I OZ 300/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2410/13 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M. M. na czynność Wójta Gminy N. w przedmiocie odmowy zapewnienia transportu małoletniemu K. M. postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 26 listopada 2013 r. M. M., reprezentowana przez pełnomocnika adw. I.., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Wójta Gminy N. polegającą na odmowie zapewnienia transportu małoletniemu K. M. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 18 lutego 2014 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Odpis zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 24 lutego 2014 r., a w dniu 4 marca 2014 r. uiszczono wpis sądowy w kwocie [...] zł. W dniu 6 marca 2014 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego ww. skargi , uzasadniając powyższe tym, iż uchybienie terminowi do dokonania tej czynności nastąpiło z powodu choroby pełnomocnika. Do przedmiotowego wniosku dołączono potwierdzenie uiszczenia w dniu [...] marca 2014 r. wpisu od skargi oraz zaświadczenie lekarskie z [...] marca 2014 r. nr [...], z którego wynika, że I. "nie może stawić się w dniu 3.03.2014 r. na wezwanie (zawiadomienie) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2410/13 z powodu choroby {nr statystyczny choroby zgodny z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych) [...]", a przewidywany termin zdolności do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie to 7 marca 2014 r." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie- na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a." postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r., odmówił M. M. przywrócenia terminu do dokonania powyższej czynności wskazując, że okoliczności podniesione w złożonym wniosku nie uprawdopodabniały braku winy strony w uchybieniu terminowi. Nie wskazywały także, iż wnioskodawczyni nie mogła dokonać czynności w terminie. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, fakt wystąpienia u strony bądź jej pełnomocnika choroby sam przez się nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu. Musi ona bowiem stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania. Nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet choroba, która wymaga leżenia nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła dokonać czynności procesowej korzystając z pomocy domowników lub pracowników. Mając powyższe na względzie, Sąd Wojewódzki uznał, że przesłanka uchybienia terminu, podana przez pełnomocnika skarżącej, oprócz udokumentowania jej zaświadczeniem lekarskim, załączonym do wniosku o przywrócenie terminu, nie wyjaśniała w istocie, dlaczego podjęcie czynności procesowej w przewidzianym do tego terminie nie było możliwe. W ocenie Sądu, samo twierdzenie pełnomocnika skarżącej o chorobie, na jaką zapadł, udokumentowane zaświadczeniem lekarskim, nie mogło przemawiać za uwzględnieniem przedmiotowego wniosku. Z załączonego do tego pisma zaświadczenia lekarskiego wynikało bowiem, że pełnomocnik skarżącej nie mógł stawić się w dniu 3.03.2014 r. na wezwanie (zawiadomienie) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2410/13 z powodu choroby o nr. [...] oraz, że przewidywany termin w którym mógł podjąć taką czynność był 7 marca 2014 r. Podkreślono przy tym, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi nie wymaga osobistego stawiennictwa w Sądzie, czynność ta może być bowiem dokonana np. przelewem z rachunku bankowego. M. M., w złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażaleniu, wskazywała, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r.. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Jej zdaniem, Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że w dniu 3 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącej był chory w stopniu uniemożliwiającym opuszczenie miejsca zamieszkania, co potwierdza załączone zaświadczenie lekarskie, w którym wskazano, że " w dniu 3 marca 2014 r. odbyłem wizytę domową u pacjenta I. z powodu choroby. Stan zdrowia pacjenta nie pozwalał na wizytę w poradni. Wystawiono L4 z zaleceniem leżenia w łóżku". Powyższe – w mniemaniu wnoszącej zażalenie - potwierdzało także okoliczność, iż choroba pełnomocnika była nagła, a zatem istniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie ww. wniosku. Skarżąca wywodziła ponadto, że