II GSK 93/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Henryk Wach Protokolant Milena Budna po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 25 października 2012 r.; sygn. akt II SA/Ke 590/12 w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2012 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz B. Spółki z o.o. w W. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z 25 października 2012 r. sygn., akt. II SA/Ke 590/12 oddalił skargę B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z [...] października 2010 r., znak [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K. poinformował skarżącą Spółkę, że poświadczenia rejestracji czterech automatów do gier o niskich wygranych straciły ważność wraz wygaśnięciem zezwolenia, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenia zostały wykonane, co w konsekwencji skutkowało ich wyrejestrowaniem. W dniu 30 listopada 2010 r. B. Sp. z o.o. wezwała Naczelnika Urzędu Celnego w K. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wyrejestrowaniu powyższych automatów; w odpowiedzi organ I instancji negatywnie rozpatrzył powyższe wezwanie. B. Sp. z o.o. złożyła 10 kwietnia 2012 r. odwołanie od pisma z [...] października 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Podniosła, że ww. pismo zostało początkowo potraktowane, jako informacja o zaistnieniu wskazanych w nim okoliczności, nienosząca znamion decyzji administracyjnej, gdyż nie zawierała żadnego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Z uwagi na fakt, że pismo to mogło jednak stanowić decyzję, Spółka - powołując się na ostrożność procesową - wniosła o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania, dopełniając jednocześnie czynności, dla jakiej termin mógł zostać uchybiony. Dyrektor Izby Celnej w K. jako organ II instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wydanego [...] czerwca 2012 r. postanowienia podniósł, że miało już miejsce postępowanie w analogicznej sprawie, gdzie stroną również była B. Sp. z o.o., a dokładnie dotyczyło ono pisma NUC w K. z 1 kwietnia 2011 r. Sprawa została ostatecznie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylając postanowienie organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania stwierdził, że orzeczenie o utracie ważności "poświadczenie rejestracji" automatów do gier winno mieć formę decyzji administracyjnej. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony 9 marca 2012 r. Zdaniem organu, w tej dacie ustały przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie, ponieważ z doręczonego postanowienia Spółka powzięła wiedzę na temat charakteru administracyjnego pisma wystosowanego [...] października 2010 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego w K.. W konsekwencji termin do wniesienia odwołania upływał 16 marca 2012 r. Mając na uwadze, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało nadane 26 marca 2012 r., należało stwierdzić, że strona nie dochowała terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. stwierdził, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia skargi. Stwierdził, że odwołanie skarżącej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało nadane 26 marca 2012 r. Uzasadniając wniosek skarżąca powołała się na brak pouczenia, co do możliwości wniesienia odwołania, co w konsekwencji oznacza, że dopóki pismo nie zostanie uzupełnione o takie pouczenie 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie biegnie. Zdaniem Sądu I instancji, takie stanowisko skarżącej nie zasługuje na aprobatę. Wskazał, że tylko w sytuacji, gdy brak pouczenia co do możliwości wniesienia odwołania zakazywałby stronie wniesienie takiego środka, można by uznać, że termin z art. 162 § 2 ustawy - Ordynacja Podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60; dalej: Op) nie biegnie. W sprawie, skarżąca wniosła odwołanie, tak więc twierdzenie, że nie rozpoczął biegu 7-dniowy termin jest chybione. Organ odwoławczy słusznie uznał za przesłanką determinującą rozpoczęcie biegu terminu powzięcie wiadomości przez stronę, że pismo z [...] października 2010 r. stanowi w istocie decyzję administracyjną. Zatem przyczyna uchybienia terminu ustała w dacie 9 marca 2012 r., kiedy pełnomocnik skarżącej odebrał postanowienie WSA w K. w sprawie II SA/Ke 38/12, w którym Sąd jednoznacznie wskazał, że stwierdzenie utraty ważności poświadczenia rejestracji winno mieć formę decyzji administracyjnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd skonstatował, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu został wniesiony z naruszeniem art. 162 § 2 Op. B. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i zasądzenia od organu kosztów postępowania. Środek prawny oparła na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 ustawy z 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z art. 162 § 1 i 2 Op poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ podatkowy wskazanych wyżej przepisów i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji na skutek przyjęcia, iż o fakcie, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego z [...] października 2010 r. stanowi w istocie decyzję administracyjną, od której przysługuje odwołanie, skarżąca powzięła informację z rozstrzygnięcia dotyczącego innego postępowania, które nie było nawet prawomocne; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z art. 162 § 1 i 2 oraz art. 214 Op poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ podatkowy wskazanych wyżej przepisów i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji na skutek przyjęcia, iż podstawą wniosku o przywrócenie terminu było dowiedzenie się przez skarżącą, iż pismo Naczelnika Urzędu Celnego z [...] października 2010 r. stanowi w istocie decyzję administracyjną, a nie okoliczność braku zawarcia przez organ celny w tej decyzji pouczenia o trybie i terminie zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie, jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że pismo wystosowane przez Naczelnika UC w K. [...] października 2010 r. stanowi decyzję administracyjną w rozumieniu art. 207 ustawy - Ordynacja podatkowa. Elementem koniecznym decyzji, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 7 Op, jest pouczenie o prawie i trybie odwoławczym. Rozstrzygnięcie pozbawione tego elementu, zawierające pouczenie błędne, czy też niepełne, jest wadliwe. Strona wniosła w sprawie o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania powołując się na to, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne nie zawierało w ogóle pouczenia o prawie i trybie wniesienia środka prawnego. Oceniając, w kontekście zasygnalizowanej wady rozstrzygnięcia, zasadność wniosku Spółki we wnioskowanym zakresie (przywrócenia uchybionego terminu), Dyrektor Izby Celnej w K. błędnie ocenił znaczenie braku pouczenia, przez co w sposób istotny uchybił przepisom postępowania. Jakiekolwiek wady w powyższym zakresie nie mogą bowiem - z woli ustawodawcy - szkodzić stronie. Taka jest konsekwencja regulacji zawartej w art. 214 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 121 Op kreuje obowiązek organów podatkowych do czuwania, aby strona postępowania nie poniosła szkody w następstwie nieznajomości prawa, i w tym celu zamieszcza się niezbędne dla decyzji administracyjnej pouczenie. Wskazuje ono termin na wniesienie odwołania i organ, do którego należy je wnieść. Brak pouczenia w decyzji nie oznacza, że stronie nie przysługuje środek odwoławczy, jeżeli przewidziany jest on przepisami prawa. Powyższej konstatacji nie zmienia eksponowany przez organ fakt, iż podatnik reprezentowany był w postępowaniu podatkowym przez profesjonalnego pełnomocnika, czy też, iż o prawie odwołania Spółka mogła powziąć informację z pouczenia w innej sprawie. Żaden bowiem przepis Ordynacji podatkowej nie zwalnia organu podatkowego od zawarcia w decyzji prawidłowego w swej treści pouczenia, przewidzianego przepisem art. 210 § 1 pkt 7 ustawy. Wszelkie braki w tym zakresie skutkują wadą o wyżej już wyjaśnionym znaczeniu, którego występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika żadną miarą nie sanuje. Ewentualne wątpliwości w tym zakresie organ podatkowy winien rozstrzygać z uwzględnieniem generalnej reguły wynikającej z art. 214 Op. Podobnie, uzasadnienia prawnego nie znajdują próby przerzucania odpowiedzialności za skutki naruszeń przez organ wspomnianego obowiązku na stronę, np. poprzez nakaz doszukiwania się analogii z pouczeń w sprawach równolegle prowadzonych. Przy ocenie prawidłowości rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu należy rozważyć nie tylko kwestię braku winy w uchybieniu terminu, ale i kwestię zachowania terminu do złożenia wniosku. Zgodnie z art. 162 § 2 Op ocenie podlega zatem, czy z wnioskiem wystąpiono w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Rozważając tę kwestię należy mieć na względzie, że w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia terminowi był brak stosownego pouczenia o możliwości i zasadach wniesienia środka odwoławczego. Z akt sprawy wynika, że brak ten nie został usunięty. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ - nie można utożsamiać "ustania przyczyny uchybienia", polegającej na braku pouczenia o możliwości i zasadach wniesienia odwołania, z powzięciem z innych źródeł wiedzy o prawie do złożenia środka prawnego. W związku z tym niezasadny jest argument, że strona przedmiotowy wniosek złożyła po upływie przewidzianych prawem 7-u dni. Dodać należy, że w sprawie spełniona została też druga z przesłanek przywrócenia terminu. Brak bowiem stosownego pouczenia ze strony organu odnośnie możliwości, terminu i sposobu wniesienia środka odwoławczego jednoznacznie wskazuje, że po stronie skarżącej nie miało miejsca zawinienie w przekroczeniu ustawowego terminu na złożenie odwołania, który zgodnie z treścią art. 223 § 2 pkt 1 Op wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W tym miejscu należy ponownie wskazać na regulację ujętą w art. 214 Op, w myśl której na prawo wnioskodawcy do odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie wpływa negatywnie błędne pouczenie lub jego brak. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.