III SA/Wa 2788/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Budowlanego "G. " sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Budowlanego "G. " sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, po rozpatrzeniu zażalenia Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Budowlanego "G." Sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca lub "Spółka") na postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z [...] lipca 2013 r. w sprawie stanowiska wierzyciela na zarzuty zgłoszone w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym: - uznał za bezzasadny zarzut mówiący o rażącym naruszeniu prawa procesowego w związku z faktem, iż tytuły wykonawcze o nr: [...], [...] oraz [...] z [...] czerwca 2013 r. zdaniem Strony zostały podpisane przez osoby nieuprawnione. - uznał za bezzasadny zarzut mówiący o nieistnieniu zobowiązania wobec wierzyciela z uwagi na spełnienie świadczenia przez zobowiązaną; Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z [...] sierpnia 2013 r. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych Prezesa Zarządu PFRON z [...] czerwca 2013 r. o wyżej wskazanych numerach. Skarżąca podniosła między innymi, iż tytuły wykonawcze zostały wydane bezprawnie i nie spełniają wymogów formalnych zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", ponieważ zostały one podpisane przez osoby nieuprawnione oraz że zobowiązanie wobec wierzyciela nie istnieje z uwagi na spełnienie świadczenia przez zobowiązaną. Odnośnie pierwszego zarzutu przedstawionego przez zobowiązaną Spółkę mówiącego o tym, iż tytuły wykonawcze nie zostały wystawione przez Prezesa Zarządu PFRON tylko zostały podpisane przez osoby nieuprawnione, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społeczne oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127 poz.421 ze. zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji" do egzekucji wpłat, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Prezes Zarządu PFRON. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż z informacji pozyskanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż Spółka posiada również zaległości z tytułu składek ZUS, Prezes Zarządu PFRON jest w trakcie rozpatrywania złożonych przez Stronę wniosków o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Prezes Zarządy PFRON wskazał, że Skarżąca została poinformowana o toczącym się postępowaniu administracyjnym mającym na celu ustalenie, czy sytuacja ekonomiczna Skarżącej umożliwia udzielenie jej pomocy publicznej. Zgodnie bowiem z art. 48 a ust. 3 pkt. 1 ustawy o rehabilitacji, pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Jednym z warunków uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest nie posiadanie zaległości wobec PFRON, a zatem środki które mogłyby być uzyskane z tytułu dofinansowań nie mogą zostać przeznaczone na pokrycie zaległości wobec PFRON wynikających z art. 49 ustawy o rehabilitacji, jak to uczyniła zobowiązana. Poza tym postępowanie administracyjne w sprawie przyznania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników jest w trakcie rozpatrywania i na obecną chwilę nie można założyć, że Skarżąca spełni wszystkie warunki umożliwiające otrzymanie przedmiotowego dofinansowania. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że Skarżąca posiada zaległości za okres od września 2012 r. do grudnia 2012 r., tj. objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi oraz zaległości, które objęte zostały decyzjami Prezesa Zarządu PFRON z dnia 22 listopada 2012 r. i z dnia 21 grudnia 2012 r. rozkładającymi zaległości na raty. Prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych jest w pełni uzasadnione i nie zawiera braków formalnych. Nie istnieje możliwość kompensacji zaległości wobec PFRON wynikających z art. 49 ustawy o rehabilitacji zobowiązaniami PFRON wobec Skarżącej, tj. środkami finansowymi pochodzącymi ze wstrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych wynikającymi z art. 26 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 49 ust. 3 ustawy o rehabilitacji przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, iż pojęcie "Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych" jest tożsame z pojęciem "Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych", a przez to, że tytuły wykonawcze w przedmiotowej sprawie mógł wystawić Zarząd Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, podczas gdy przepis ten wprost stanowi, iż tytuł wykonawczy wystawia Prezes Zarządu Funduszu, 2) art. 53 ustawy o rehabilitacji, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, iż przepis ten daje Zarządowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uprawnienie do wystawiania tytułów wykonawczych w imieniu Prezesa Zarządu tegoż Funduszu a w konsekwencji, rażące naruszenie: 3) art. 27 § 1 pkt 7 w związku art. 33 pkt 10 u.p.e.a., polegające na przyjęciu przez organ, iż postępowanie może toczyć się w oparciu o wadliwie wystawione tytuły egzekucyjne. 4) art. 33 pkt 1 u.p.e.a., polegające na przyjęciu, iż postępowanie egzekucyjne może toczyć się w sytuacji, gdy roszczenie organu wygasło. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że tytuły wykonawcze o nr [...], [...] oraz [...] z [...] czerwca 2013 r. zostały podpisane przez T. D. i J. M. Z pełnomocnictw dla tych osób wynika, że zostały udzielone przez Zarząd do działania w jego imieniu, na podstawie art. 53 ust. 2 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Spółka przywołała art. 50 i 51 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zauważając, że Prezes Zarządu Funduszu nie jest organem Funduszu, tylko członkiem organu - Zarządu. Natomiast w myśl postanowień art. 49 ust. 3 ustawy o rehabilitacji tytuł wykonawczy wystawia Prezes Zarządu Funduszu. Zatem tytuły wykonawcze zostały wystawione przez osoby nieuprawnione i na ich podstawie nie może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zdaniem Skarżącej, skoro organ nie wykazał, by na dzień dokonania potrącenia została wydana decyzja o wstrzymaniu dofinansowania na podstawie art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, wymagalność roszczenia o dofinansowanie powinna być bezdyskusyjna. Podniosła również, że organ nie wskazał podstawy prawnej stanowiska, iż środki uzyskane na dofinansowanie wynagrodzeń nie mogą zostać przeznaczone na pokrycie zaległości wobec Funduszu. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela na zarzuty zgłoszone przez Skarżącą w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżąca podniosła zarzuty, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 10 u.p.e.a. Jej zdaniem, tytuły wykonawcze zostały podpisane przez osoby nieuprawnione, a ponadto zobowiązanie wobec wierzyciela nie istnieje z uwagi na spełnienie świadczenia przez zobowiązaną. Sąd za zasadny uznał zasadniczy zarzut skargi, tj. iż tytuły wykonawcze [...], [...] oraz [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. zostały podpisane przez osoby nieupoważnione, co oznacza, że nie zostały spełnione wymogi określone w art. 27 ust. 7 u.p.e.a. Przypomnieć trzeba, iż zgodnie z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 [...]. W art. 27 § 1 zostały w sposób enumeratywny określone elementy, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy. W pkt 7 § 1 ww. artykułu wskazano, iż tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Zgodnie z art. 49 ust. 3 ustawy o rehabilitacji do egzekucji wpłat, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Prezes Zarządu Funduszu. Z przepisu tego wynika, iż organem uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego jest wyłącznie Prezes Zarządu Funduszu. Wszystkie wyżej wskazane tytuły wykonawcze z dnia [...] czerwca 2013 r. zostały podpisane przez T. D. i J. M. W aktach sprawy znajdują się kserokopie pełnomocnictw, wydanych na podstawie art. 53 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, mocą których Prezes Zarządu PFRON ustanowił pełnomocnikiem Zarządu PFRON T. D. i J. M. T.D. została upoważniona do podejmowania decyzji o rozwiązywaniu i wykorzystywaniu odpisów aktualizujących wartość należności z tytułu obowiązujących wpłat na PFRON, dokonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowych wpłat na PFRON, dokonywania czynności wierzyciela w postępowaniu upadłościowym [...]. J. M. została upoważniona do dokonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowych wpłat na PFRON oraz do podpisywania wszelkich pism w toku postępowania związanych z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a wynikających z innych przepisów. Każde z ww. upoważnień zawiera zastrzeżenia, iż upoważnia ono do działania z drugą umocowaną osobą. Z treści powyżej wskazanych pełnomocnictw wynika w sposób bezsprzeczny, że T. D. i J. M. są pełnomocnikami Zarządu PFRON, a nie pełnomocnikami Prezesa PFRON. Tymczasem, jak już wykazano, uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego jest Prezes Zarządu Funduszu, a nie Zarząd Funduszu. Dla rozpatrywanej problematyki szczególne znaczenie mają regulacje zawarte w art. 50 ust. 1 oraz art. 53 ust. 1, 2 i 3 ustawy o rehabilitacji. Art. 50 ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, iż organami Funduszu są Rada Nadzorcza i Zarząd. W myśl postanowień art. 51 ust. 1 ww. ustawy w skład Zarządu Funduszu wchodzą Prezes Zarządu Funduszu i dwaj jego zastępcy. Zadania Zarządu zostały określone w ust. 3 art. 51. Zgodnie z art. 53 ust. 1 Prezes Zarządu reprezentuje Fundusz na zewnątrz. Ust. 2 tego artykułu stanowi, iż Prezes może powoływać pełnomocników Zarządu, ustalając granice ich umocowania. Stosownie do treści ust. 3 ww. artykułu do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych Funduszu są upoważnieni: 1) Prezes lub każdy z jego zastępców samodzielnie; 2) dwaj pełnomocnicy działający łącznie. Z przytoczonych przepisów wynika m.in., że Prezes Funduszu reprezentuje Fundusz na zewnątrz, czyli jest uprawniony do działania w sferze dominium, w ramach której wykonywane są uprawnienia właścicielskie w stosunku do mienia skarbu państwa, samorządu terytorialnego oraz uczestniczenie w obrocie cywilnoprawnym. W tym też zakresie, na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, Prezes Funduszu może powoływać pełnomocników Zarządu, ustalając granice ich umocowania. W żadnym razie art. 53 ust. 2 ustawy o rehabilitacji nie uprawnia Prezesa Funduszu do udzielenia innym osobom pełnomocnictwa do działania w sferze imperium, czyli do wykonywania działań władczych wobec innych podmiotów poprzez wydawanie nakazów, decyzji i posługiwanie się innymi formami prawnymi, których wykonanie jest zagwarantowane środkami przymusu administracyjnego, karnego i innymi. Wobec tego nie można uznać, iż omówione powyżej upoważnienia, wydane na podstawie art. 53 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, ustanawiające wymienione w nich osoby Pełnomocnikami Zarządu, uprawniają do podpisania tytułów wykonawczych. W świetle powyższego jak najbardziej zasadny jest zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 10 u.p.e.a., czyli niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Ponieważ na rozprawie pełnomocnik Prezesa PFRON podnosiła, iż omawiane pełnomocnictwa uprawniały wskazane w nim osoby do podpisania tytułów wykonawczych, gdyż obejmują one swym zakresem upoważnienie do dokonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym, to oprócz już podniesionych argumentów wskazać trzeba, że Prezes PFRON nie jest uprawniony do dokonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym, więc nie może, nawet w wadliwy sposób, przekazać uprawnień, których sam nie posiada. W postępowaniu egzekucyjnym czynności może podejmować tylko organ egzekucyjny, a Prezes Funduszu nie jest organem egzekucyjnym - w niniejszej sprawie występuje w roli wierzyciela. Wystawienie tytułu egzekucyjnego przez nieuprawnione osoby czyni bezprzedmiotowym badanie jego treści, co byłoby konieczne przez wzgląd na drugi z podniesionych zarzutów. Kontrola prawidłowości danych wykazanych w tytule wykonawczym jest zasadna, tylko wówczas, gdy zostały one wykazane przez osobę, której do wystawienia tytułu zostały przyznane kompetencje. Wskazać jeszcze należy, iż rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest nieprawidłowe. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 144 k.p.a. Pierwszy w przywołanych przepisów stanowi, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Przepis art. 127 § 3 znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie mocą art. 17 § 1a u.p.e.a., zgodnie z którym o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W myśl postanowień art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W rozdziale dotyczącym zażaleń nie ma regulacji dotyczących sposobu rozpoznania zażalenia, znajduje więc zastosowanie art. 138 k.p.a., w którym wskazano rodzaje rozstrzygnięć wydawanych przez organ, który rozpatrzył odwołanie. Zatem zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 w przypadku, gdy organ rozpoznający zażalenie uzna, iż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, wówczas utrzymuje je w mocy, jeśli zaś stwierdzi, iż jest ono wadliwe, wówczas je uchyla i wydaje rozstrzygniecie przewidziane w innych jednostkach redakcyjnych art. 138 k.p.a. Organ ten nie jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia innego niż przewidziane w art. 138 k.p.a. W zaskarżonym postanowieniu Prezes PFRON naruszył art. 138 k.p.a., gdyż nie wydał rozstrzygnięcia przewidzianego tym przepisem, lecz wydał rozstrzygnięcie o treści przewidzianej dla organu rozpoznającego zarzuty, a nie organu, który rozpoznał zażalenie. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu w niej wyrażone. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, dalej: "p.p.s.a."), postanowiono jak w sentencji. Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.