III SA/Gd 45/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. spraw ze skarg M. G. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2013 r. nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienia, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. G. kwotę 1295 (tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2013 r. o numerach [...], [...] i [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażaleń na postanowienia Starosty z dnia 6 września 2013 r. odpowiednio o numerach- nr [...], nr [...] (przy czym organ odwoławczy błędnie w tym przypadku wskazał numer - prawidłowy to [...]) oraz nr [...], i odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania wynagrodzenia tytułem kosztów dozoru i przechowywania – odpowiednio- roweru usuniętego z drogi dnia 1 czerwca 2008r. w miejscowości N. C., roweru usuniętego z drogi w dniu 7 marca 2008r. w miejscowości C. oraz pojazdu marki Opel Astra GTI o numerze rejestracyjnym [...] usuniętego z drogi dnia 24 stycznia 2005r. w miejscowości Ch.. Jako podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć wskazano art. 134 w zw. z art. 126 k.p.a. W uzasadnieniach podano, że postanowienia organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania, wraz z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia zażalenia w terminie 7 dni, zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 10 września 2013r. Zażalenia, opatrzone datą 14 września 2013 r., zostały jednak złożone przez pełnomocnika strony w Kancelarii Starostwa Powiatowego w Ch. dopiero w dniu 25 września 2013 r., a więc po terminie. Uchybiając terminowi strona nie wniosła jednocześnie o jego przywrócenie i nie wskazała w zażaleniu żadnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że opóźnienie w dokonaniu czynności nastąpiło bez winy strony. Postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2013 r. zostały zaskarżone przez M. G. w drodze trzech odrębnych skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i zarejestrowane pod sygnaturami akt: III SA/Gd 45/14 (skarga na postanowienie o nr [...]), III SA/Gd 46/14 (skarga na postanowienie o nr [...]) oraz III SA/Gd 87/14 (skarga na postanowienie o nr [...]). W skargach pełnomocnik M. G. zakwestionował poczynione przez organ ustalenia faktyczne dotyczące czasu i sposobu wniesienia zażaleń. Podkreślił, że wbrew stanowisku organu zażalenia nie zostały wniesione osobiście, ale za pośrednictwem poczty w dniu 16 września 2013 r. Do skarg dołączono kserokopię koperty, w której według twierdzeń pełnomocnika zbiorczo nadano zażalenia. W ocenie skarżącego przebieg postępowań potwierdza, że zażalenia nie zostały złożone osobiście oraz że dochowano terminu do ich wniesienia. Starosta przekazał zażalenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu nie wskazując w piśmie przewodnim, w jaki sposób zostały wniesione zażalenia, ani też że zostały wniesione po terminie. Termin rozpoznania odwołań został przesunięty przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi na zawiłość spraw, bez poinformowania pełnomocnika o pojawieniu się wątpliwości co do terminu wniesienia zażaleń. Skoro organ odwoławczy powziął wątpliwość co do sposobu wniesienia zażaleń, na co wskazuje pismo Starosty z dnia 27 listopada 2013r., organ powinien podjąć czynności rozstrzygające wskazaną kwestię - w tym przede wszystkim przeprowadzić dowód z zapisów w dzienniku korespondencji, którego liczba istnieje na prezentacie i gdzie bez wątpienia zawarto informację, w jaki sposób pisma zostały wniesione. Skarżący nie został poinformowany o wątpliwościach, przez co uniemożliwiono mu wniesienie środków dowodowych zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, takich jak dowód z koperty, której kserokopię dołączono do skargi. W ocenie pełnomocnika pismo Starostwa Powiatowego z dnia 27 listopada 2013 r. nie stanowi wystarczającego dowodu na to, że zażalenia zostały wniesione osobiście, nie rozstrzyga tej wątpliwości i jest wewnętrznie sprzeczne, ponieważ z jednej strony wskazuje się w nim, że pisma dostarczono osobiście, a z drugiej strony, że korespondencję dostarczono bez koperty. Starostwo Powiatowe w piśmie z dnia 27 listopada 2013 r. wskazało , że okoliczność osobistego wniesienia zażaleń została ustalona na podstawie odbytej w tym dniu rozmowy z pracownikiem Biura Obsługi. Pełnomocnik wyraził wątpliwość co do wiarygodności złożonego przez pracownika Biura Obsługi oświadczenia z uwagi na ilość pism wpływających codziennie do organu oraz na czas, jaki upłynął od wniesienia zażaleń, a wskazaną rozmową z pracownikiem. Niewątpliwie zaś nie powinno być ono jedynym dowodem, na którym oparto ustalenie co do sposobu i czasu wniesienia zażaleń, pomijając dowód z przesłuchania pracownika, dowód z przesłuchania pełnomocnika, dowód z przesłuchania osób, które odbyły rozmowę telefoniczną powołaną w piśmie z dnia 27 listopada 2013 r., a przede wszystkim wskazane wyżej dowody w postaci dowodu z dziennika korespondencji oraz dowodu z koperty. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. W ocenie organu postępowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy. Podkreślono, że Starostwo Powiatowe zaprzecza, aby przesyłka zawierająca zażalenia została doręczona przez pocztę, a wiarygodność przedłożonego przez pełnomocnika dowodu w postaci koperty budzi uzasadnione wątpliwości. Żaden z operatorów pocztowych nie sporządza bowiem na potrzeby klienta kopii koperty, a nawet jeżeli tak się stało, to stwierdzenie zgodności kopii koperty z oryginałem mogło nastąpić w momencie przyjęcia przesyłki, tj. w dniu 16 września 2013 r. Na rozprawie w dniu 13 marca 2014r. Sąd na mocy art. 111 § 2 p.p.s.a. zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt III SA/Gd 45/14, III SA/Gd 46/14 i III SA/Gd 87/14 i prowadzenie dla tych spraw łącznie jednych akt pod sygnaturą III SA/Gd 45/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargi podlegały uwzględnieniu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są postanowienia organu odwoławczego, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażaleń. Strona skarżąca stoi na stanowisku, że na skutek niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy organ odwoławczy błędnie przyjął, że zażalenia zostały wniesione po terminie. Z kolei w ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy w wystarczający sposób potwierdza, że zażalenia nie zostały nadane przez pełnomocnika strony skarżącej za pośrednictwem poczty w dniu 16 września 2013 r., lecz że zostały złożone bezpośrednio w Kancelarii Starostwa Powiatowego w dniu 25 września 2013 r., a więc – po terminie. Jako podstawę prawną kontrolowanych postanowień wskazano m. in. art. 134 k.p.a., który stanowi, że: "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (...) uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". Na zasadzie art. 126 k.p.a. powyższe ma zastosowanie również do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażaleń przysługujących od zaskarżalnych w tym trybie postanowień. Zgodne z przywołanymi przepisami byłyby postanowienia, w uzasadnieniu których zostałoby prawidłowo wykazane, kiedy stronie doręczono postanowienie organu I instancji, kiedy upłynął termin do wniesienia zażalenia i - że rozpatrywane przez organ zażalenie wniesione zostało z uchybieniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia. W niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa wyżej, nie zostały wykazane przez organ orzekający w stopniu wystarczającym do podjęcia prawidłowych rozstrzygnięć. Z akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że już na etapie postępowań odwoławczych organ ten powziął wątpliwości co do sposobu, a w konsekwencji - terminowości wniesienia zażaleń. Świadczy o tym pismo Starosty z dnia 27 listopada 2013 r. złożone tego samego dnia w Kolegium "w nawiązaniu do rozmowy telefonicznej z dnia 27 listopada 2013 r.(...)". Istotna dla sprawy okoliczność – to, w jaki sposób i w jakim dniu wniesione zostały do organu I instancji zażalenia, nie została szczegółowo omówiona w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. Organ wskazał w nich jedynie, że zażalenia zostały złożone "przez pełnomocnika strony w Kancelarii Starostwa Powiatowego w Ch. w dniu 25 września 2013 r." W tym miejscu przypomnieć należy, co ma znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości procedowania przez Sąd, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt niniejszych spraw wynika w sposób bezsporny jedynie to, że wszystkie trzy omawiane zażalenia, noszące datę 14 września 2013 r., wpłynęły do Starostwa Powiatowego w Ch. w dniu 25.09.2013 r. i zarejestrowane zostały w dz. korespondencji za nr: [...], [...] i [...]. Na pieczęci Urzędu nie odnotowano, czy pisma wpłynęły za pośrednictwem operatora, czy też zostały złożone osobiście w Urzędzie. Ponieważ organ I instancji, przesyłając zażalenia organowi odwoławczemu w dniach 1 i 2 października 2013 r. w pismach przewodnich z dnia 30 września 2013 r. zawarł jedynie informację, że nie zostały one uwzględnione przez ten organ, bez odniesienia się do kwestii dochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia, zatem ocenić należy, że istotne okoliczności faktyczne - tj. data wniesienia zażaleń - już w chwili podejmowania zaskarżonych postanowień nie zostały wyjaśnione w sposób dostateczny. Wbrew bowiem twierdzeniu organu odwoławczego pismo Starosty z dnia 27 listopada 2013 r. nie wyjaśnia bezspornie omawianej kwestii. W piśmie tym podano, że: "w wyniku rozmowy z pracownikiem Biura Obsługi Interesanta tutejszego organu ustalono, iż korespondencja (zażalenia) dotycząca spraw o w/w znakach została doręczona bezpośrednio w Biurze Obsługi Interesanta Starostwa Powiatowego w Ch. dnia 25 września 2013 r., co zostało potwierdzone stemplem prezentaty oraz parafą. Korespondencję dostarczono bez koperty". W piśmie, mającym stanowić kluczowy dowód w sprawie nie wskazano danych personalnych pracownika, który udzielał informacji i podano, że wniesienie bezpośrednio korespondencji potwierdza stempel prezentaty oraz parafa, które – jak wskazano powyżej, tego nie potwierdzają. Ze stempla i parafy wynika jedynie, że korespondencja wpłynęła do organu w dniu 25.09.2013 r., czemu nikt nie przeczy. W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik strony zakwestionował powyższą okoliczność pisząc, że zażalenia wniósł w terminie tj. wysłał je w dniu 16 września 2013 r. za pośrednictwem poczty. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy wniesiono zażalenia, a w szczególności, czy nastąpiło to - jak twierdzą organy obu instancji - w dniu 25 września 2013 r. bezpośrednio w siedzibie organu. Wskazać należy, że na prezentacie znajdującej się na zażaleniach widnieje jedynie pieczęć o treści: wpłynęło dnia 25 września 2013r. i numer z dziennika korespondencji. Zatem już w dacie podejmowania postanowienia zachodziła potrzeba dalszego wyjaśnienia, czy skarżący dochował terminu do wniesienia zażalenia, zwłaszcza, że organ I instancji nie przedłożył organowi odwoławczemu uwierzytelnionego odpisu odnośnej strony dziennika podawczego. Natomiast z samej prezentaty i parafy pracownika widniejących na zażaleniach nie sposób ustalić, w jaki sposób złożono zażalenia, a więc czy data 25 września 2013 r. odnosi się do daty osobistego złożenia zażaleń, czy też do daty, w której zażalenia nadane za pośrednictwem poczty wpłynęły do organu. Organ odwoławczy na etapie postępowania przed Sądem, to znaczy w odpowiedzi na skargę potwierdził, że istotnie - tak jak wskazuje strona skarżąca - ustalając datę wniesienia zażaleń oparł się wyłącznie na informacji przekazanej mu ze Starostwa Powiatowego w ww. piśmie z dnia 27 listopada 2013 r. i po jej uzyskaniu nie znalazł powodów dla dalszego wyjaśniania tej okoliczności, bowiem "przeprowadzanie dalszych dowodów z wpisów w dzienniku korespondencji, przesłuchanie pracownika przyjmującego korespondencję, czy odtwarzanie treści rozmowy telefonicznej między pracownikiem (...) nie miałoby wpływu na zmianę stanowiska Kolegium w sprawie a jedynie przedłużyłoby postępowanie". Takiego poglądu organu odwoławczego nie można zaakceptować, a w opisanych okolicznościach sprawy wydanie rozstrzygnięć opartych na art. 134 k.p.a. należy uznać za co najmniej przedwczesne. W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Organ odwoławczy nie wezwał jednak M. G. do złożenia oświadczenia na temat daty wniesienia zażaleń. Pełnomocnik strony nie został w trakcie postępowania powiadomiony o wątpliwościach dotyczących sposobu wniesienia pism, a w konsekwencji terminu ich złożenia. Uniemożliwiło to stronie wypowiedzenie się do co istotnej okoliczności sprawy i zgłoszenia wniosków dowodowych, które, w ocenie pełnomocnika strony, podważą informacje zawarte w piśmie Starostwa Powiatowego z dnia 27 listopada 2013 r. Okoliczność dotycząca sposobu wniesienia zażaleń nie została dostatecznie zweryfikowana przez organ, chociażby poprzez uzyskanie zapisów z dziennika podawczego, który służy rejestracji zarówno korespondencji przesyłanej do organu pocztą, jak i wnoszonej osobiście do organu, z wyraźnym wskazaniem jednego z tych dwóch sposobów. Wbrew przekonaniu organu odwoławczego dowód w postaci pisma informacyjnego Starostwa Powiatowego z dnia 27 listopada 2013 r. nie stanowi wystarczającego dowodu, że zażalenia zostały złożone osobiście. W tym względzie Sąd ma również na uwadze, że informacja zawarta w w/w piśmie nie znajduje odzwierciedlenia we wcześniejszych pismach tego organu z dnia 30 września 2013 r. , tj. pismach przewodnich do zażaleń, w których nie zawarto wzmianki, że strona uchybiła terminowi do złożenia zażaleń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze z kolei informowało stronę skarżącą, że ze względu na zawiłość sprawy i wielość zarzutów przedłuża termin rozpatrywania sprawy do dnia 30 listopada 2013 r. Nadmienić należy, że pełnomocnik skarżącego dołączył do skarg kserokopię koperty wskazując, że jest to dowód na wniesienie pism za pośrednictwem poczty. Odnosząc się do stanowiska organu w tej kwestii, zawartego w odpowiedziach na skargi zauważyć należy, że pełnomocnik nie podnosił w skardze, że jest w posiadaniu oryginału koperty czy jej kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez pocztę. Wiarygodność wskazywanego dowodu powinna być jednak rozważona w ramach postępowania administracyjnego, o ile będzie on w tym postępowaniu przeprowadzony na wniosek strony lub z urzędu przez organ. Na rozprawie pełnomocnik podał natomiast, że kserokopię koperty posiada, bowiem poprosił o wykonanie kserokopii w placówce pocztowej w R., gdzie przesyłkę nadawał. Braki dotyczące wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy powodują, że zaskarżone postanowienia podjęto z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 81 kpa, a w konsekwencji – art. 134 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze przedłożony przez pełnomocnika skarżącego spis kosztów. Przy ponownym rozpoznawaniu spraw organ odwoławczy przeprowadzi prawidłowe postępowania celem ustalenia, czy pełnomocnik strony skarżącej uchybił 7-dniowemu terminowi do wniesienia zażaleń.