zaskarżone orzeczenie prowadzi do nieuzasadnionej odmowy rozpoznania skargi. Zwróciła również uwagę, że wpis od skargi został uiszczony w dniu 4 marca 2014 r., a więc dzień po terminie, a także, że siedziba kancelarii pełnomocnika skarżącej jest położona w B. przy ul. B.. Jego zaś miejsce zamieszkania znajduje się w miejscowości S. tj. ok. 10 km od siedziby kancelarii. Obecność pełnomocnika w kancelarii i podjęcie stosownych czynności biurowych bez dostępu do akt było więc niemożliwe z przyczyn od pełnomocnika niezależnych. Celem potwierdzenia ww. okoliczności, skarżąca dołączyła do zażalenia druk L4, zaświadczenie lekarskie oraz ksero dowodu osobistego ustanowionego przez nią pełnomocnika. Odnosząc się do naruszenia wskazanych wyżej przepisów ustawy zasadniczej oraz Konwencji, skarżąca podnosiła, że kwestionowane orzeczenie stanowi wyraz nadmiernego rygoryzmu ograniczającego dostęp do sądu i uniemożliwiającego wywiedzenie skargi Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na wnioskodawcy (art. 87 § 2 powołanej ustawy). Z powyższego wynika, że brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co uzasadnia pogląd, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, oczywiście przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie sąd uzna za istotne, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca taki wniosek, uprawdopodobniła, iż istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł. W tym kontekście należy, zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby niedochowanie terminu do uzupełnienia ww. braku było przez nią niezawinione. Należy zgodzić się ze skarżącą, że w pewnych sytuacjach choroba strony, bądź jej pełnomocnika, może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, lecz tego rodzaju okoliczność może zostać uwzględniona wyłącznie w sytuacji gdy choroba jest nagła i jej przebieg w rzeczywistości uniemożliwia stronie (jej pełnomocnikowi) dokonanie określonej czynności. W niniejszym jednak przypadku taka sytuacji nie miała miejsca. Skarżąca bowiem nie uprawdopodobniła, że choroba ustanowionego przez nią pełnomocnika uniemożliwiła uiszczenie wpisu od skargi. Wprawdzie z dołączonych do zażalenia dokumentów wynika, że lekarz w dniu 3 marca 2014 r. odbył wizytę domową u I. z powodu choroby oraz, że stan zdrowia pacjenta nie pozwalał na wizytę w poradni, a także, że wystawiono druk L4 z zaleceniem leżenia w łóżku, to jednak należy zauważyć, że ww. dokumenty zostały przez stronę przedłożone dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczność świadczących o braku winy strony w uchybieniu terminu istnieje zaś na etapie rozpoznania wniosku w tym przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje bowiem w tym przypadku oceny prawidłowości wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia w kontekście przedstawionych wówczas przez stronę okoliczności. Nie rozpoznaje zaś ponownie, na skutek wniesionego zażalenia, tego samego wniosku. Wobec powyższego nie można na tej podstawie uznać, że sformułowanie o braku możliwości stawienia się na wezwanie Sądu było jednoznaczne z brakiem możliwości uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, z uwagi na stan zdrowia pełnomocnika skarżącej. Bez wpływu na powyższe pozostaje także fakt, że siedziba kancelarii pełnomocnika skarżącej znajduje się w znacznej odległości od miejsca jego zamieszkania. Ponadto na potwierdzeniu zapłaty, jako właściciel rachunku bankowego, został wskazany S. K., co oznacza, że pełnomocnik mógł skorzystać z pomocy osoby trzeciej bez konieczności pojawienia się w siedzibie swojej kancelarii. Za nieuzasadnione należy także uznać zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP i powołanej wyżej Konwencji. Skorzystanie bowiem przez stronę z możliwości rozpoznania sprawy przez sąd wymaga z jej strony wykazania się odpowiednim zaangażowaniem, którego brak nie może zostać konwalidowany z uwagi na przysługujące jej prawo do sądu, zwłaszcza, że ustawodawca przewidział sytuacje (m. in. uzupełnienie braków fiskalnych pisma procesowego), w których uchybienia strony mogą przez nią zostać naprawione. Skarżąca zaś z takiej możliwości nie skorzystała. W świetle przytoczonych twierdzeń należy uznać, iż stanowisko Sądu Wojewódzkiego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu było prawidłowe. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji