych powyżej przepisów, WSA w Białymstoku doszedł do prawidłowej konkluzji, że organ podatkowy wymierzając podatek nie powinien był opierać się tylko na informacjach składanych przez podatników, zwłaszcza, że złożony wykaz nie zawierał kluczowej dla opodatkowania informacji o oznaczeniu rodzaju gruntu. Zaniechanie uwzględnienia przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy danych zawartych w urzędowych ewidencjach słusznie zakwalifikowano jako przyczynienie się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji ustalających wysokość tego zobowiązania, a w konsekwencji do powstania nadpłaty w tym podatku. W tej sytuacji odmowę przyznania skarżącym oprocentowania nadpłat uznać należało za naruszenie przepisów prawa materialnego, co obligowało Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a, do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponieważ wyrok tej treści zapadł w postępowaniu przed WSA w Białymstoku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrola sądowoadministracyjna dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, w związku z czym nietrafiony okazał się zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 O.p. W związku z powyższym, skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu, na podstawie art. 184 P.p.s.a.