II OZ 1004/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 129/14 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 129/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że w skardze na powołaną powyżej decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca – będąca właścicielką nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji, podniosła, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może narazić ją na straty związane z ewentualnym procesem budowlanym. Sąd I instancji rozpoznając wniosek stwierdził, iż skarżąca we wniosku nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że realizacja inwestycji może skutkować powstaniem dla niej strat. W ocenie Sądu I instancji za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może przemawiać okoliczność rozpoczęcia robót budowlanych na podstawie nieprawomocnej decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W przedmiotowej sprawie inwestor dysponuje ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i to on ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez Sąd i to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, w razie, gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja zostanie uchylona. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M.K. reprezentowana przez pełnomocnika. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę i powstanie trudnych do odwrócenia skutków, zdaniem skarżącej prowadzony proces budowlany doprowadzić może do katastrofy budowlanej zajmowanego przez nią budynku mieszkalnego, który już w chwili obecnej jest w kiepskim stanie technicznym z winy sąsiada, który powyjmował kamienie z pod budynku co powoduje jego pęknięcia, a w konsekwencji może doprowadzić do załamania konstrukcji dachowej i całego budynku. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż budynek skarżącej położony jest najbliżej planowanej inwestycji. Skarżąca podniosła, iż w związku z planowaną inwestycją i poruszaniem się ciężkiego sprzętu dodatkowo zostanie zagrożony jej budynek, nadto istotnym utrudnieniem będzie większa liczba przebywających klientów zakłócających spokojne zamieszkiwanie skarżącej. Skarżąca podniosła, iż na działce sąsiada został znacznie podwyższony teren, co zakłóca stosunki wodne na jej nieruchomości, a dodatkowo woda z jego działki jest odprowadzana na działkę córki, a to powoduje wilgoć w domu. W odpowiedzi na zażalenie J.M. reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz strony kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek strony skarżącej, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wolters Kluwer 2009, s. 206). W tym miejscu zaznaczyć należy, iż podstawę oceny konieczności wstrzymania zaskarżonej decyzji stanowią konkretne okoliczności faktyczne, które pozwolą na uprawdopodobnienie, że wykonanie powyższych decyzji może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu wykazania powyższych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając na nią obowiązku ich udowodnienia. Sąd oceniając podniesione we wniosku okoliczności bierze pod uwagę zarówno interesy strony skarżącej jak i uczestników postępowania. Ponadto wstrzymanie wykonania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany oraz wydającej pozwolenie na budowę należy traktować w sposób wyjątkowy, a oceniając okoliczności powołane we wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji pamiętać należy o tym jakie konsekwencje takie wstrzymanie będzie miało dla inwestora. Specjalny charakter wstrzymania wykonania takiej decyzji został podkreślony przez ustawodawcę poprzez regulację zawartą w art. 35a ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którą sąd może uzależnić wstrzymanie wykonania decyzji od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że M.K. nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji groziło niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Zawarte w uzasadnieniu wniosku twierdzenie, iż realizacja tego przedsięwzięcia może spowodować nieodwracalne skutki oraz, że prace prowadzone na tak szeroką skalę w praktyce wywołują nieodwracalne zmiany uniemożliwia Sądowi zweryfikowanie twierdzeń skarżącej w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, iż w orzecznictwie sądowym przejmuje się, że wykonanie obiektu budowlanego jest zdarzeniem faktycznym, który można odwrócić, bo jego odwrócenie zależy tylko od możliwości technicznych inwestora. Zatem to inwestor zobowiązany będzie do przywrócenia stanu poprzedniego na własny koszt, a więc jakakolwiek szkoda finansowa powstanie po stronie inwestora, a nie skarżącej. Ponieważ postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji prowadzi do wyłomu od zasady wykonalności decyzji, strona nie może ograniczyć się w uzasadnieniu wniosku do tak ogólnikowego stwierdzenia, lecz precyzyjnie musi wskazać na zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, iż postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, co oznacza, iż strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia winna wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek - art. 61 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należy uznać za zasadne. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w odpowiedzi na zażalenie żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527.