VII SA/Wa 2726/13
WyrokWSA w Warszawie2014-03-19
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Tadeusz Nowak, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie wewnętrznych instrukcji spółki kolejowej, dotyczących sporządzenia dokumentów przewozowych i nadzoru nad wagonami z towarami niebezpiecznymi, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, która odwołuje się do przepisów ustawy lub wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie wewnętrznych instrukcji spółki kolejowej, dotyczących sporządzenia dokumentów przewozowych (rozkazów pisemnych) oraz zasad nadzoru nad wagonami z towarami niebezpiecznymi (TWR), stanowiło podstawę do nałożenia kar pieniężnych. Sąd stwierdził, że przepisy RID (Regulamin dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych) dopuszczają możliwość określania przez państwa członkowskie specyficznych wymagań w zakresie bezpieczeństwa, co znalazło odzwierciedlenie w przepisach krajowych, wykonawczych oraz wewnętrznych instrukcjach spółki. Naruszenie tych przepisów, nawet jeśli wynikają z wewnętrznych regulacji, jest traktowane jako naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. zaskarżyła decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego nakładającą kary pieniężne za naruszenia przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych. Naruszenia obejmowały niesporządzenie rozkazu pisemnego dla pociągu z towarami niebezpiecznymi oraz wyprawienie pociągów z towarami niebezpiecznymi z torów niewyznaczonych do tego celu. Spółka argumentowała, że naruszenia dotyczyły wewnętrznych instrukcji, a nie przepisów ustawy lub umów międzynarodowych, co wykluczało nałożenie kar. Sąd administracyjny uznał stan faktyczny za niebudzący wątpliwości i oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę P. S.A. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] października 2013 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej skargę oddala
I. Stan sprawy
1. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] września 2013 r. znak nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 99 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 107 ust. 1 i 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227, poz. 1367 ze zm.) oraz art. 13 ust. 2 pkt 5 i 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, ze zm.).
2. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Transportu Kolejowego podał, że działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.), w dniach 16 - 19 lipca 2013 r. przeprowadził kontrolę bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych w P. w S..
Dokumenty z kontroli zostały włączone do materiału dowodowego we wszczętym z urzędu w dniu 8 sierpnia 2013 r. postępowaniu administracyjnym w sprawie nieprawidłowości polegających na: (1) niesporządzeniu przez dyżurnego ruchu [...] S.A. w dniu 16 czerwca 2013 r. w stacji M. dokumentu przewozowego - Rozkaz pisemny "[...]" dla pociągu [...] relacji M.- O., w składzie którego znajdowało się 6 wagonów załadowanych TWR - fosfor biały lub żółty pod wodą lub w roztworze 46 UN 1381, (2) dopuszczenie przez dyżurnych ruchu P. w stacji C. oraz M. do pozostawienia środka transportu przewożącego towary niebezpieczne wysokiego ryzyka bez wymaganego nadzoru - łącznie 5 wagonów z towarem niebezpiecznym wysokiego ryzyka (TWR).
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, Prezes UTK decyzją z dnia [...] września 2013 r. nałożył na [...] S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w łącznej wysokości 5.000 zł, określając naruszenia polegające na (1) niesporządzeniu w dniu 16 czerwca 2013 r. w stacji M. dokumentu przewozowego - Rozkaz pisemny "[...]" dla pociągu [...] relacji M.- O., w składzie którego znajdowało się 6 wagonów załadowanych TWR fosfor biały lub żółty pod wodą lub w roztworze 46 UN 1381 - wobec czego, zdaniem organu, konieczne było za stwierdzone naruszenie nałożenie kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł, oraz (2) dopuszczenie do pozostawienia środka transportu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych bez wymaganego nadzoru, poprzez: (-) wyprawienie w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 23.15 w stacji C. przez dyżurnego ruchu P. S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 3 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR) 23 UN 1978 z toru nr 14, który nie jest wyznaczony, zgodnie z działką [...] Regulaminu Technicznego Stacji C., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi, wobec czego, zdaniem organu, konieczne było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2.400 zł; (-) wyprawienie w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 6.20 w stacji M. przez dyżurnego ruchu [...] S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 2 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR), w tym 1 wagon 33 UN 1203 i 1 wagon 33 UN 1993 z toru nr 10, który nie jest wyznaczony zgodnie z działką [...] Regulaminu Technicznego Stacji M., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi, wobec czego, zdaniem organu, konieczne było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 1.600 zł.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła [...] S.A.
Prezes UTK wskazał, ze przy ponownym rozpatrywaniu sprawy włączył w poczet materiału dowodowego dokumentację zgromadzoną przy pierwszym postępowaniu, a także przesłaną jako załączniki do wniosku strony.
3. W uzasadnieniu decyzji Prezes UTK przywołał art. 14 ust. 4 oraz 5 i 6 ustawy o transporcie kolejowym, art. 127 § 3 kpa, art. 129 § 2 kpa, art. 136 kpa, art. 15 kpa i art. 138 kpa.
Uznając, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Prezes UTK odnosząc się do kwestii merytorycznych, stwierdził - w odniesieniu do zarzutu, że rozkaz pisemny "[...]", którego nie sporządzono w dniu 16 czerwca 2013 r. w stacji M. dla pociągu nr [...], nie jest dokumentem przewozowym, stwierdził, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, określił w drodze rozporządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie formularza listy kontrolnej i formularza protokołu kontroli (Dz. U. 2012, poz. 655) wzory dokumentów stosowanych przy kontroli przewozu towarów niebezpiecznych koleją, a także sposób i zakres ich wypełniania. W dziale II pkt 9 w tytule "Dokumenty przewozowe" ppkt 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r. ustawodawca wymienił rozkazy pisemne "[...]". Realizując art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, z mocy której ustanowiono w powyższym rozporządzeniu wzór formularz listy kontrolnej w przewozie koleją towarów niebezpiecznych, w trakcie wykonywania przez Prezesa UTK czynności kontrolnych w zakresie przewozu koleją towarów niebezpiecznych należy stosować wprost nazewnictwo określone w ustawie o przewozie towarów niebezpiecznych i aktach wykonawczych do niej. Dotyczy to także działu II pkt 9 "Dokumenty przewozowe" ppkt 5 Listy kontrolnej w przewozie koleją towarów niebezpiecznych, w którym jednoznacznie mianem dokumenty przewozowe określono rozkaz pisemny "[...]".
Prezes UTK stwierdził również, iż na podstawie § 46 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005 r. P. ustanowiła w § 57 ust. 3 pkt 1 lit. d Instrukcji Ir-1 obowiązek wydawania drużynie pociągowej rozkazów pisemnych "[...]", z informacją o znajdowaniu się w pociągu wagonów z przesyłkami nadzwyczajnymi lub towarami niebezpiecznymi wysokiego ryzyka (TWR), co wypełnia dyspozycję zawartą w § 14 ust. 7 tej instrukcji.
W ocenie organu, zaniechanie wydania w dniu [...] czerwca 2013 r. dokumentu przewozowego w postaci Rozkazu pisemnego "[...]", w odniesieniu do pociągu nr [...] relacji M. – O., w składzie którego znajdowało się 6 wagonów załadowanych TWR - fosfor biały lub żółty pod wodą lub w roztworze 46 UN 1381, stanowiło rażące naruszenie przepisów określonych w § 14 ust. 7, w związku z § 57 ust. 3 pkt 1 lit. d Instrukcji Ir-1 i w związku z § 5 ust. 2 i § 46 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005 r., i jednocześnie stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej, wynikającej z 1p. 1.1 pkt 1 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, w wysokości 1000 zł.
Prezes UTK odnosząc się do zarzutu - wyprawienia pociągu nr [...] z wagonami TWR w dniu [...] czerwca 2013 r. w stacji C. z toru nr [...], który nie był wyznaczony zgodnie z działką [...] Regulaminu technicznego tej stacji do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi nie miało miejsca i nie uprawnia do stwierdzenia w decyzji Prezesa UTK o "dopuszczeniu do pozostawienia środka transportu przewożącego towary niebezpieczne bez wymaganego nadzoru", jak wskazano w zaskarżonej decyzji, stwierdził, że zgodnie z § 17 ust. 4 i 5 Instrukcji Ir-16, nadzór nad wagonami TWR sprawują wyznaczeni pracownicy nie tylko przewoźnika kolejowego, ale także zarządcy infrastruktury (§17 ust. 4 Instrukcji Ir-16). Nadzór ten (§ 17 ust. 5 Instrukcji Ir-16) polega na obserwacji wzrokowej rejonu stacji, sprawdzaniu przez personel posterunku ruchu, czy na stacji nie występują niepokojące zjawiska. Dla uruchomienia, przyjęcia pociągu wybiera się tor (zgodnie z regulaminem technicznym przeznaczony do odprawiania, postoju i przyjmowania wagonów z towarami niebezpiecznymi) położony w widocznym z posterunku miejscu (nocą - w miarę możliwości oświetlony). Podobnie kwestię przyjęcia, formowania i wyprawienia pociągu, w składzie którego znajdują się wagony załadowane towarem niebezpiecznym reguluje § 31 ust. 10 rozporządzenia o ogólnych warunkach prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji, który jednoznacznie reguluje zasady prowadzenia ruchu pociągów z przesyłkami nadzwyczajnymi lub z wagonami załadowanymi przesyłkami zawierającymi towary niebezpieczne, definiując, że powinien on odbywać się po torach wskazanych w regulaminie technicznym lub w doraźnym zarządzeniu zarządcy infrastruktury. Tor nr 14 w stacji C. w Działce [...] Regulaminu technicznego tej stacji nie został wskazany jako tor wyznaczony do przyjmowania i wyprawiania pociągów, w składzie którego znajdują się wagony załadowane przesyłkami towarów niebezpiecznych, a tym samym w oparciu o § 17 ust. 5 Instrukcji Ir-16 w związku z § 5 ust. 2 i § 31 ust. 10 rozporządzenia o ogólnych warunkach prowadzenia ruchu kolejowego, stwierdzono naruszenie przepisów dotyczących nadzorowania TWR przez pracowników zarządcy infrastruktury tj. P..
Organ stwierdził, że stanowiło to podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2400 zł wynikającej z lp. 5.7 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
W związku z powyższym wyprawienie w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 23.15 w stacji C. przez dyżurnego ruchu [...] S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 3 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR) 23 UN [...] z toru Nr [...], który nie jest wyznaczony, zgodnie z działką [...] Regulaminu Technicznego Stacji C., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.400 zł, wynikającej z lp. 5.7 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Organ wskazał, że tor nr [...] w stacji C. zgodnie z Regulaminem Technicznym Stacji C., Działka [...] "Tory stacyjne" wpisany został do grupy torów przyjazdowo - odjazdowych, jako tor główny dodatkowy. Tory przystosowane do jazd pociągów są torami głównymi, które dzielą się na tory główne zasadnicze i tory główne dodatkowe, co w odniesieniu do toru nr [...] ma miejsce. Grupa torów przyjazdowo - odjazdowych przeznaczona jest wyłącznie do wjazdu i wyjazdu pociągów.
Z powyższego, zdaniem organu, wynika, że tor nr [...] stacji C. jest torem stacyjnym o zorganizowanej drodze przebiegu, przeznaczonym do prowadzenia ruchu pociągów i zarządzanym przez właściwych pracowników P.. Wyjazd pociągów w kierunku stacji B. odbywa się na sygnał zezwalający na semaforze M².
Organ podniósł również, że zgodnie z § 6 ust. 3 Instrukcji o prowadzeniu ruchu pociągów Ir - 1 (R-1), pracownicy posterunków technicznych biorących udział w prowadzeniu ruchu kolejowego (dyżurny ruchu, nastawniczy, zwrotniczy i dróżnik przejazdowy) na zarządzanym terenie są koordynatorami współpracy wszystkich jednostek organizacyjnych i innych podmiotów uczestniczących w realizacji procesu przewozowego i mogą wydawać tym pracownikom polecenia dotyczące wykonywania postanowień zawartych w tej instrukcji. Tak więc, zdaniem organu, stwierdzenie wnioskodawcy, że na torze nr [...] w stacji C. przyjęto i formowano pociąg nr [...] w dniu [...] czerwca 2013 r. bez wiedzy dyżurnego ruchu, zarządzającego okręgiem nastawczym nastawni dysponującej C. jest nieprawdziwe.
Zdaniem organu, określenie przez P., że dyżurna ruchu stacji C. omyłkowo wpisała w dniu 14 czerwca 2013 r. w Dzienniku ruchu dla pociągu nr [...] tor nr [...] jest nieprawdziwe, ponieważ w przypadku dokonania przez dyżurnego ruchu błędnego wpisu w Dzienniku ruchu tryb postępowania reguluje § 7 ust. 13 Instrukcji Ir-1, do czego pracownik P. nie zastosował się. Do grupy torów przyjazdowo - odjazdowych stacji Chotyłów, zgodnie z działką [...] RTS, podobnie jak tor nr [...], zaliczono także tor nr [...]. W tym samym dniu, tj. 14 czerwca 2013 r. według zapisów w Dzienniku ruchu z toru nr [...] wyprawiono pociąg nr [...] o godz. 17.40, a w dniu [...] czerwca 2013 r. pociąg nr [...] o godz. 3.16.
Świadczy to jednoznacznie, zdaniem organu, że tego rodzaju wpisy w dokumentacji techniczno - ruchowej, związane z organizacją i techniką prowadzenia ruchu pociągów w okręgu nastawczym nastawni dysponującej stacji C. jest działaniem systemowym, a nie wynikiem przewinień pracowniczych, jak argumentuje wnioskodawca.
Stwierdzone naruszenie wyczerpuje znamiona przewinienia polegającego na dopuszczeniu do pozostawienia środka transportu przewożącego towary niebezpieczne bez wymaganego nadzoru, skutkującego nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 2.400 zł, zgodnie z załącznikiem do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych pod lp. 5.7.
Odnosząc się do zarzutu - iż wyprawienie w dniu 26 czerwca 2013 r. w stacji M. z toru nr [...], który przez zaniedbanie pracownika Sekcji Eksploatacyjnej w B. nie był wpisany w działce [...] Regulaminu technicznego tej stacji do wykazu torów wyznaczonych do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi, organ wskazał, że P. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdza fakt wyprawienia w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 6.20 pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 2 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR) z toru nr [...] stacji M., który nie jest wyznaczony do prowadzenia ruchu pociągów z tego rodzaju ładunkami, co stoi w sprzeczności z § 31 ust. 10 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005 r. Tego rodzaju praktyki, zdaniem organu, skutkują brakiem sprawowania nadzoru ze strony pracownika P., które zostały jednoznacznie określone w § 17 ust. 5 Instrukcji Ir-16 w związku z § 5 ust. 2 i § 31 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005 r.
Zdaniem organu, zaniedbanie pracownika Sekcji Eksploatacyjnej w B. odnoszące się do treści Regulaminu Technicznego Stacji M. nie może być warunkiem łagodzącym i stanowić podstawy do zweryfikowania ustaleń kontroli.
Stwierdzone naruszenie prawa polegające na wyprawieniu pociągu nr [...] w dniu [...] czerwca 2013 r. z toru nr [...] stacji M. wyczerpuje znamiona przewinienia polegającego na dopuszczeniu do pozostawienia środka transportu przewożącego towary niebezpieczne bez wymaganego nadzoru, skutkującego karą pieniężną w wysokości 1.600 zł w oparciu o załącznik do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych pod lp. 5.7.
W ocenie Prezesa UTK wszystkie zarzuty P. podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są bezzasadne, a rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w pełni prawidłowe. Argumentacja wnioskodawcy, że przyczyną stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości jest "pomyłka" dyżurnego ruchu stacji C. czy "zaniedbanie pracownika Sekcji Eksploatacji w B." jest, zdaniem organu, wysoce nieodpowiedzialna i naganna. Brak nadzoru ze strony przedstawicieli średniego i wyższego szczebla zarządzania P. nie jest usprawiedliwieniem popełniania błędów i zaniedbań podległego personelu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo ruchu kolejowego, w tym bezpieczeństwo przewozu koleją towarów niebezpiecznych.
4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron
1. Skargę na decyzję Prezes Urzędu Transportu Kolejowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] S.A., domagając się uchylenia zarówno zaskarżonej jak również poprzedzającej decyzji.
Strona skarżąca przyznała, że pracownicy [...] S.A. (dyżurni ruchu) nie dokonali czynności, polegających na: (1) sporządzeniu rozkazu pisemnego "[...]" w dniu [...] czerwca 2013 r. dla pociągu nr [...], w którego składzie znajdowało się 6 wagonów załadowanych TWR, (2) wyprawieniu w dniu 14 czerwca 2013 r. o godz. 23.15 w stacji C. przez dyżurnego ruchu [...] S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 3 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR) z toru wyznaczonego w Regulaminie Technicznym Stacji C., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi, oraz (3) wyprawieniu w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 6.20 w stacji M. przez dyżurnego ruchu [...] S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 2 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR) z toru wyznaczonego w Regulaminie Technicznym M., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi.
Jednakże, zdaniem strony skarżącej, brak było podstaw do zakwalifikowania powyższych zaniechań jako stanowiących naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, i w konsekwencji obarczenie [...] S.A. karami pieniężnymi.
Zdaniem strony skarżącej, skoro jest ona uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, a zatem w oparciu o art. 11 tej ustawy jest zobligowana do przestrzegania jej przepisów oraz postanowień Regulaminu dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiącego załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie - kolejami (COTIF), sporządzonej w B. dnia 9 maja 1980 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 100, poz. 674 i 675, z 2009 r. Nr 167, poz. 1318 oraz z 2011 r. Nr 137, poz. 804 i 805 wraz ze zm. obowiązującymi od dnia ich wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszonymi we właściwy sposób), to tylko naruszenie przez [...] S.A. przepisów ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych lub Regulaminu dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID) może stanowić podstawę do nałożenia na skarżącą kar pieniężnych, o których mowa w art. 107 ust. 1 ustawy. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezes UTK nałożył na skarżącą karę pieniężną i jako przyczynę wskazał naruszenie przez [...] S.A. postanowień instrukcji: Ir-1 o prowadzeniu ruchu pociągów (§ 57 ust. 3 pkt 1 lit. d) oraz Ir-16 o postępowaniu przy przewozie koleją towarów niebezpiecznych (§ 17 ust. 5), będących aktami o charakterze wewnętrznym.
Skoro zaś [...] S.A. nie naruszyła przepisów ustawy lub umów międzynarodowych, to Prezes UTK nie miał podstaw do ukarania strony skarżącej karami pieniężnymi wynikającymi z art. 107 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Strona skarżąca przyznała, że nie wydano rozkazu pisemnego "[...]" w dniu 16 czerwca 2013 r. dla pociągu nr [...], podczas gdy w składzie tego pociągu znajdowało się sześć wagonów z towarem niebezpiecznym wysokiego ryzyka. Zachowanie dyżurnego ruchu wypełniło znamiona nieprawidłowego wykonania czynności służbowych, bowiem dyżurny winien przestrzegać postanowień Instrukcji Ir-1, będącej aktem wewnętrznym obowiązującym u skarżącej. Niemniej takie zaniechanie nie może być rozumiane jako naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych lub regulujących te kwestie umów międzynarodowych, gdyż dotyczyło jedynie przepisów wewnętrznych a nie ustawy lub umów międzynarodowych.
Wobec faktu, iż w RID znajdują się uregulowania w zakresie dokumentów przewozowych (w pkt 1.2.1 lit. D, gdzie zdefiniowano pojęcie dokumentu przewozowego jako listu przewozowego zgodnego z umową przewozu, jako listu wagonowego zgodnego z umową AVV lub jako innego dokumentu przewozowego spełniającego postanowienia pkt 5.4.1 oraz w pkt 5.4.1 RID), a nadto w ww. pkt 1.1.2.1 b) RID jest mowa o wymaganych dokumentach i informacjach w przewozie towarów niebezpiecznych, to argumentacja Prezesa UTK, iż państwu członkowskiemu COTIF, na podstawie pkt 1.9.5 RID wolno określić szczegółowe wymagania w stosunku do dokumentów przewozowych m.in. w aktach wykonawczych (tu: rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji), a następnie w wydanych przez zarządcę infrastruktury na podstawie tych rozporządzeń przepisów wewnętrznych (tu Instrukcji Ir-1 o prowadzeniu ruch pociągów), nie znajduje umocowania prawnego i w rezultacie nie może zostać zaakceptowane. Powołując się na art. 780 kc i § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji, strona skarżąca podniosła również, że inną rolę odgrywa dokument przewozowy (list przewozowy), a inną rozkaz pisemny, i jednocześnie rozkaz pisemny "[...]" nie jest dokumentem przewozowym.
Odnośnie zarzucanego skarżącej dopuszczenia do pozostawienia środka transportu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych bez wymaganego nadzoru, strona skarżąca podniosła, że w dniu 14 i 26 czerwca 2013 r. zostało zrealizowane wynikające z Instrukcji Ir-16 śledzenie przewozu TWR polegające na m. in. sprawowaniu nadzoru nad wagonami z TWR poprzez obserwowanie wzrokowe rejonu stacji, sprawdzanie przez personel posterunku ruchu pod kątem występowania niepokojących zjawisk, a wszelkie zauważone nieprawidłowości podlegają zgłoszeniu do jednostki Straży Ochrony Kolei (SOK). Zgodnie z § 9 ust. 1 Instrukcji dla personelu obsługi ruchowych posterunków technicznych Ir-2 (R-7): "Pracownik posterunku technicznego w czasie pełnienia dyżuru powinien stale obserwować teren swojego okręgu nastawczego" zarówno w przypadku stacji C. jak i M., pracownicy posterunków technicznych, a przede i wszystkim dyżurni ruchu i nastawniczowie, na bieżąco obserwowali swój okręg nastawczy na terenie którego usytuowane były m.in. tor nr [...] na stacji C. oraz tor nr [...] na stacji M., czyli sprawowali nadzór nad pociągami w składzie których znajdowały się towary niebezpieczne, w tym towary niebezpieczne wysokiego ryzyka (TWR).
Strona skarżąca wyjaśniła, że dyżurni ruchu śledzą stale i każdorazowo wszystkie pociągi uruchamiane, przyjmowane i przejeżdżające przez obsługiwaną przez niego stację kolejową w elektronicznym Systemie Wspomagania Dyżurnego Ruchu (SWDR). W systemie tym pociągi prowadzące wagony z towarem niebezpiecznym wysokiego ryzyka wyświetlane są na żółto, co ma wywołać skutek w postaci dodatkowego wzmożenia czujności przez dyżurnego w zakresie nadzoru nad pociągiem. Ponadto o tym, że dyżurni stacji C. i M. musieli widzieć o tym, że pociąg nr [...] i pociąg nr [...] prowadzi wagony z [...] świadczy fakt, iż dokonali oni stosownych wpisów w dziennikach ruchu w rubryce 9 oraz wydali Rozkazy pisemne "[...]" nr [...] dla pociągu nr [...] z informacją o znajdowaniu się w pociągu [...] wagonów z TWR i nr [...] dla pociągu nr [...] z informacją o znajdowaniu się w pociągu 3 wagonów z TWR, a następnie powiadomili właściwą terytorialnie jednostkę [...], co potwierdzili w dzienniku telefonicznym. Czynności te wskazują jednoznacznie, iż prowadzili właściwy nadzór nad przejazdem tych pociągów.
Strona skarżąca wskazała również, że z ramienia [...] S.A. wszystkie pociągi z wagonami z [...] są objęte również nadzorem Straży Ochrony Kolei tj. jednostki organizacyjnej [...] S.A., co miało miejsce w przypadku pociągu nr [...] jak również pociągu nr [...], o czym świadczą przedłożone dokumenty będące załącznikiem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zarządca infrastruktury kolejowej jakim jest [...] S.A. przedsięwziął niezbędne środki w celu zapobieżenia powstania zagrożenia dla osób, mienia i środowiska prowadząc właściwy nadzór nad przejazdem pociągu nr [...] relacji C. – C. i pociągu nr [...] relacji M. – B., w których składzie znajdowały się wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka.
2. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Transportu Kolejowego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r. nakładającą na [...] S.A. z siedzibą w Warszawie karę pieniężną w wysokości:
1) 1000 zł za niesporządzenie w dniu 16 czerwca 2013 r. w stacji Małaszewicze Południowe dokumentu przewozowego - Rozkaz pisemny "[...]" dla pociągu nr [...] relacji M.- O., w składzie którego znajdowało się 6 wagonów załadowanych [...] fosfor biały lub żółty pod wodą lub w roztworze 46 UN 1381,
2) 2.400 zł za wyprawienie w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 23.15 w stacji C. przez dyżurnego ruchu [...] S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 3 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR) 23 UN [...] z toru nr [...], który nie jest wyznaczony, zgodnie z działką [...] Regulaminu Technicznego Stacji C., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi,
3) 1.600 zł za wyprawienie w dniu 26 czerwca 2013 r. o godz. 6.20 w stacji M. przez dyżurnego ruchu [...] S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 2 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR), w tym 1 wagon 33 UN [...] i 1 wagon [...] UN [...] z toru nr [...], który nie jest wyznaczony zgodnie z działką [...] Regulaminu Technicznego Stacji M., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają przepisów prawa.
Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
3.1. Dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny kontrola decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem nie jest dokonywana dowolnie, lecz w określonej kolejności. Po stwierdzeniu, że decyzja nie jest dotknięta nieważnością, sąd kontroluje, czy dostatecznie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne sprawy. Ewentualne ustalenie naruszenia przepisów prawa materialnego, które, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa stanowi podstawę do uchylenia decyzji, może być dokonane dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie określone normy prawa materialnego. Dlatego też wojewódzki sąd administracyjny przed badaniem naruszenia przepisów prawa materialnego powinien zbadać ewentualne naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zaś czy w postępowaniu przed organami administracji publicznej zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lutego 1981 r. SA 910/80 (ONSA 1981, nr 1, poz. 7) zauważył, że ustalenie, iż okoliczności te [okoliczności faktyczne] nie zostały dostatecznie wyjaśnione, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy i powinno spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji ... - obecnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Oznacza to zatem, że sądowa kontrola przestrzegania przez organy administracji publicznej norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis", Warszawa 2005, s. 460-461).
A zatem, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje przestrzeganie przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego w ostatniej kolejności, po uprzednim zbadaniu przestrzegania przepisów postępowania administracyjnego.
3.2 Odnosząc powyższe rozważania do sprawy niniejszej stwierdzić należy, że wszelkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały prawidłowo wyjaśnione w oparciu o rzetelnie zgromadzony materiał dowodowy, i wzorcowe akta administracyjne, w których wszystkie strony są kolejno ponumerowane, dokumenty jeśli nie oryginalne to potwierdzone przez właściwą osobę za zgodność z oryginałem, zszyte i zawierają spis dokumentów w sprawie.
Zdaniem Sądu, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, zastosowanie w sprawie znalazły właściwe przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, wynikające czy to z ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, czy też umów międzynarodowych, przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, których Rzeczpospolita Polska jest stroną.
3.3. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2013 r. stanowi art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 99 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 107 ust. 1 i 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227, poz. 1367 ze zm.) oraz art. 13 ust. 2 pkt 5 i 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, ze zm.).
Stosownie do art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10.000 zł, z zastrzeżeniem art. 113. Zgodnie zaś z art. 107 ust. 2 tej ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy.
Nie budzi w sprawie wątpliwości zaistnienie nieprawidłowości polegającej na niesporządzeniu w dniu 16 czerwca 2013 r. na stacji M. dokumentu przewozowego - Rozkaz pisemny "[...]" dla pociągu nr [...] relacji M. – O., w składzie którego znajdowało się 6 wagonów załadowanych TWR fosfor biały lub żółty pod wodą lub w roztworze 46 UN [...] - bowiem strona skarżąca okoliczność tę przyznała i stwierdziła, że była ona wynikiem nie dopełnienia obowiązków przez pracowników strony skarżącej.
Zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.), do zadań Prezesa UTK w zakresie regulacji transportu kolejowego, w tym w zakresie spójności systemu kolejowego i bezpieczeństwa eksploatacji kolei należy kontrola przewozu koleją towarów niebezpiecznych, zgodnie zaś z art. 14 ust. 4 tej ustawy, do postępowania przed Prezesem UTK stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6 (nie mających zastosowania w sprawie niniejszej), przepisy kpa.
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227, poz. 1367 oraz Nr 244, poz. 1454) w art. 1 określa zasady prowadzenia działalności w zakresie krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego, koleją i żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych oraz organy i jednostki realizujące zadania związane z tym przewozem. Zgodnie zaś z art. 4 tej ustawy, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR, RID lub ADN.
Stosownie do art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, użyte w ustawie określenia, w odniesieniu do sprawy niniejszej, oznaczają:
- przewóz koleją towarów niebezpiecznych (pkt 6) - każde przemieszczenie towarów niebezpiecznych wagonem, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przewozu oraz czynności związanych z tym przewozem,
- towar niebezpieczny (pkt 4) - materiał lub przedmiot, który zgodnie z RID nie jest dopuszczony do przewozu koleją albo jest dopuszczony do takiego przewozu na warunkach określonych w tych przepisach,
- wagon (pkt 13) - pojazd kolejowy bez własnego układu napędzającego, który porusza się na własnych kołach po torach kolejowych i jest używany do przewozu towarów,
- środek transportu (pkt 15) - wagon używany do przewozu towarów niebezpiecznych,
- RID (pkt 2) - Regulamin dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (RID), stanowiący załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), sporządzonej w Bernie dnia 9 maja 1980 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 100, poz. 674 i 675, z 2009 r. Nr 167, poz. 1318 oraz z 2011 r. Nr 137, poz. 804 i 805), wraz ze zmianami obowiązującymi od dnia ich wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej, ogłoszonymi we właściwy sposób,
- uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych (pkt 8) - podmioty wymienione w RID prowadzące działalność związaną z przewozem towarów niebezpiecznych.
3.4. Z pkt 1.9.5 RID wynika prawna możliwość określania przez przez Państwa członkowskie specyficznych wymagań w zakresie bezpieczeństwa dla międzynarodowego transportu koleją towarów niebezpiecznych, w szczególności ruchu pociągów, zasad eksploatacji w odniesieniu do operacji związanych z transportem, a także zarządzania przepływem informacji o przewożonych towarach niebezpiecznych - co znalazło wyraz w przepisach ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, przepisach wykonawczych do tej ustawy i w przepisach wewnętrznych.
Zgodnie z § 46 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. Nr 172, poz. 1444 z późn. zm.), za pomocą rozkazów pisemnych, m. in. zawiadamia się drużyny pociągowe o potrzebie zachowania szczególnej ostrożności lub innych okolicznościach mających wpływ na bezpieczeństwo czy prawidłowość jazdy pociągów, wydaje polecenia, zezwolenia, przekazuje informacje.
Z § 57 ust. 3 pkt 1 lit. d Instrukcji o prowadzeniu ruchu pociągów Ir-1 (R-1) (uchwała nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Zarządu [...] S.A.) wynika zaś, że za pomocą rozkazu pisemnego "O" wydaje się drużynie pociągowej polecenia i informacje dotyczące ostrożnej jazdy z powodu znajdowania się w pociągu wagonów z przesyłkami nadzwyczajnymi lub towarami niebezpiecznymi wysokiego ryzyka (TWR).
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w wydanym na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, rozporządzeniu z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie formularza listy kontrolnej i formularza protokołu kontroli (Dz. U. 2012, poz. 655) określił wzory dokumentów stosowanych przy kontroli przewozu towarów niebezpiecznych koleją, a także sposób i zakres ich wypełniania. W dziale II pkt 9 w tytule "Dokumenty przewozowe" ppkt 5 załącznika nr 3 do rozporządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r. wymienione zostały rozkazy pisemne "O". Nie budzi również wątpliwości, że w trakcie wykonywania przez Prezesa UTK czynności kontrolnych w zakresie przewozu koleją towarów niebezpiecznych, o czym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, należy stosować wprost nazewnictwo określone w ustawie o przewozie towarów niebezpiecznych i aktach wykonawczych do niej, w tym działu II pkt 9 "Dokumenty przewozowe" ppkt 5 Listy kontrolnej w przewozie koleją towarów niebezpiecznych, w którym jednoznacznie mianem dokumenty przewozowe określono rozkaz pisemny "[...]".
Na podstawie § 46 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005 r. [...] ustanowiła w § 57 ust. 3 pkt 1 lit. d Instrukcji Ir-1 obowiązek wydawania drużynie pociągowej rozkazów pisemnych "[...]", z informacją o znajdowaniu się w pociągu wagonów z przesyłkami nadzwyczajnymi lub towarami niebezpiecznymi wysokiego ryzyka (TWR), co wypełnia dyspozycję zawartą w § 14 ust. 7 tej instrukcji.
Słusznie zatem organ uznał, że zaniechanie wydania w dniu 16 czerwca 2013 r. dokumentu przewozowego w postaci Rozkazu pisemnego "[...]", w odniesieniu do pociągu nr [...] relacji M. – O., w składzie którego znajdowało się 6 wagonów załadowanych TWR - fosfor biały lub żółty pod wodą lub w roztworze 46 UN 1381, stanowiło rażące naruszenie przepisów określonych w § 14 ust. 7, w związku z § 57 ust. 3 pkt 1 lit. d Instrukcji Ir-1 i w związku z § 5 ust. 2 i § 46 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005 r., i jednocześnie stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej, wynikającej z lp. 1.1 pkt 1 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, w wysokości 1.000 zł.
Wysokość kary jest zgodna z załącznikiem do ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, wydanym na podstawie art. 107 ust. 2 tej ustawy.
3.5. Odnosząc się do zarzutu wyprawienia pociągu nr [...] z wagonami [...] w dniu [...] czerwca 2013 r. w stacji C. z toru nr [...], który nie był wyznaczony zgodnie z działką 41 Regulaminu technicznego tej stacji do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi stwierdzić należy, że zgodnie z § 17 ust. 4 i 5 Instrukcji Ir-16, nadzór nad wagonami [...] sprawują wyznaczeni pracownicy nie tylko przewoźnika kolejowego, ale także zarządcy infrastruktury. Nadzór ten polega na obserwacji wzrokowej rejonu stacji, sprawdzaniu przez personel posterunku ruchu, czy na stacji nie występują niepokojące zjawiska. Dla uruchomienia, przyjęcia pociągu wybiera się tor zgodnie z regulaminem technicznym przeznaczony do odprawiania, postoju i przyjmowania wagonów z towarami niebezpiecznymi położony w widocznym z posterunku miejscu, nocą - w miarę możliwości oświetlony. Kwestię przyjęcia, formowania i wyprawienia pociągu, w składzie którego znajdują się wagony załadowane towarem niebezpiecznym reguluje § 31 ust. 10 rozporządzenia o ogólnych warunkach prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji, który jednoznacznie reguluje zasady prowadzenia ruchu pociągów z przesyłkami nadzwyczajnymi lub z wagonami załadowanymi przesyłkami zawierającymi towary niebezpieczne, określając, że powinien on odbywać się po torach wskazanych w regulaminie technicznym lub w doraźnym zarządzeniu zarządcy infrastruktury.
Skoro tor nr [...] w stacji C. w Działce [...] Regulaminu technicznego tej stacji nie został wskazany jako tor wyznaczony do przyjmowania i wyprawiania pociągów, w składzie którego znajdują się wagony załadowane przesyłkami towarów niebezpiecznych, to oznacza naruszenie przepisów dotyczących nadzorowania [...] przez pracowników zarządcy infrastruktury tj. [...], oraz, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.400 zł wynikającej z lp. 5.7 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
W związku z powyższym prawidłowo organ stwierdził, że wyprawienie w dniu [...] czerwca 2013 r. o godz. 23.15 w stacji C. przez dyżurnego ruchu [...] S.A. pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 3 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka (TWR) 23 UN [...] z toru nr [...], który nie jest wyznaczony, zgodnie z działką [...] Regulaminu Technicznego Stacji C., do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi stanowiło podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.400 zł, wynikającej z lp. 5.7 załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Tor nr [...] w stacji C. zgodnie z Regulaminem Technicznym Stacji C., Działka [...] "Tory stacyjne" wpisany został do grupy torów przyjazdowo - odjazdowych, jako tor główny dodatkowy, jest torem stacyjnym o zorganizowanej drodze przebiegu, przeznaczonym do prowadzenia ruchu pociągów i zarządzanym przez właściwych pracowników [...]. Zgodnie z § 6 ust. 3 Instrukcji o prowadzeniu ruchu pociągów Ir - 1 (R-1), pracownicy posterunków technicznych biorących udział w prowadzeniu ruchu kolejowego (dyżurny ruchu, nastawniczy, zwrotniczy i dróżnik przejazdowy) na zarządzanym terenie są koordynatorami współpracy wszystkich jednostek organizacyjnych i innych podmiotów uczestniczących w realizacji procesu przewozowego i mogą wydawać tym pracownikom polecenia dotyczące wykonywania postanowień zawartych w tej instrukcji.
Zdaniem organu, określenie przez [...], że dyżurna ruchu stacji C. omyłkowo wpisała w dniu [...] czerwca 2013 r. w Dzienniku ruchu dla pociągu nr [...] tor nr [...] jest nieprawdziwe, ponieważ w przypadku dokonania przez dyżurnego ruchu błędnego wpisu w Dzienniku ruchu tryb postępowania reguluje § 7 ust. 13 Instrukcji Ir-1, do czego pracownik [...] nie zastosował się. Do grupy torów przyjazdowo - odjazdowych stacji C., zgodnie z działką [...] RTS, podobnie jak tor nr [...], zaliczono także tor nr [...]. W tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2013 r. według zapisów w Dzienniku ruchu z toru nr [...] wyprawiono pociąg nr [...] o godz. 17.40, a w dniu [...] czerwca 2013 r. pociąg nr [...] o godz. 3.16, co wskazuje, jak słusznie zauważył organ, że jest to działanie systemowe, a nie wynik przewinień pracowniczych.
Słusznie również stwierdził organ, że naruszenie to wyczerpuje znamiona przewinienia polegającego na dopuszczeniu do pozostawienia środka transportu przewożącego towary niebezpieczne bez wymaganego nadzoru, co skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 2.400 zł, zgodnie z załącznikiem do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych pod lp. 5.7.
Wysokość kary jest zgodna z załącznikiem do ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, wydanym na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych.
3.6. Strona skarżąca potwierdziła fakt wyprawienia w dniu 26 czerwca 2013 r. w stacji M. z toru nr [...], który przez zaniedbanie pracownika Sekcji Eksploatacyjnej w B. nie był wpisany w działce [...] Regulaminu technicznego tej stacji do wykazu torów wyznaczonych do przyjmowania i wyprawiania pociągów z towarami niebezpiecznymi i przesyłkami nadzwyczajnymi, o godz. 6.20 pociągu nr [...], w składzie którego znajdowały się 2 wagony załadowane towarem wysokiego ryzyka ([...]) z toru nr [...], który nie jest wyznaczony do prowadzenia ruchu pociągów z tego rodzaju ładunkami.
Narusza to zarówno § 31 ust. 10 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji jak również § 17 ust. 5 Instrukcji Ir-16 w związku z § 5 ust. 2 i § 31 tego rozporządzenia, w zakresie braku sprawowania nadzoru ze strony pracownika [...], które to obowiązki zostały jednoznacznie określone. Zaniedbanie pracownika w zakresie Regulaminu Technicznego Stacji M. nie może być warunkiem łagodzącym i stanowić podstawy do zweryfikowania ustaleń kontroli, jak słusznie zauważył organ.
Stwierdzone naruszenie prawa polegające na wyprawieniu pociągu nr [...] w dniu [...] czerwca 2013 r. z toru nr [...] stacji M. wyczerpuje znamiona przewinienia polegającego na dopuszczeniu do pozostawienia środka transportu przewożącego towary niebezpieczne bez wymaganego nadzoru, skutkującego karą pieniężną w wysokości 1.600 zł w oparciu o załącznik do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych pod lp. 5.7.
Wysokość kary jest zgodna z załącznikiem do ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, wydanym na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych.
Dodatkowo tylko wskazać należy, że w sformułowaniu zawartym w załączniku "Dopuszczenie do pozostawienia środka transportu przewożącego towary niebezpieczne bez wymaganego nadzoru" - przez środek transportu należy rozumieć wagon używany do przewozu towarów niebezpiecznych, stosownie do art. 2 pkt 15 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
IV. W tej sytuacji odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne. Nie można stwierdzić, wbrew twierdzeniem strony skarżącej, iż nie było podstaw do zakwalifikowania powyższych zaniechań jako stanowiących naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, i w konsekwencji obarczenie [...] S.A. karami pieniężnymi.
W ocenie Sądu, wobec stwierdzonych przez organ naruszeń szczegółowo wyżej opisanych, zasadne było nałożenie przez organ na [...] S.A. z siedzibą w W. kary pieniężnej o łącznej wysokości 5.000 zł, na którą składają się kary w wysokości: 1.000 zł za niesporządzenie dokumentu przewozowego - Rozkaz pisemny "[...] " - zgodnie z lp.1.1. załącznika, 2.400 zł za wyprawienie pociągu, w składzie którego znajdowały się 3 wagony (środki transportu) załadowane [...] - zgodnie z lp. 5.7 załącznika (3x800 zł), oraz 1.600 zł za wyprawienie pociągu, w składzie którego znajdowały się 2 wagony (środki transportu) załadowane TWR - zgodnie z lp. 5.7 załącznika (2x800 zł).
V. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Prezes UTK w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne oraz odpowiednio i obszernie przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia.
VI. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło