III SA/Wa 2804/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-13
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Małgorzata Długosz-Szyjko, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wskazujące jako przyczynę niepełnosprawności choroby psychiczne (symbol 02-P), mogą stanowić podstawę do obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, jeśli nie zawierają oceny, czy choroba ma charakter przewlekły, a zaświadczenia lekarskie potwierdzające ten charakter zostały wydane po terminie i przez nieuprawnionych lekarzy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wskazujące jedynie chorobę psychiczną, nie są wystarczające do obniżenia wskaźnika zatrudnienia, jeśli nie zawierają oceny, czy choroba ma charakter przewlekły. Dodatkowo, zaświadczenia lekarskie potwierdzające przewlekłość choroby, wydane po terminie i przez lekarzy bez odpowiedniej specjalizacji (np. pediatrę zamiast psychiatry), nie mogą stanowić podstawy do obniżenia wskaźnika. W konsekwencji, pracodawca nie jest zwolniony z obowiązku wpłat na PFRON.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON, która określiła spółce K. sp. z o.o. wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia do listopada 2011 r. Spółka kwestionowała prawidłowość wyliczenia tych wpłat, argumentując, że zatrudniała osoby ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi pracę, co powinno skutkować obniżeniem wskaźnika zatrudnienia. Organy uznały, że przedstawione dokumenty (orzeczenia o niepełnosprawności i zaświadczenia lekarskie) nie spełniają wymogów formalnych i merytorycznych do obniżenia wskaźnika.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od stycznia do listopada 2011 r. oddala skargę
Minister Pracy i Polityki Społecznej po rozpoznaniu odwołania z dnia 27 maja 2013 r. wniesionego przez K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwaną dalej: "Skarżącą") od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, iż Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] określił Skarżącej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwany dalej: "PFRON") za okres od stycznia do listopada 2011 roku.
Następnie Skarżąca zaskarżyła decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] wnosząc odwołanie w piśmie z dnia 27 maja 2013 r. oraz zarzucając jej naruszenie:
I. prawa materialnego, tj.:
1) błędne zastosowanie art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 2 oraz art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011r., Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) – zwanej dalej: “ustawą o rehabilitacji", w związku z § 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. z 1998 r., Nr 124, poz. 820) oraz w związku § 32 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r., Nr 139, poz. 1328), poprzez uznanie, że dostarczone orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie schorzeń szczególnie utrudniających pracę, jak również poprzez nieobniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a w konsekwencji błędne wyliczenie wysokości wpłat na PFRON,
2) art. 2a ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, poprzez przyjęcie, że przedstawione zaświadczenia lekarskie nie mogą zostać uwzględnione w prowadzonym postępowaniu,
3) art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 2 oraz art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 oraz § 2b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania - w brzmieniu znowelizowanym rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 czerwca 2003 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. z 2003, Nr 125, poz. 1162), poprzez nieobniżenie wskaźnika osób niepełnosprawnych, a w konsekwencji błędne wyliczenie wysokości wpłat na PFRON – z uwagi na nie zbadanie przez organ pierwszej instancji, czy Skarżąca jest zwolniona z obowiązku dokonywania wpłat na PFRON, ewentualnie nie wyliczenie wysokości obniżonych wpłat na PFRON z tytułu zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy;
II. przepisów postępowania, tj.:
1) art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) – zwanej dalej: “O.p.", poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie sformułowań znajdujących się w orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności w zakresie w jakim pozwalały one stwierdzić istnienie przewlekłych chorób psychicznych u pracowników Skarżącej,
2) art. 210 § 1 pkt 4 O.p., poprzez niepowołanie w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia w postaci art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji,
3) art. 210 § 4 O.p., poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji w zakresie w jakim PFRON odmówił orzeczeniom o stopniu niepełnosprawności, przedstawionym przez stronę, mocy dowodowej w zakresie stwierdzenia występowania u pracowników strony schorzeń szczególnie utrudniających wykonywanie pracy oraz nie przedstawienie wyliczeń, na podstawie których przyjęto kwoty zobowiązań z tytułu wpłat za poszczególne miesiące, a także kwotę sumy tych zobowiązań za wskazany w decyzji okres czasu,
4) art. 207 O.p., poprzez wydanie decyzji stwierdzającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, podczas gdy nie istniały podstawy do wydania decyzji tej treści.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji z dnia [...] września 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że po analizie akt sprawy oraz zarzutów zawartych w powyższym odwołaniu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przepisy art. 21 ust. 1 i art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zobowiązują pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i nie osiągających 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych do dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat i składania Zarządowi PFRON deklaracji miesięcznych i rocznych według ściśle określonego wzoru. Organ odwoławczy wskazał też, że zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, z obowiązkowych miesięcznych wpłat na PFRON zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6 %. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji, wskaźnik, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie prac, których rodzaje zostały określone w przepisie § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzaju schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania. Organ odwoławczy zauważył następnie, iż zapis art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b), a także art. 26a ust. 1b ustawy o rehabilitacji, wskazuje na przyczyny niepełnosprawności, natomiast przepis § 1 ww. rozporządzenia wskazuje konkretne jednostki chorobowe. Dlatego schorzenia wymienione w art. 22 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o rehabilitacji, dokumentuje się orzeczeniami, o których mowa w art. 3, a, 5 lub 62 ustawy o rehabilitacji potwierdzającymi niepełnosprawność, innymi orzeczeniami lub zaświadczeniami lekarskimi. Powyższe oznacza zdaniem organu odwoławczego, że pracownika ze szczególnymi schorzeniami uwzględnić przy obliczaniu obniżonego wskaźnika na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji, musi on legitymować się ważnym orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczeniem traktowanym na równi z takim orzeczeniem) oraz musi zostać stwierdzone schorzenie, o którym mowa w ww. rozporządzeniu. Natomiast rozporządzeniu w sprawie rodzaju schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania, wskazane jest, iż w przypadku braku stwierdzenia w orzeczeniu szczegółowej kwalifikacji schorzenia, wymagane jest załączone do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zaświadczenie od lekarza specjalisty, określające rodzaj schorzenia.
Przenosząc następnie powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie, wynika, iż orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dwóch spośród pracowników Skarżącej wystawione są z symbolem 02-P oraz P, co wedle symboliki określonej w § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, oznacza choroby psychiczne. Natomiast w rozporządzeniu z dnia 18 września 1998 r. wyraźnie jest wskazane, że za schorzenie szczególne pozwalające na obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zgodnie z art. 21 ust. 4 ustawy można uznać przewlekłe choroby psychiczne. Zdaniem organu odwoławczego zaświadczenia lekarskie tychże dwóch pracowników Skarżącej, zgodnie z art. 2a ust 1 oraz ust. 4 ustawy nie mogą zostać uwzględnione w prowadzonym postępowaniu dotyczącym okresu od stycznia do listopada 2011, gdyż zostały wystawione przez lekarza dopiero w dniu 25 lutego 2013 r. Ponadto z zaświadczenia wydanego dla jednego z tych pracowników nie wynika jakiej specjalności był lekarz wydający zaświadczenie o istnieniu szczególnego schorzenia, gdyż na dokumencie widnieje jedynie nazwisko lekarza, bez wskazania jego specjalności. Natomiast zaświadczenie wydane dla drugiego z tych pracowników podpisał lekarz chorób dziecięcych, wobec czego zdaniem organu odwoławczego nie można uznać, iż lekarz chorób dziecięcych jest lekarzem specjalizującym się w chorobach psychicznych, które to choroby wskazano jako przyczyna niepełnosprawności u tego pracownika. Z tego względu brak stosownego stwierdzenia przez lekarza specjalisty schorzenia u pracownika w 2011 r. czy innych dowodów stwierdzających to schorzenie w 2011 r. nie uprawniało Skarżącej do obniżenia wskaźnika zatrudnienia na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzaju schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania.
Skarżąca zaskarżyła następnie decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w piśmie z dnia 29 października 2013 r., zarzucając jej naruszenie:
I. prawa materialnego, tj.:
1) błędne zastosowanie art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 2 oraz art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z § 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania oraz w związku z § 32 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, poprzez uznanie, że dostarczone przez Skarżącą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie rodzajów schorzeń szczególnie utrudniających wykonywanie pracy, umożliwiających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych;
2) art. 2a ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, poprzez przyjęcie, że przedstawione przez Skarżącą zaświadczenia lekarskie nie mogą zostać uwzględnione w prowadzonym postępowaniu;
3) art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 2 oraz art. 21 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 oraz § 2b pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania - w brzmieniu znowelizowanym rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 czerwca 2003 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. z 2003, Nr 125, poz. 1162), poprzez nieobniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a w konsekwencji błędne wyliczenie wysokości wpłat na PFRON z uwagi na nie zbadanie przez organ odwoławczy, czy Skarżąca jest zwolniona z obowiązku dokonywania wpłat na PFRON, ewentualnie nie wyliczenie wysokości obniżonych wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy;
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 187 § 1 O.p., poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności:
a) pominięcie sformułowań znajdujących się w orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności w zakresie w jakim pozwalały one stwierdzić istnienie przewlekłych chorób psychicznych u pracowników Skarżącej;
b) pominięcie orzeczeń i zaświadczeń lekarskich ustalających stopnie niepełnosprawności pracowników Skarżącej w zakresie, w jakim pozwalały one na wyliczenie wskaźnika obniżającego wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wskaźnika obniżonego oraz porównanie wysokości wskaźnika obniżonego ze wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych, co mogło doprowadzić do uznania, że Skarżąca zwolniona jest z wpłat na PFRON, względnie do obniżenia wysokości wpłat;
2) art. 210 § 4 O.p., poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji w zakresie w jakim:
a) odmówiono orzeczeniom o stopniu niepełnosprawności, przedstawionym przez Skarżącą, mocy dowodowej w zakresie stwierdzenia występowania u pracowników Skarżącej schorzeń szczególnie utrudniających wykonywanie pracy;
b) nie przedstawiono wyliczeń, na podstawie których przyjęto kwoty zobowiązań z tytułu wpłat za poszczególne miesiące, a także kwotę sumy tych zobowiązań za wskazywany w decyzjach okres czasu;
c) nie przedstawiono wyliczeń, na podstawie których dokonano ustalenia liczby wszystkich pracowników Skarżącej, jak również liczby osób niepełnosprawnych zatrudnionych w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy;
d) nie wyliczono wskaźnika obniżającego wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wskaźnika obniżonego oraz nie porównano wskaźnika obniżonego ze wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych, co mogło doprowadzić do uznania, że Skarżąca zwolniona jest z wpłat na Fundusz, względnie do obniżenia wysokości wpłat;
3) art. 207 O.p., poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, podczas gdy nie istniały podstawy do wydania takiej decyzji.
Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu przedmiotowej skargi Skarżąca wskazała, iż przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie wprowadzają zamkniętego katalogu środków dowodowych pozwalających pracodawcy wykazać, że jego pracownicy cierpią na schorzenia szczególnie utrudniające wykonywanie pracy. Nie istnieje katalog podmiotów uprawnionych do dokonywania stwierdzenia tych schorzeń, ani katalog dokumentów potwierdzających istnienie tych schorzeń. Zdaniem skarżącej, wbrew twierdzeniom obu organów, żaden przepis ustawy o rehabilitacji ani rozporządzenia z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania, nie zawiera zamkniętego katalogu dokumentów ani stwierdzeń, które powinny się w tych dokumentach znaleźć, dla potwierdzenia występowania ww. schorzeń. Nie można przerzucać na pracodawcę skutków prawnych niedopatrzenia ustawodawcy, który nie dostosował numeracji symboli schorzeń w orzeczeniach o niepełnosprawności do przepisów ww. rozporządzenia z dnia 18 września 1998 r. Skoro przepisy powszechnie obowiązującego prawa są w tej materii niejednoznaczne, należy wykładać je na korzyść podatnika, zgodnie z zasadą in dubio pro tributario. W ocenie Skarżącej należy uznać, że pracodawca może dowodzić istnienia schorzeń szczególnie utrudniających wykonywanie pracy za pomocą wszelkich środków dowodowych, w tym orzeczeń o niepełnosprawności i zaświadczeń lekarskich, a także wykorzystywać wszelkie informacje zawarte w tych dokumentach, które mogą potwierdzać istnienie tych schorzeń. Wobec powyższego, oceniając moc prawną przedstawionych orzeczeń o niepełnosprawności organy powinny wziąć pod uwagę całokształt treści w nich zawartych, które zawierają szereg sformułowań pozwalających na przesądzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że w przypadku dwóch wspomianych wczesniej pracowników Skarżącej mamy do czynienia z przewlekłymi chorobami [...].
Skarżąca zauważyła następnie, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawnosci jednego z nich zostało wydane na czas nieokreślony. W orzeczeniu wyraźnie zaznaczono, że "Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe". W pkt 6 orzeczenia zaznaczono, że wskazany pracownik wymaga "stałej kontroli specjalistycznej". Dodatkowo w orzeczeniu stwierdzono, że niepełnosprawność datuje się od 1996 roku. Wszystkie wymienione elementy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pozwalają zdaniem Skarżącej stwierdzić, że niepełnosprawność ta istniała na wiele lat przed wydaniem orzeczenia i była wynikiem długotrwałej choroby [...]. Choroba ta w opinii organu wydającego orzeczenie miała charakter choroby przewlekłej, nie rokującej nadziei na wyleczenie, skoro orzeczenie zostało wydane na stałe. Natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności drugiego spośród tych pracowników zostało wydane w dniu 15 marca 2010 r. na okres do dnia 31 marca 2012 r. W orzeczeniu stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 1993 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności od 1998 r. Okoliczności te wskazują wyraźnie, że w dacie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownik ten cierpiał już od wielu lat na przewlekłą chorobę [...]. Potwierdza to również pkt 6 orzeczenia, zalecający dalsze leczenie. Nie ma przy tym zdaniem Skarżącej znaczenia, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydano na okres dwóch lat. Choroba przewlekła nie musi być bowiem tożsama z chorobą trwałą i niewyleczalną. Dla uznania, że orzeczenie potwierdza istnienie choroby przewlekłej, decydujące znaczenie ma fakt, czy w dacie wydawania orzeczenia istniał stan przewlekłości choroby i czy zasadnie można było utrzymywać, że stan ten będzie trwał również po wydaniu orzeczenia. Okoliczności takie zachodziły w przypadku tego pracownika, co wynika wprost z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wymienione wyżej okoliczności pozwalają zdaniem Skarżącej stwierdzić, że była ona uprawniona do obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych z powołaniem się na przedstawione orzeczenia o niepełnosprawności, czego nie wzięto pod uwagę przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 5 listopada 2013 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Ustęp 2 powyższego artykułu stanowi natomiast, że z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6 %. Przy czym wskaźnik ten może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (art. 21ust. 4), a rodzaj takich schorzeń określony został w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1998 r., Nr 124, poz. 820) - dalej jako "rozporządzenie z 18 września 1998 r."
Zatem w świetle przywołanych wyżej przepisów wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych pozwalający na zwolnienie pracodawcy od obowiązku wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji może zostać obniżony wyłącznie w sytuacji, gdy pracodawca ten zatrudnia osoby posiadające schorzenia wymienione w rozporządzeniu z 18 września 1998 r. Jednym z rodzajów schorzeń, o których wyżej mowa są przewlekłe choroby psychiczne (§ 1 pkt 8 - rozporządzenia z 18 września 1998 r.).
Stosownie do art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji ( art. 2a ust. 4 tej ustawy).
Z powyższego wynika zdaniem Sądu; po pierwsze, iż posiadanie przez pracownika schorzeń wymienionych w § 1 rozporządzenia z 18 września 1998 r., uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, winno zostać udokumentowane stosownym orzeczeniem; po drugie, iż obniżenie tego wskaźnika następuje począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy tego orzeczenia; po trzecie w końcu, iż odróżnić należy udokumentowanie niepełnosprawności pracowników celem wliczania do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych od udokumentowania wystąpienia u pracowników schorzeń pozwalających pracodawcy na obniżenie wskaźnika, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji.
Sąd zauważa w tym miejscu, iż zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 8 oraz ust. 2 pkt 9 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r., Nr 139, poz. 1328) zwane dalej "rozporządzenie z 15 lipca 2003 r.", orzeczenie o niepełnosprawności oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawierają między innymi symbol przyczyny niepełnosprawności, w tym także wymieniony w § 32 ust. 2 pkt 2 symbol 02 P oznaczający choroby psychiczne. Zatem orzeczenie o niepełnosprawności i jego stopniu winny wskazywać jako jedną z przyczyn niepełnosprawności chorobę [...]. Natomiast uzasadnieniem obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji jest między innymi udokumentowanie posiadania przez pracownika schorzenia w postaci przewlekłej choroby [...]. W ocenie Sądu użycie przez prawodawcę w przywołanych przepisach odpowiednio terminów "choroba [...]" oraz "przewlekła choroba [...]" oznacza, iż nie są to pojęcia tożsame, a drugi z nich jest pojęciem zakresowo węższym niż pierwszy. Minister Pracy i Polityki Społecznej w zaskarżonej decyzji przywołał definicję choroby przewlekłej jako "trwałe, nieodwracalne, postępujące zmiany uszkadzające ustrój, obniżające permanentnie jego wydolność i sprawność, głównie w tzw. stanach ostrych, ale także i przewlekłych, jako jeden i ten sam ustawicznie trwający proces wyniszczania". Jednakże Sąd pragnie podkreślić, iż ocena czy pracownik obciążony jest chorobą przewlekłą może zostać dokonana wyłącznie przez podmiot upoważniony do wystawienia dokumentacji określonej w art. 2a ust. 4 ustawy o rehabilitacji.
Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy Sąd zauważa, iż w znajdujących się w aktach sprawy orzeczeniach o niepełnosprawności pracowników Skarżącej o wskazanych w zaskarżonej decyzji inicjałach M.G. oraz M.S. została wskazana jako przyczyna niepełnosprawności choroba psychiczna. Jednakże w orzeczeniach tych brak oceny, czy wskazana choroba ma charakter przewlekły. Dlatego też zdaniem Sądu orzeczenia, o których wyżej mowa nie mogły być podstawą obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych stosownie do uregulowań rozporządzenia z 18 września 1998 r.
Nie mogły stanowić podstawy obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych również zaświadczenia lekarskie wystawione dla wymienionych wyżej pracowników w dniu 25 lutego 2013 r. i to z dwóch przyczyn. Po pierwsze z uwagi na datę ich wydania, zgodnie z art. 2a ust. 2 i 4 ustawy o rehabilitacji nie mogły one wywierać skutku w okresie objętym zaskarżoną decyzją. Po drugie w ocenie Sądu nie zostały one wydane przez właściwy podmiot. Należy mieć bowiem na uwadze, iż zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. podmiotami właściwymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia są powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekające. W skład zespołów orzekających, o których wyżej mowa wchodzi lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu i specjalizację co najmniej I stopnia w jednej z dziedzin mających zastosowanie w procesie orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności - § 21 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. Skoro zatem przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby obciążonej chorobą [...] winien uczestniczyć lekarz posiadający specjalizację co najmniej I stopnia z zakresu psychiatrii, to stwierdzić należy, że takich samych kwalifikacji wymaga orzekanie o tym czy choroba [...] ma charakter przewlekły. Nie mogą zatem zostać uznane za dające podstawę do obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, orzeczenia wydane przez lekarzy którzy nie posiadają specjalizacji w zakresie psychiatrii.
W świetle powyższego niezasadne okazały się zdaniem Sądu zarzuty skargi dotyczące obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie jak również błędnego zastosowania prawa materialnego przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
Niezasadne są również w ocenie Sądu zarzuty dotyczące formy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia. Należy mieć bowiem na uwadze, iż zaskarżona decyzja rozstrzyga o istocie sprawy stosownie do art. 233 § 1 pkt 1 O.p., to jest utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada zdaniem Sądu wymaganiom określonym w art. 210 § 4 O.p. Należy w tym miejscu zauważyć, iż szczegółowe wyliczenia wysokości zobowiązań Skarżącej z tytułu wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawarte są w decyzji organu I instancji. Skoro organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, to w ocenie Sądu nie było potrzeby ponownego przedstawienia w uzasadnieniu decyzji II instancji wyliczeń dotyczących wysokości tych wpłat.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło