I GZ 145/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia U. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 174/14 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi U. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu pozostałej kwoty podatku akcyzowego wraz z oprocentowaniem postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 19 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 174/14 odmówił U. z siedzibą w A. (dalej: skarżąca, spółka) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu pozostałej kwoty akcyzy wraz z oprocentowaniem. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zarządzeniem z 16 stycznia 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 177 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona pełnomocnikowi w dniu 30 stycznia 2014 r. W dniu 31 stycznia 2014 r. skarżąca uiściła tytułem wpisów sądowych od dwunastu skarg (sprawy o sygn. akt V SA/Wa 137/14, V SA/Wa 138/14, V SA/Wa 142/14, V SA/Wa 143/14, V SA/Wa 173/14, V SA/Wa 174/14, V SA/Wa 183 – 186/14, V SA/Wa 189/14, V SA/Wa 190/14), kwotę 1603 zł, podczas gdy suma wpisów w tych sprawach powinna wynieść 2187 zł. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 11 lutego 2014 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wskazania jaką dokładnie kwotę objętą przelewem z dnia 31 stycznia 2014 r. uiszczono tytułem wpisu sądowego od skargi w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 174/14. W odpowiedzi pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie wskazując, iż nie został on uiszczony z powodu oczywistej omyłki rachunkowej. W przelewie zbiorczym z dnia 31 stycznia 2014 r. strona skarżąca nie zliczyła bowiem wpisów do trzech spraw, m.in. do sprawy V SA/Wa 174/14. Pełnomocnik podniósł również, że obecnie ze skarg skarżącej spółki toczy się niemal trzydzieści postępowań sądowoadministracyjnych i należy uznać za usprawiedliwioną sytuację, w której właśnie ze względu na ilość spraw dochodzi do pewnych błędów w sumowaniu kwot należnych do uiszczenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie świadczyły o braku winy w uchybieniu terminu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona skarżąca, jako przyczynę uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazała błąd rachunkowy przy obliczeniu łącznej sumy wpisów w dwunastu sprawach spowodowany znaczną liczbą wszczętych przez nią postępowań administracyjnych. W ocenie Sądu, wskazana przez skarżącą przyczyna nie mogła uzasadniać przywrócenia terminu. Podkreślenia wymaga, że w każdej ze wskazanych powyżej dwunastu sprawach pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu oddzielnymi zarządzeniami. Wskazano w nich dokładną kwotę wpisu jaką należało uiścić w poszczególnych sprawach. Skarżąca mogła zatem uiścić wpis oddzielnymi przelewami do każdej z tych spraw minimalizując tym samym ryzyko wszelkich omyłek rachunkowych. Mogła również uiścić wpis przelewem zbiorczym we wszystkich sprawach łącznie. Operacja ta wymagała jedynie prawidłowego zsumowania kwot wpisów wskazanych w poszczególnych wezwaniach sądu. Zamiast 2187 zł Spółka uiściła kwotę 1603 zł, co zdaniem Sądu pierwszej instancji było błędem, który nie znajduje usprawiedliwienia w niczym innym niż w braku dbałości skarżącej o prowadzenie własnych spraw. U. z siedzibą w A. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sad I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż okoliczność przytoczona przez stronę, wskazująca na brak winy w nieuiszczeniu wpisu od skargi w ustawowym terminie, nie stanowiła okoliczności usprawiedliwiającej przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia, z powodu których doszło do uchybienia terminowi. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (por. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II , s. 368-370). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności sprawdza, czy spełnia on wskazane wymogi formalne. W tej sprawie bezsprzecznie spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 177 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona pełnomocnikowi w dniu 30 stycznia 2014 r. W dniu 31 stycznia 2014 r. skarżąca uiściła tytułem wpisów sądowych od dwunastu skarg kwotę 1603 zł, podczas gdy suma wpisów w tych sprawach powinna wynieść 2187 zł. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że objęte zażaleniem postanowienie WSA w W. z dnia 19 marca 2014 r. odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest prawidłowe i nie może zostać skutecznie podważone argumentacją zażalenia, a zatem nie podlega uchyleniu. Trafnie bowiem Sąd przyjął (nie dopatrując się żadnych uchybień formalnych wniosku), że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu i nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Uiszczenie wpisu od kilku skarg, jednym przelewem – jak najbardziej dopuszczalne – dla swojej skuteczności wymagało zachowania minimum staranności w zsumowaniu wysokości poszczególnych kwot. Deklarowana omyłka rachunkowa, czy też wynikająca z przyjęcia wadliwego sposobu obliczania kwoty należnej, nie uzasadnia, w ocenie NSA, braku winy skarżącej w uchybieniu, gdyż świadczyło to o nie dość starannym sposobie prowadzenia własnych spraw. Ocena ta jest niezależna od ustalenia, czy omyłka ta wynikała z błędu rachunkowego, czy też była wynikiem przyjęcia wadliwego sposobu obliczania kwot należnych wpisów od skarg w postępowaniu sądowym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji