II OSK 1744/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-03-08
Skład orzekający: Robert Sawuła, Jerzy Stelmasiak, Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może ustalić zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w oparciu o opinie organów współdziałających, nawet jeśli opinie te nie są wiążące?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji mogą ustalić zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uwzględniając stanowisko wyrażone w opiniach organów współdziałających, które posiadają specjalistyczną wiedzę w zakresie ochrony środowiska. Choć opinie te nie są wiążące, stanowią cenne źródło informacji dla organu właściwego do wydania decyzji.Stan faktyczny
Stowarzyszenie A. zaskarżyło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Wiązowna o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określeniu zakresu raportu. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dotyczące sposobu wszczęcia postępowania, ustalenia zakresu raportu oraz doręczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną stowarzyszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Stowarzyszenia A. w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ sędzia del. WSA Katarzyna Golat Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 26/14 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 17 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia A. w W. (dalej jako "stowarzyszenie") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] listopada 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 5 listopada 2012 r., uzupełnionym 6 grudnia 2012 r., B. Sp. z o.o. w G. (dalej jako "inwestor") zwróciła się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia o nazwie: Centrum Handlowo-Usługowe [...] z towarzyszącą infrastrukturą techniczną, realizowane [...], dołączając do wniosku wymagane dokumenty.
Wójt Gminy Wiązowna wystąpił o opinię co do potrzeby sporządzenia raportu dla planowanego przedsięwzięcia oraz co do zakresu raportu. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił zakres raportu, natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny opinią z [...] stycznia 2013 r. i z [...] lutego 2013 r. stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił zakres raportu.
Organ I instancji postanowieniem z [...] marca 2013 r. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia oraz określił zakres raportu. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że analiza danych przedstawionych w karcie informacyjnej oraz rodzaj, rozmiar i złożoność przedsięwzięcia a także opinie organów oraz wytyczne z rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397 ze zm.), pozwalają jednoznacznie stwierdzić potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zakres raportu wynika z rozpoznania przedsięwzięcia określonego wstępnie w karcie informacyjnej, analizy potencjalnych zmian i zagrożeń jakie może powodować w środowisku, wiedzy na temat lokalnych uwarunkowań środowiskowych i opinii właściwych organów.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło skarżące stowarzyszenie.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie, z uwagi na rodzaj, parametry techniczne oraz zasięg planowanego oddziaływania na środowisko zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co wynika z oceny Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zawartej w postanowieniu z [...] stycznia 2013 r. wyrażonej na podstawie § 3 ust. 1 pkt 35, 54 lit. a/, pkt 56 lit. b/, pkt 70 i pkt 76 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397).
Organ odwoławczy stwierdził, że przed wydaniem postanowienia zasięgnięto opinii wymaganych organów, tj. Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Otwocku i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie, co do obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przedstawił w uzasadnieniu postanowienia, jakie okoliczności stanowiły podstawę dokonanej kwalifikacji prawnej planowanego przedsięwzięcia pod kątem obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jak również podał, jakie okoliczności wziął pod uwagę ustalając zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ odwoławczy zauważył, że postanowienia organów współdziałających w procesie orzekania o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jako wyrażające jedynie opinię, nie mają charakteru wiążącego dla organu właściwego do orzekania o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Są to jednak organy wyspecjalizowane w dziedzinie ochrony środowiska, posiadające specjalistyczną wiedzę merytoryczną, stąd też organ odwoławczy uznał za prawidłowe nałożenie obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko z jednoczesnym wskazaniem, że swoim zakresem, raport powinien obejmować w szczególności elementy określone w postanowieniu opiniującym wydanym przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie.
Organ odwoławczy wskazał, że 1 sierpnia 2013 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 25 czerwca 2013 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 817), zgodnie z którym uchylony został § 3 ust. 1 pkt 35, 56b oraz 76 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W ocenie organu odwoławczego, zmiana stanu prawnego nie wpływa na kwalifikację przedmiotowego przedsięwzięcia jako mogącego znacząco oddziaływać na środowisko.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło stowarzyszenie.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 63 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235 – dalej jako "ustawa środowiskowa"). Z akt sprawy wynika, że planowane przedsięwzięcie, z uwagi na rodzaj, parametry techniczne oraz zasięg planowanego oddziaływania na środowisko zaliczyć należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W ocenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wyrażonej w postanowieniu z [...] stycznia 2013 r. zawierającym opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, planowana inwestycja należy do przedsięwzięć wymienianych w § 3 ust. 1 pkt 35, 54 lit. a/, pkt 56 lit. b/, pkt 70 i pkt 76 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397). Jednocześnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że przedstawiona wyżej zmiana stanu prawnego nie ma wpływu na kwalifikację przedsięwzięcia.
Sąd I instancji wskazał, że przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, o której mowa w art. 71 ustawy środowiskowej. Uzyskanie takiej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1), jak również dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 2). Wydanie zaskarżonego postanowienia zostało poprzedzone opiniami Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Otwocku i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie co do obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Oba te organy stwierdziły konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania omawianej na środowisko.
Organ I instancji w postanowieniu z [...] marca 2013 r. uznał za konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko oraz ustalił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia wskazując, że powinien on zawierać elementy określone w art. 66 ustawy środowiskowej, a w szczególności analizę:
- oddziaływania na środowisko gospodarki wodno-ściekowej – organ określił szczegółowo, jakich analiz należy dokonać i są to m.in.: informacje dotyczące przewidywanych ilości oraz sposobu postępowania ze ściekami deszczowymi oraz wodami opadowymi i roztopowymi powstającymi podczas funkcjonowania przedsięwzięcia. Ponadto wskazał na konieczność przeanalizowania kwestii znaczącego poboru wód z własnego ujęcia, przeanalizowania wpływu zamierzenia na wody podziemne i powierzchniowe, wzrostu zanieczyszczeń, zdolności hydraulicznych odbiorników, oraz czy możliwy jest zrzut do założonego odbiornika i w jakim zakresie, czy wystąpią okresy, w których zrzut nie będzie możliwy i jak długie one będą;
- oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze: bezpośrednie (hałas, oświetlenie, antropopresja), pośrednie, długoterminowe i skumulowane;
- wpływu inwestycji na wartości przyrodnicze Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, Mazowieckiego Parku Krajobrazowego oraz rezerwatu przyrody "Świder";
- wpływu inwestycji na gatunki chronione, w tym chiropterofaunę, entomofaunę oraz herpetofaunę;
- oddziaływania przedsięwzięcia w zakresie gospodarki odpadami – i tu organ wskazał, że raport powinien zawierać informacje dotyczące rodzajów, kodów oraz przewidywanych ilości odpadów powstających na poszczególnych etapach realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia oraz miejsc powstawania odpadów, sposobu ich magazynowania oraz dalszego gospodarowania tymi odpadami;
- oddziaływania przedsięwzięcia na klimat akustyczny – według organu należy wykonać analizę emisji hałasu do środowiska zgodnie z metodyką zalecaną przez Ministra Środowiska i dostosowanym do niej programem obliczeniowym oraz przedstawić zagadnienia w formie graficznej, prezentującej zasięgi poszczególnych izofon dla pory dnia i pory nocy, wskazującej tereny chronione akustycznie, a w analizie uwzględnić wszystkie źródła emisji hałasu na terenie przedsięwzięcia, zarówno stacjonarne, jak i liniowe (ruch samochodów);
- oddziaływania przedsięwzięcia na powietrze atmosferyczne – organ nakazał wykonać obliczenia rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu zgodnie z metodyką wskazaną przez Ministra Środowiska i dostosowanym do niej programem obliczeniowym. Ponadto zobowiązał także do przedstawienia czytelnej interpretacji graficznej wyników tych obliczeń, pozwalającej na jednoznaczne stwierdzenie poziomów zanieczyszczeń w powietrzu, jak i nakazał dołączyć wykaz aktualnego stanu jakości powietrza dla analizowanego terenu oraz dane wejściowe przyjęte do obliczeń;
- możliwości występowania konfliktów społecznych;
- możliwości kumulowania się oddziaływania przedmiotowej inwestycji z innymi przedsięwzięciami w rejonie – szczególnie z drogą krajową nr 17 oraz planowanym w sąsiedztwie terenu inwestycji – węzłem "Wiązowna" w zakresie emisji hałasu, zanieczyszczeń do powietrza, a także odprowadzania ścieków deszczowych oraz wód opadowych i roztopowych.
W ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że analiza danych zawartych w karcie informacyjnej, rodzaj, rozmiar przedsięwzięcia, a także treść opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Otwocku, pozwalają na nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd I instancji wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 61 § 4, art. 61 a § 1 oraz art. 123 § 2 k.p.a., z uwagi na prowadzenie dwóch postępowań pod tą samą sygnaturą. Wójt Gminy Wiązowna zamieścił bowiem dwa obwieszczenia o wszczęciu postępowania (jedno z 19 grudnia 2012 r., zaś drugie z 8 stycznia 2013 r.), jednak z treści tych obwieszczeń wynika, że dotyczą poinformowania o wszczęciu postępowaniu 6 grudnia 2012 r., tj. w dniu złożenia wniosku przez inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia o wskazanej na wstępie nazwie. Z wniosku i obwieszczeń wynika także jednoznacznie, jaka inwestycja i na jakich działkach ewidencyjnych jest planowana. Ponieważ postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody jest postępowaniem, którego wszczęcie następuje na wniosek strony, zmiana terenu objętego zamierzeniem inwestycyjnym może być dokonana wyłącznie przez wnioskodawcę. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie modyfikował pierwotnego wniosku. W obwieszczeniu z 19 grudnia 2012 r. pojawiła się omyłka pisarska polegająca na pominięciu dz. ew. nr [...], którą organ naprawił, ponownie obwieszczając o wszczęciu postępowania z wniosku z 6 grudnia 2012 r. W ocenie Sądu I instancji oznacza to, że pod sygnaturą [...] toczyło się jedno postępowanie a zarzuty skargi w tym zakresie są nieuzasadnione.
Zdaniem Sądu I instancji, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 64 ust. 1 ustawy środowiskowej przez brak samodzielnego rozstrzygnięcia kwestii obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko na przedmiotową inwestycję oraz zakresu raportu, bowiem organ określił zakres raportu analogicznie do tego, który opisał w swojej opinii Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Ponadto chociaż opinie wyrażone przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie są wiążące w sprawie, to brak jest przeszkód, żeby zakres raportu organ mógł ustalić w oparciu o stanowisko wyrażone w opiniach organów współdziałających, posiadających wiedzę specjalistyczną w zakresie ochrony środowiska. Zdaniem Sądu I instancji, zarzut skargi sprowadza się do zanegowania prawidłowości bezpośredniego przytoczenia w zaskarżonym postanowieniu treści postanowień organów opiniujących. Zarzut ten nie mógł być uwzględniony w sprawie, ponieważ dotyczy jedynie redakcji kwestionowanego postanowienia.
Powołując się na art. 74 ustawy środowiskowej Sąd I instancji wyjaśnił, że inwestor przedstawił kartę informacyjną przedsięwzięcia, która zawiera elementy wskazane w tym przepisie. W ocenie Sądu I instancji, brak jest zatem podstaw do uznania za zasadne wątpliwości co do skali planowanej inwestycji oraz słuszności lokalizowania jej w danym miejscu, brak też jest podstaw do twierdzenia, że doszło do naruszenia art. 68 ust. 1 ustawy środowiskowej przez pominięcie przy określaniu zakresu raportu informacji wynikających z Prognozy oceny oddziaływania na środowisko miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pn. "[...] Centrum Handlowe". Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jako akt prawa miejscowego ma moc powszechnie obowiązującą na danym obszarze i w ocenie Sądu I instancji organ administracji nie ma obowiązku orzekać w osobnym postanowieniu o obowiązku przestrzegania przepisów prawa miejscowego. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom skargi zaskarżone postanowienie uwzględnia "Prognozę" wskazując na konieczność uwzględnienia wpływu planowanej inwestycji na gatunki chronione oraz chiropterofaunę, entomofaunę oraz herpetofaunę.
Sąd I instancji nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 65 ust. 3 ustawy środowiskowej przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia. Organ przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakie okoliczności rozważył przy dokonaniu kwalifikacji prawnej planowanego przedsięwzięcia pod kątem obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zaś kwestie, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy, uwzględnił w sentencji postanowienia, ustalając zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Odnosząc się do zarzutów stowarzyszenia, że przedłożona przez inwestora karta informacyjna przedsięwzięcia nie wyjaśnia, co stanie się z rowami melioracyjnymi, stanowiącymi m.in. znaczną część zachodniej granicy działki położonej na obszarze określonym w planie miejscowym jako 5U, Sąd I instancji stwierdził, że w postanowieniu z 15 marca 2013 r. organ I instancji określił, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać elementy określone w art. 66 ustawy środowiskowej, w tym w szczególności analizę oddziaływania na środowisko gospodarki wodno-ściekowej planowanego przedsięwzięcia. Inwestycja nie może naruszać indywidualnych postanowień części graficznej jak i tekstowej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowienie określa też, że raport powinien wskazać jednolite części wód oraz odnosić się do planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły.
W ocenie Sądu I instancji, nieuzasadnione są również zarzuty dotyczące naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu oraz zasady równości wobec prawa Dokonywanie doręczeń w sposób określony w art. 49 k.p.a. stanowi uprawnienie organu, mające na celu nie tylko usprawnienie doręczenia orzeczenia, lecz także zapewnienie udziału w postępowaniu stronom, których ustalenie może powodować trudności. Doręczenie postanowienia stronom innym niż inwestor w sposób określony w art. 49 k.p.a. nie narusza zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, ani zasady równości wobec prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło skarżące stowarzyszenie.
Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie następujących przepisów.
Po pierwsze, niewłaściwe zastosowanie art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), które polegało na tym, że Sąd I instancji orzekł o istnieniu w sprawie aktu, który w rzeczywistości nie został wydany, a zatem Sąd I instancji nie oparł wyroku na aktach sprawy i nie wyjaśnił w sposób należyty podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia.
Po drugie, niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. na skutek zaaprobowania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 113 k.p.a. dokonanej przez organ odwoławczy, dopuszczającej możliwość rektyfikacji postanowienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej w zakresie zasięgu terytorialnego przyszłej inwestycji, a w konsekwencji zakresu terytorialnego przyszłego raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Po trzecie, niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. na skutek niewłaściwej wykładni, a następnie błędnej oceny stosowania przez organy art. 63 ust. 5 w związku z art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, przez uznanie, że uzasadnienie postanowienia Wójta Gminy Wiązowna z 15 marca 2013 r. w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera wszystkie wymagane elementy. W ocenie stowarzyszenia, uzasadnienie postanowienia zawiera braki uniemożliwiające stronom postępowania ocenę, jakimi uwarunkowaniami kierowały się organy decydując o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Po czwarte, niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. na skutek niewłaściwej wykładni, a następnie błędnej oceny stosowania przez organy art. 64 ust. 1 ustawy środowiskowej w związku z art. 123 § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 106 § 1 k.p.a. przez usankcjonowanie przez Sąd I instancji braku samodzielnego rozstrzygnięcia przez organy obu instancji kwestii obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Po piąte, niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. na skutek niewłaściwej wykładni, a następnie błędnej oceny stosowania przez organy art. 68 ust. 1 ustawy środowiskowej. W ocenie stowarzyszenia, organy obu instancji pominęły przy określaniu zakresu raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko informacji wynikających z Prognozy oceny oddziaływania na środowisko miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pn. [...] Centrum Handlowe, sporządzonej w 2010 r. na zlecenie Gminy Wiązowna. W konsekwencji nieprecyzyjnie określono wymogi raportu co do wpływu przedsięwzięcia na gatunki chronione, w tym chiropterofaunę, entomofaunę oraz herpetofaunę.
Po szóste, błędną wykładnię art. 49 k.p.a. i uznanie, że doręczenie postanowienia stronom innym niż inwestor w sposób określony w art. 49 k.p.a. nie narusza zasady czynnego udziału stron w postępowaniu ani zasady równości wobec prawa. W konsekwencji Sąd I instancji nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., pomimo że w sprawie doszło do naruszenia art. 32 i 45 Konstytucji RP w związku z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) w związku z art. 7, art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. przez naruszenie prawa stowarzyszenia i innych stron postępowania środowiskowego do czynnego udziału w postępowaniu Środowiskowym. W ocenie stowarzyszenia, doszło także do naruszenia zasady praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie przez błędne stosowanie przez organ I instancji art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej wyrażające się w stosowaniu przez organ I instancji odrębnych trybów doręczeń rozstrzygnięć procesowych, a także niedopuszczalne zmienianie przez organ I instancji form i sposobu podawania do publicznej wiadomości informacji o kluczowych czynnościach w postępowaniu.
Po siódme, niewłaściwe zastosowanie art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., które polegało na tym, że Sąd nie rozpoznał i nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów dotyczących wadliwości stosowania przez organ I instancji art. 49 k.p.a. wyrażającej się w niekonsekwentnym i zmiennym stosowaniu trybu ogłoszeń o rozstrzygnięciach procesowych.
Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, należy podkreślić, że chybione są zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 113 k.p.a. Należy bowiem w całości podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w tej sprawie wnioskodawca, tj. inwestor nie dokonał zmiany pierwotnego wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania danej decyzji środowiskowej. Wynika to z tego, że w obwieszczeniu z dnia 19 grudnia 2012 r. wystąpiła omyłka pisarska polegająca na pominięciu dz. ew. nr [...], którą organ naprawił, ponownie dokonując obwieszczenia w dniu 8 stycznia 2013 r. o wszczęciu postępowania z wniosku z dnia 6 grudnia 2012 r., jednak tylko pod sygnaturą [...] stąd toczyło się jedno postępowanie, a zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są całkowicie bezpodstawne.
Ponadto Sąd I instancji nie używa w uzasadnieniu wyroku (str. 10) pojęcia postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej tylko obwieszczenia, które ponownie zostało wydane w dniu 8 stycznia 2013 r. tylko już z uwzględnieniem działki ew. nr [...] uprzednio omyłkowo pominiętej, na której również ma być realizowane dane przedsięwzięcie. Należy także podkreślić, że z wniosku inwestora jak i obwieszczenia jednoznacznie wynika, na których działkach ewidencyjnych ma być realizowane powyższe przedsięwzięcie.
Ponadto postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest postępowaniem, którego wszczęcie następuje tylko na wniosek strony, ponieważ zmiana terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie może być dokonana tylko przez wnioskodawcę, który oczywiście w tej sprawie nie modyfikował pierwotnego wniosku. Stąd w sprawie nie wystąpiła przesłanka rektyfikacji postanowienia o wszczęciu postępowania spowodowana błędną wykładnią art. 113 k.p.a. Także wbrew zarzutowi kasacyjnemu Sąd I instancji zgodnie z dyspozycją art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w oparciu o akta sprawy prawidłowo uzasadnił rozstrzygnięcie tej sprawy, w tym również powołaną podstawę prawną.
Po drugie, chybiony jest również zarzut kasacyjny dotyczący niezastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. z powodu niewłaściwej wykładni, a następnie błędnej oceny stosowania przez właściwe organy art. 63 ust. 5 w związku z art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej. Wynika to z tego, że kontrola Sądu I instancji w tym zakresie jest prawidłowa, ponieważ uzasadnienie postanowienia Wójta Gminy Wiązowna z [...] marca 2013 r. zawiera wymagane przez powyższy przepis, tj. art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej ustalenia dotyczące lokalizacji tego przedsięwzięcia jak i konieczności uwzględnienia w raporcie o oddziaływaniu tego przedsięwzięcia na środowisko możliwego zagrożenia dla środowiska. Ponadto trzeba zaznaczyć, że w stanie prawnym i faktycznym tej sprawy także nie jest zasadny zarzut kasacyjny dotyczący niezastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. z powodu niewłaściwej wykładni, a następnie błędnej oceny stosowania przepisu art. 64 ust. 1 ustawy środowiskowej w związku z art. 123 § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 106 § 1 k.p.a. Wynika to z tego, że przepis art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy środowiskowej jednoznacznie nakłada ustawowy obowiązek, w świetle którego wydanie postanowienia, o którym stanowi art. 63 ust. 1 i 2 tejże ustawy może tylko nastąpić po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Stąd w tej sprawie zostały przesłane organowi właściwemu do wydania decyzji środowiskowej dla tego przedsięwzięcia opinie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Otwocku. Dotyczą one, w ramach oczywiście właściwości rzeczowej tych organów w rozumieniu art. 64 ustawy środowiskowej, w szczególności obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko tego przedsięwzięcia, jaki zakresu przedmiotowego raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko (art. 64 ust. 3 tejże ustawy). Ponadto powyższe opinie w ramach właściwości rzeczowej tych organów, chociaż nie są wiążące dla organu głównego, to jednak mają na celu przedstawienie potencjalnych oddziaływań na środowisko, które może spowodować jego realizacja na danym obszarze.
Dlatego też właściwy organ mógł ustalić zakres raportu, uwzględniając stanowisko wyrażone w opiniach organów współdziałających, które mają specjalistyczną wiedzę w zakresie ochrony środowiska. Ponadto nie jest także trafny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący prawidłowości bezpośredniego powołania w przedmiotowym postanowieniu treści powyższych postanowień organów opiniujących w zakresie dotyczącym w istocie redakcji kwestionowanego postanowienia, a nie zakresu przedmiotowego, o którym stanowią przepisy art. 63 i 64 w związku z art. 66 ustawy środowiskowej. Z tych względów Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że organ pierwszej instancji w postanowieniu z [...] marca 2013 r. prawidłowo nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jak i ustalił zakres raportu zgodnie z dyspozycją art. 66 ustawy środowiskowej, przy czym naruszenia powyższego przepisu nie kwestionuje nawet skarga kasacyjna.
Po trzecie, nie jest także zasadny zarzut kasacyjny, który podnosi niezastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. z powodu niewłaściwej wykładni, a następnie błędnej oceny stosowania przez organ art. 68 ust. 1 ustawy środowiskowej. Należy bowiem podkreślić, że raport zawiera wszystkie wymagane przez przepis art. 66 ustawy środowiskowej wymagania zaś skarga kasacyjna nie podnosi żadnego zarzutu dotyczącego jego niewłaściwego zastosowania lub błędnej wykładni przez Sąd I instancji. Z kolei miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest to akt prawa miejscowego w rozumieniu art. 94 Konstytucji RP czyli ma moc powszechnie obowiązującą na terenie, na którym obowiązuje. Ponadto Sąd I instancji słusznie także stwierdził, że przedmiotowe postanowienie organu pierwszej instancji uwzględnia także prognozę oceny oddziaływania na środowisko powyższego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie dotyczącym oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia w szczególności na gatunki chronione oraz chiropterofaunę, entomofaunę jak i herpetofaunę.
Należy także przypomnieć, że zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej właściwy organ nie może wydać decyzji środowiskowej, jeżeli jest ona niezgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który obowiązuje na terenie projektowanego przedsięwzięcia.
Po czwarte, chybiony jest również zarzut kasacyjny dotyczący błędnej wykładni przez Sąd I instancji art. 49 k.p.a. z powodu doręczenia przedmiotowego postanowienia właściwego organu stronom innym niż inwestor w trybie art. 49 k.p.a., co powinno spowodować zastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.. Należy jednak zaznaczyć, że przepis art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej jest tylko stosowany, jeżeli w danej sprawie liczba stron postępowania o wydanie decyzji środowiskowej przekracza 20, co w tej sprawie właśnie wystąpiło. Ponadto w tej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie zostało pozbawione czynnego udziału w postępowaniu jak i nie naruszona została zasada równości wobec prawa biorąc pod uwagę, że złożyło zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, a następnie skargę do Sądu I instancji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zakresie, który podnosi skarga kasacyjna odnosi się bowiem tylko do przepisów postępowania, a nie prawa materialnego jak i nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Z kolei przepis art. 49 k.p.a. jednoznacznie stanowi, że strony mogą być zawiadomione o decyzjach i innych czynnościach właściwego organu właśnie przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób publicznego ogłaszania w danej miejscowości, zgodnie z przepisem szczególnym. Oznacza to, że takie zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Dlatego też brak jest przesłanek do stwierdzenia naruszenia art. 32 i 45 Konstytucji RP w związku z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zmianami, a także w związku z art. 7, art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. przez naruszenie prawa skarżącego stowarzyszenia do czynnego udziału w tym postępowaniu. Należy także zaznaczyć, że Stowarzyszenie nie jest umocowane do występowania w imieniu innych stron tego postępowania. Z tych względów nie doszło do naruszenia zasady praworządności i prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania z powodu błędnego stosowania przez organ I instancji art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej przez organ I instancji odrębnych w zakresie trybów doręczeń i podawania do publicznej wiadomości informacji o istotnych czynnościach, w tym postępowaniu. Dlatego też brak jest również podstaw do stwierdzenia niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy z powodu wadliwego stosowania przez organ I instancji art. 49 k.p.a.
Z tych względów na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło