I OSK 1674/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia NSA Olga Żurawska- Matusiak Protokolant asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. i A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 52/14 w sprawie ze skargi M. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 52/14 oddalił skargę M. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] Burmistrz Miasta Bychawa (dalej Burmistrz) dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina Bychawa oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] stanowiącej przedmiot własności M. S. z nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], stanowiącą przedmiot własności M. W. i A. W. (dalej skarżący). W dniu 30 września 2003 r. A. W. złożył wniosek o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Wójt Gminy Strzyżowice (dalej Wójt) wznowił postępowanie, wskazując że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Burmistrz wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2003 r. dotyczącej rozgraniczenia tej samej działki nr [...] z działką nr [...], których granica jest przedłużeniem granicy działek nr [...] i nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Wójt umorzył postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] i nr [...] i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu. Decyzją z [...] stycznia 2006 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. SKO w Lublinie stwierdziło nieważność decyzji Wójta z dnia [...] maja 2004 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy sądowi wskazując, że decyzja ta została wydana w postępowaniu wznowieniowym i nie zawiera koniecznego elementu odnoszącego się do decyzji o rozgraniczeniu, która w ten sposób pozostała w obrocie prawnym obok decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. WSA w Lublinie, wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 369/06, oddalił skargę M. W. i A. W. na decyzję z [...] czerwca 2006 r. Na wniosek skarżących toczyło się również postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2003 r. o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...]. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] października 2007 r. SKO w Lublinie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu. WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 538/07 oddalił skargę małżonków W. na decyzję z dnia [...] października 2007 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Wójt Gminy Strzyżowice ponownie orzekał w sprawie o wznowieniu postępowania, następnie organ ponownie umorzył postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z nieruchomościami oznaczonymi jako działka nr [...] i działka nr [...] i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu. SKO w Lublinie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. uchyliło decyzję z [...] listopada 2009 r., wskazując – tak jak w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. - że decyzja Wójta Gminy Strzyżowice została wydana w postępowaniu wznowieniowym i nie zawiera koniecznego elementu odnoszącego się do decyzji o rozgraniczeniu, która w ten sposób pozostała w obrocie prawnym obok decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Wójt Gminy Strzyżowice odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Bychawa z dnia [...] maja 2003 r., W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że nie zachodzą podstawy wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., uzasadniające uchylenie decyzji Burmistrza Miasta Bychawa. Nie stwierdzono aby dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe lub decyzja o rozgraniczeniu została wydana w wyniku przestępstwa. Nie doszło także do wydania decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Nie stwierdzono, aby wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Po rozpatrzeniu odwołania SKO w Lublinie decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Strzyżewice. W skardze do WSA w Lublinie na decyzję Kolegium z dnia [...] października 2012 r. skarżący zarzucili jej nieścisłości, pomyłki oraz brak należytego przedstawienia chronologii zdarzeń, opieszałe działania organów, naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz zasady poszanowania własności i współżycia społecznego. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 840/12, WSA w Lublinie uchylił decyzję [...] października 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzja narusza art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 146 § 1 k.p.a. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. SKO w Lublinie utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2003 r. o rozgraniczeniu nieruchomości. Organ II instancji wskazał, że decyzja ostateczna z dnia [...] maja 2003 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (działek nr [...] i nr [...]) wydana została z uwzględnieniem treści ksiąg wieczystych, treści operatu pomiarowego nr [...], operatu nr [...] z podziału działki nr [...], rejestru mapy ewidencji gruntów obrębu [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że rozgraniczenia dokonano zgodnie ze stanem prawnym przebiegu granicy ustalonym na dzień 4 listopada 1971 r. Wykluczono możliwość ustalenia przebiegu granicy sprzecznie z treścią dokumentów odzwierciedlających stan prawny nieruchomości istniejący na dzień 4 listopada 1971 r. Organ odwoławczy wskazał, że podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. może zaistnieć w sytuacji gdy sfałszowanie dowodu stanowiącego podstawę ustaleń zostało potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Zdaniem Kolegium w postępowaniu zakończonym decyzją o rozgraniczeniu okoliczność taka nie wystąpiła. Powołane przez skarżących we wznowionym postępowaniu materiały, jako nowe dowody tj.: 1) mapa z 1926 r. o nazwie [...]; 2) nomenklatura gruntów z 1926 r. z dokładnymi wyliczeniami powierzchni działek oraz drogi należnej do gruntów wsi M.; 3) umowa (przyrzeczenia) sprzedaży zawarta w 1956 r. przez L. i W. W. działek oznaczonych nr [...] i [...]. Kolegium wskazało, że treść ww. dowodów jest niezgodna ze stanem prawnym na dzień 4 listopada 1971 r., ponieważ pochodzą sprzed tej daty i nie mają charakteru dowodów, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, winny być istotne dla sprawy i powinny mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W skardze do WSA skarżący wnieśli o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2011 r. zarzucając, że organ II instancji nieprawidłowo odrzucił wskazywane przez nich "dowody źródłowe". W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. WSA w Lublinie oddalając skargę wskazał, że żadna z wymienionych przez skarżących okoliczności nie dawała podstawy do wznowienia postępowania, a po wznowieniu postępowania do uchylenia ostatecznej decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości ewentualnie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Z decyzji o rozgraniczeniu oraz z operatu rozgraniczeniowego nie wynika, aby w dniu wydawania decyzji ostatecznej znane były Burmistrzowi dowody, na które skarżący powołał się w postępowaniu przed SKO. Organ II instancji prawidłowo ocenił, że dowody te nie mogą być uznane za istotne w sprawie, bowiem nie mogą wpłynąć na zmianę ustaleń co do przebiegu granicy, która – jak wynika z decyzji o rozgraniczeniu – ustalona została według dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej stan posiadania nieruchomości w granicach z dnia 4 listopada 1971 r., a więc przyjętych w postępowaniu uwłaszczeniowym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250). Tytuły własności graniczących nieruchomości regulowane były w postępowaniu uwłaszczeniowym i potwierdzają je decyzje administracyjne (akty własności ziemi). Stan posiadania nieruchomości w dacie 4 listopada 1971 r. wyznacza granicę między tymi nieruchomościami, a więc nawet gdyby granica, którą można byłoby odczytać na podstawie pierworysu z 1926 r. była inna niż według dokumentacji przyjętej w czasie rozgraniczenia, jako obrazującej przebieg granicy w 1971 r., to wówczas nie dawałoby to podstawy do zmiany przebiegu granicy, ani uznania, że jest brak danych do ustalenia granicy lub są one niewystarczające albo sprzeczne. Rejestr z 1926 r. przypisany do wskazanego wyżej pierworysu oraz umowa przyrzeczenia sprzedaży nieruchomości z 1956 r. są związane z pierworysem z 1926 r. nie dają podstawy do samodzielnych ustaleń dotyczących przebiegu granicy nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. W. i A. W. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucają naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji, w której decyzja SKO w Lublinie została wydana z naruszeniem art. 145 §1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego uzasadniających wznowienie postępowania ze względu na fakt, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe oraz ze względu na to, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla niej nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie na rzecz adw. A. Z. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie należy się zgodzić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał trafnej i przekonującej, a także zgodnej z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny, wykładni dotyczącej sposobu wykazania okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Potwierdza ją brzmienie przepisów art. 145 § 2 i § 3 k.p.a., z których wynika, że wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. może nastąpić dopiero po stwierdzeniu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w końcowej części § 2 i w § 3. W rozpoznawanej sprawie przesłanka wznowienia postępowania określona w art.145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie wystąpiła. Podnoszona przez skarżących okoliczność, iż wykonane w postępowaniu rozgraniczeniowym pomiary przez geodetę L. J. były nierzetelne i wadliwe nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że dowody na których podstawie ustalono w postępowaniu rozgraniczeniowym istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W sprawie nie toczyło się żadne postępowanie w którym stosowne organy stwierdziłyby, że doszło do sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, dlatego też wbrew twierdzeniom skarżących nie doszło do naruszenia art.145 § 1 pkt 1 k.p.a. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., to w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że z przepisu tego wynika, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 11. wydanie", wyd. C. H. Beck, Warszawa 2011, str. 556). Naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie upatrują w niesłusznym stanowisku Sądu, że przedstawiane przez nich dokumenty w postaci : mapy z 1926r. nazwie [...], oraz umowa przyrzeczenia sprzedaży zawarta w 1956r. przez L. i W. W. nie są istotne w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem dowody te nie mogą być uznane za istotne w sprawie, nie mogą bowiem wpływać na zmianę ustaleń co do przebiegu granicy, która – jak wynika z decyzji rozgraniczeniowej ustalona została według dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej stan pousiadania nieruchomości w granicach z dnia 4 listopada 1971 r., a więc przyjęty w postępowaniu uwłaszczeniowy prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych i wydanych na tej podstawie decyzjach administracyjnych. Powyższa kwestia została prawidłowo wyjaśniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli w tym zakresie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu wyroku. Dlatego też zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i nie mogły być uwzględnione. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.