II SA/Kr 1640/13
WyrokWSA w Krakowie2014-03-14
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Mirosław Bator, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy drzewa i krzewy rosnące w odległości do 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r., stanowią wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o ich usunięciu na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, bez konieczności wykazywania, że faktycznie utrudniają widoczność sygnałów, pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych?Ratio decidendi
Drzewa i krzewy rosnące w odległości nie większej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r., stanowią fikcję prawną utrudniania bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Wobec tego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie musi dokonywać dodatkowych ustaleń faktycznych dotyczących wpływu tych drzew na ruch kolejowy. Samo ich usytuowanie w tej odległości jest wystarczającą przesłanką do wydania zezwolenia na wycinkę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów rosnących w pasie bezpieczeństwa linii kolejowej. Organ I instancji (Starosta) odmówił zezwolenia, argumentując, że drzewa nie spełniają przesłanek z art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, a dopuszczalna odległość od torów jest większa niż 15 m. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty, uznając, że drzewa w odległości do 15 m od torów powinny być usuwane bez dodatkowych dowodów na ich wpływ na bezpieczeństwo. PKP S.A. wniosła skargę do WSA, kwestionując sposób zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez SKO.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2014 r. sprawy ze skargi "P" S.A w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej "P" S.A w W. kwotę 357 zł ( słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta K. decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. nr [.....] działając na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz art. 104 K.p.a. nie zezwolił [.....] Sp.z o.o. Spółka komandytowa na usunięcie drzew i krzewów rosnących w tzw. pasie bezpieczeństwa tj. w odległości do 15 m od skrajnego toru, wzdłuż linii kolejowej E30, obiekt nr [.....] stacja Z. km 56,300 – 59,400. W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych wykazała, iż zostało ono wprowadzone na podstawie art. 54 ustawy o transporcie kolejowym. Przepisów rozporządzenia nie można interpretować w oderwaniu od całego rozdziału pt. "Usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych sąsiedztwie linii kolejowych" i całości ustawy o transporcie kolejowym. Ustawa ta w art. 17 ust. 1, będąca podstawą rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2013 r., zobowiązuje zarządców przewoźników do spełniania warunków ochrony środowiska. Powyższa analiza wykazuje, że założenie wnioskodawcy o tym, że intencją wprowadzenia była bezwzględna konieczność usunięcia wszystkich drzew i krzewów rosnących w odległości 15 od osi skrajnego toru, jest niewłaściwe. Interpretacja taka jest sprzeczna także z zapisami art. 55 ust. 3 ustawy, jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej itd.", dopuszczające istnienie a nawet sadzenie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej. Potwierdza to matematyczne wyliczenie przeprowadzone na podstawie rozporządzenia, gdzie w § 9 ust. l zapisano "Pasy przeciwpożarowe w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, powinny mieć szerokość nie mniejszą niż 4m. Pasy takie (bruzda) powinny być usytuowane w odległości od 2m do 5m od dolnej krawędzi nasypu lub górnej krawędzi przekopu linii kolejowej, a w razie występowania rowów bocznych-od zewnętrznej krawędzi tych rowów". W tym celu należy dodać do siebie następujące wartości: a) hipotetyczną odległość pomiędzy osią skrajnego toru a dolną krawędzią nasypu, równą np. 4m, b) maksymalną, wynikającą z rozporządzenia odległość 5m ód dolnej krawędzi nasypu lub górnej krawędzi przekopu, c) szerokość pasa przeciwpożarowego 4m. Wyliczona wartość 13m oznacza, że roślinność drzewa mogą rosnąć w odległości mniejszej, niż 15 m. Dopuszcza się zatem, że drzewa mogą rosnąć w odległości mniejszej niż 15m od torów. W innej sytuacji gdy odległość drzew od dolnej lub górnej krawędzi nasypu (przekopu) wynosi 2 m, a dopuszczalna hipotetyczna odległość pomiędzy skrajną osią toru a krawędziami nasypu lub przekopu wynosi 3,5 m, to wyliczenie dowodzi, że możliwe jest żeby drzewa i krzewy rosły w odległości mniejszej niż 10 m (9,5 m) od linii kolejowej. W ocenie organu rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. powstało w wyniku troski o zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, na podstawie delegacji ustawowej art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w związku z art. 53. Organ zaproponował wnioskodawcy podzielenie wniosku na odrębne postępowania. Osobne dla nieruchomości będących w posiadaniu PKP i odrębne dla nieruchomości, sąsiadujących z linią kolejową. Postępowania dotyczące gruntów posiadanych przez PKP zakończyły decyzje: Starosty K. z dnia 22 lutego 2013 r, które stały się ostateczne po orzeczeniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 lipca 2013 r. Pierwotny wniosek pomimo podzielenia, w celu usprawnienia postępowań obejmuje nieruchomości sąsiadujące z PKP na obszarze 2 gmin, należące do kilkudziesięciu posiadaczy, na których rosną setki drzew i krzewów. Oględziny prowadzone w różnych warunkach przyrodniczych i pogodowych pozwoliły rzetelnie i realnie ocenić wystąpienie ustawowych przesłanek. Pozwoliły też na wypowiedzenie się stron w sprawach prowadzonego postępowania. Oględziny w trakcie ulewnego deszczu i burzy nie potwierdziły utrudniania widoczności sygnałów i pociągów lub eksploatacji urządzeń kolejowych. Nie oceniano powodowania zasp śnieżnych ponieważ oględziny przeprowadzano w okresie bezśnieżnym. Przedmiotem postępowania były zarówno wypielęgnowane, formowane krzewy owocowe i ozdobne o wysokości 0,7 m, żywopłoty i drzewka o średnicy pieńka równej 1,5 cm, jak również dorodne drzewa o wysokości 20 m i obwodach pnia mierzących ok. 200 cm pomierzonych na wysokości 1,3m od ziemi. W obszarze zagadnienia "usuwanie drzew i krzewów" obowiązują różne ustawy. Ustawą podstawową, najszerzej definiującą ochronę przyrody, polegającą na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, jest ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t j. Dz. U. z 2009 r. nr 151, póz. 1220 ze zm.). Ustawa określa cele, zasady i formy ochrony przyrody żywej i nieodżywionej oraz krajobrazu. W szczególności porządkuje system prawny w zakresie usuwania drzew i krzewów. Art. 83 ust. 6 wylicza enumeratywnie przypadki, kiedy nie stosuje się przepisów ustawy. W pkt. 8 informuje, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew i krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwościowego organu. Wnioskodawca nie dowiódł, że wnioskowane do usunięcia drzewa i krzewy utrudniają widoczność sygnałów i pociągów poruszających się po torach ponieważ ich pnie i korony rosną w takiej odległości, że nie zasłaniają przestrzeni kolejowej ani z nią sąsiadującej. Przejeżdżające pociągi są widoczne na znaczne odległości. Drzewa i krzewy nie utrudniają eksploatacji urządzeń kolejowych ponieważ rosną w bezpiecznej odległości i nie ograniczają widoczności. Tym samym nie spełniają warunków określonych w art. 56 ust. 1. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że na wielu nieruchomościach, we fragmentach sąsiadujących z linią kolejową będzie przeprowadzona jej modernizacja, w ramach której będą budowane obiekty i urządzenia kolejowe, przejazdy przepusty i elementy ochrony akustycznej. To powoduje, że w wielu przypadkach wiąże się to z wykupem części nieruchomości lub z możliwością uzyskania odszkodowania. W związku z tym PKP wykonało pomiary i rozpoczęło informowanie posiadaczy nieruchomości o zamierzeniach w stosunku do ich nieruchomości. W tej sytuacji, rację mogą mieć posiadacze nieruchomości sąsiadujących z linią kolejową, w opiniach wyrażanych, że działanie PKP zmierza do zaniżenia wartości nieruchomości bądź odszkodowań. Wnioskowana do usunięcia roślinność pełni funkcje osłony i ochrony akustycznej. W tym celu była sadzona lub pozostawiana. Niezrozumiałe jest działanie PKP zmierzające do usunięcia nawet niskich krzewów z powodu zagrażania, gdy tymczasem w pasie kolejowym rośnie roślinność, na usunięcie której nie potrzeba żadnych zezwoleń, która może powodować rzeczywiste zagrożenie dla ruchu. Skoro nie zachodzą przesłanki stosowania art. 56 ustawy o transporcie kolejowym można bezzwłocznie rozpocząć usuwanie drzew i krzewów z nieruchomości posiadanych przez kolej, których wiek nie przekracza 10 lat oraz drzew i krzewów owocowych. Na usuniecie takich drzew i krzewów nie są potrzebne żadne zezwolenia, a usuwać je może każdy posiadacz rzeczywisty. Jest to zgodne z ustawą o ochronie przyrody, porządkująca zagadnienia usuwanie drzew i krzewów.
Od tej decyzji odwołanie wniosła PKP [.....] S.A., domagając się jej uchylenia. Zarzuciła niewłaściwą wykładnię art. 56 i 54 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Spółka wskazała, że sam przepis art. 56 ust. 1 ustawy nie precyzuje jakie drzewa i krzewy spełniają przesłanki utrudniania widoczności pociągów, powodują zaspy śnieżne, a ustalenie takich drzew jest utrudnione z uwagi na nieprzewidywalność zjawisk przyrody jak i zachowań ludzkich. W § 1 rozporządzenia określono odległość usytuowania drzew i krzewów w stosunku do linii kolejowej, wyznaczając, że mogą one znajdować się w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru. Z powyższego wynika, że wszystkie bez wyjątku drzewa i krzewy rosnące w odległości do 15 m od osi skrajnego toru stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego i powinny być usunięte.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 18 października 2013 r. nr [.....] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie do zaakceptowania jest stanowisko Starosty K. zgodnie z którym w sprawach prowadzonych na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Nie jest także uzasadnione twierdzenie organu, że przepisy te odnoszą się tylko do art. 53 ustawy. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Widocznym jest, że ustawodawca formułując zacytowaną powyżej podstawę prawną dla wycinki drzew lub krzewów nie sprecyzował jakie usytuowanie czy gabaryty drzew i krzewów utrudniają widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują zaspy śnieżne. Jedyną przesłanką dla wydania decyzji w omawianym przedmiocie jest zatem stwierdzenie, że drzewa lub krzewy w danym przypadku powodują wskazane utrudnienia. Zgodnie zaś z art. 53 ustawy usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Jeśli chodzi natomiast o usytuowanie drzew i krzewów i wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, ustawodawca odsyła do aktu wykonawczego, o czym wprost stanowi przepis art. 54 ustawy. Przepisy wykonawcze zawierać mają sprecyzowanie minimalnej odległości drzew i krzewów od linii kolejowej. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi
skrajnego toru kolejowego. Treść tego przepisu wskazuje minimalną odległość nasadzeń od osi skrajnego toru, która w kontekście brzmienia przepisu art. 53 ust 1 omawianej ustawy jest właśnie tą odległością niezakłócającą eksploatacji linii, a także niepowodującą zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Skoro przepis art. 56 ust. 1 mówiący o ewentualnej możliwości utrudniania przez drzewa i krzewy widoczności sygnałów i pociągów, nie podaje żadnego sprecyzowania okoliczności utrudniających tą widoczność i eksploatację, uprawnionym będzie, w pierwszym rzędzie odniesienie się do odległości wskazującej minimalną odległość usytuowania drzew i krzewów od osi torów, jaką podaje przedmiotowe rozporządzenie. Odległość ta wyznaczona została w oparciu o stosowne wyliczenia i znajomość inżynierii budowy linii kolejowych, zaś służyć ma dla zachowania bezpieczeństwa w ruchu kolejowym, w najszerszym znaczeniu tego słowa. Istotnie drzewa i krzewy występujące wzdłuż linii kolejowej nie mogą przekraczać wskazanej w rozporządzeniu bezpiecznej bariery 15 m od osi torów. Jakkolwiek organ I Instancji podnosi, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy wskazane przez niego do wycięcia drzewa i krzewy nie utrudniają widoczności sygnałów i pociągów poruszających się po torach, to jednak w nie przedstawił on wystarczających dowodów na potwierdzenie swego stanowiska. Protokoły z oględzin są nader skąpe i nie zawierają żadnych konkretnych informacji. Z ich treści nie wynika co pozwoliło organowi stwierdzić, że wskazane przez wnioskodawcę drzewa nie utrudniają widoczności sygnałów i pociągów lub eksploatacji urządzeń kolejowych.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła PKP [.....] S.A. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności niezastosowanie przepisu art. 138 § 1 ust. 2 K.p.a. i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 138 § 2 K.p.a. Spółka wskazała, że jeżeli SKO przyznało, że w pasie 15 m od osi skrajnego toru na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. nie mogą rosnąć żadne drzewa i krzewy to przeprowadzenie dowodu na okoliczność ich wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest całkowicie zbędne. Sam fakt rośnięcia ich w odległości 15 m od osi toru jest wystarczającą przesłanką do wydania zezwolenia na ich wycinkę. Wydana przez SKO w K. decyzja jest błędna, gdyż zgodnie z treścią art. 138 § 1 ust. 2 w przypadku stwierdzenia wadliwości decyzji I instancji organ odwoławczy wydaje decyzję, która uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Jest to podstawowa zasada obowiązująca przy rozpoznawaniu odwołań od decyzji organów I instancji. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja określona w art. 138 § 2 K.p.a., w której organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym zakresem sprawy koniecznym do wyjaśnienia, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wszystkie okoliczności sprawy niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia zostały ustalone w postępowaniu przeprowadzonym przed organem I instancji i znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania
Na wstępie rozważań wskazać należy, że drzewa i krzewy – jako elementy składowe środowiska – podlegają ochronie na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2013.1232 j.t.). Podstawowym przepisem służącym do ich ochrony jest art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2013.627 j.t.), który stanowi o konieczności uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Zgodnie z tym przepisem usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.
W myśl art.83 ust 6 pkt 8) ustawy przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się m.in. do drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu.
Do takich drzew lub krzewów zastosowanie znajduje przepis art. 56 ust.1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zm.), stanowiący, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Przepis ten stanowi zatem autonomiczną podstawę usunięcia drzew i krzewów.
Zwrócić również należy uwagę, że przedmiotem przepisów art. 83 i następnych ustawy o ochronie przyrody jest ochrona drzew, a przedmiotem ochrony z art.56 ustawy o transporcie kolejowym jest bezpieczeństwo. Decyzja o usunięciu drzew wydawana jest w celu wyeliminowania zagrożenia, jakie drzewa i krzewy mogą powodować.
Stosownie do treści art.53 ustawy o transporcie kolejowym usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. W przepisie art. 54 ustawy zawarto upoważnienie do określenia, w drodze rozporządzenia, między innymi wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej, biorąc pod uwagę zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Na jego podstawie wydane zostało rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2008 r. (Dz.U.2008.153.955 z późn. zm.), które w § 1 statuowało zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. Zapis ten dotyczy zarówno drzew istniejących, jak i ewentualnych nowych nasadzeń. W pierwszym wypadku oznacza on obowiązek usunięcia takich drzew, w drugim – zakaz ich sadzenia.
Zestawienie przepisu § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U.2008.153.955 z późn. zm.) z przepisem art.53 oraz art.56 ust.1 ustawy o transporcie kolejowym prowadzi do wniosku, że hipoteza normy prawnej zawartej w przepisie art.56 ust.1 ustawy o transporcie kolejowym obejmuje dwie grupy stanów faktycznych; jedną – w której drzewa i krzewy usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego oraz drugą - w której drzewa i krzewy usytuowane są w odległości większej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. W sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art.56 ust.1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zm.) nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Powinność taka powstaje dopiero w takim przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa położone są w odległości większej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego.
Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest wewnętrznie sprzeczne. Raz bowiem organ odwoławczy stwierdza, że treść przepisu § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. wskazuje minimalną odległość nasadzeń od osi skrajnego toru, która w kontekście brzmienia przepisu art. 53 ust 1. ustawy o transporcie kolejowym, jest odległością niezakłócającą eksploatacji linii a także nie powodująca zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ( ... ) a co za tym idzie drzewa i krzewy występujące wzdłuż linii kolejowych nie mogą przekraczać wskazanej w rozporządzeniu bezpiecznej bariery 15 m. od osi torów (wszystkie objęte wnioskiem drzewa rosły w odległości nie przekraczającej 15 m. od linii torów) by następnie zarzucić organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. wskazując, iż organ ten nie poczynił wystarczających ustaleń na okoliczność utrudnień w ruchu kolejowym powodowanych przez te drzewa. Jak mowa o tym wyżej w stosunku do drzew rosnących w odległości równej lub mniejszej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, wnioskodawca nie musi wykazywać a organ ustalać, czy drzewa te w jakikolwiek sposób utrudniają ruch kolejowy, czy też dla tego ruchu stanowią niebezpieczeństwo. Samo ich usytuowanie w odległości, o której mowa w § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. przesądzą, iż powinna być w stosunku do nich wydana decyzja o pozwoleniu na wycinkę. Ustalanie okoliczności o których mowa wyżej (wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego) jest wymagane w relacji do drzew lub krzewów sytuowanych w odległości przekraczającej 15 m od skrajnej linii torów, co przyznaje organ odwoławczy we wstępnej części uzasadnienia wydanej przez siebie decyzji, by następnie zarzucić organowi I instancji, iż nie poczynił wystarczających ustaleń na wykazanie tych okoliczności – utrudnień w ruchu kolejowym powodowanych przez te drzewa.
Nie jest również zasadny zarzut Kolegium, że w czasie oględzin organ nie określił w jakiej odległości od osi skrajnej torów rosną poszczególne drzewa i jaką odległość należy uznać za bezpieczną. Okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak mowa o tym wyżej i co wynika z protokołu oględzin - wszystkie wnioskowane do usunięcia drzewa i krzewy usytuowane są w odległości nie większej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, co dla wydania decyzji było wystarczające.
Powyższe wskazuje, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art.138 § 2 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie art.135 p.p.s.a. kontrolą Sądu objęta została również decyzja organu i instancji. Jej wynik wskazuje, że decyzja Starosty wydana została z naruszeniem art.56 ust.1 ustawy o transporcie kolejowym. Jak już wcześniej podniesiono nieprawidłowa jest taka wykładnia przepisu art.56 ust.1 ustawy, która nakazuje dokonywanie ustaleń, że wnioskowane do usunięcia drzewa lub krzewy utrudniają widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują zaspy śnieżne – również w sytuacji, gdy rosną w odległości nie większej niż 15 m od osi skrajnego toru.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą zobowiązane zastosować wyżej przedstawioną wykładnię przepisu art. 56 ust.1 ustawy o transporcie kolejowym.
Wobec powyższego, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art.135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło