II SA/Rz 1308/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ SO del. Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części działki -skargę oddala- Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] "A" S.A., zwana dalej "Spółką" zwróciła się do Starosty Powiatu [...] o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie działki nr 616 o pow. 0,44 ha, położonej w M. gm. [...] w celu wykonania przez wnioskodawcę czynności remontowych dotyczących biegnącej nad tą nieruchomością linii elektroenergetycznej 440 kV relacji R. – K., polegających na zabezpieczeniu antykorozyjnym konstrukcji słupa, naprawie fundamentów i uziemień słupa oraz wymianie uszkodzonych elementów słupa. Powyższy wniosek został uzasadniony w szczególności faktem, iż pomimo podjęcia próby prowadzenia negocjacji zmierzających do dobrowolnego udostępnienia nieruchomości, właścicielka ww. nieruchomości, nie wyraziła zgody na jej udostępnienie. Po rozpatrzeniu ww. wniosku Starosta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...], działając na podstawie art. 124b ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. 2010 r., nr 102, poz. 651 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." orzekł: w pkt I o zobowiązaniu K.J., właścicielki działki nr 616 o pow. 0,44 ha, położonej w M. gm. [...] do udostępnienia części ww. działki w celu wykonania przez Spółkę czynności remontowych biegnącej nad tą nieruchomością linii elektroenergetycznej 440 kV relacji R. – K., polegających na zabezpieczeniu antykorozyjnym konstrukcji słupa, naprawie fundamentów i uziemień słupa, wymianie uszkodzonych elementów słupa oraz dojścia z drogi publicznej nr 1407R do miejsca, w którym ten słup jest posadowiony; w pkt II wskazała, że obowiązek udostępnienia ww. nieruchomości zostaje ustanowiony na czas jednego miesiąca od dnia otrzymania niniejszej decyzji; w pkt III zobowiązał Spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu stosownych prac, o których mowa w pkt I; w pkt IV wskazał, że obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej oraz w pkt V decyzji o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od powyższej decyzji K.J. wskazała na liczne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym, w szczególności dotyczące terminu załatwienia sprawy, czynnego udziału strony w postępowaniu oraz postępowania dowodowego Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2013r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku art. 9a ustawy uchylił decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w części dotyczącej pkt V oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji w tym zakresie. Wskazał, że zgodnie z art. 124b ust. 1 ustawy starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż przesłanki wydania decyzji na podstawie ww. przepisu zostały spełnione. Konieczność przeprowadzenia prac remontowych potwierdza sam wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Fakt posadowienia urządzeń technicznych służących przesyłowi energii elektrycznej potwierdzają zarówno mapy zasadnicze obejmujące dz. nr 616 jak i protokół oględzin nieruchomości z dnia [...] lipca 2013r. Brak zgody właściciela nieruchomości na dobrowolne jej udostępnienie, potwierdzają: notatka służbowa z rokowań z dnia [...] lipca 2012r. dołączona do wniosku Spółki, a także pisma K.J. znajdujące się w aktach sprawy (w szczególności pismo z dnia [...] sierpnia 2013 r. zatytułowane jako "wniosek dowodowy"). Za nieistotne na gruncie tego postępowania organ uznał zarzuty dotyczące braku rozliczeń z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości przez właściciela linii elektroenergetycznej, ponieważ kwestia ta nie stanowi przesłanki negatywnej do wydania decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy. Organ II instancji nie stwierdził naruszeń przez organ I instancji przepisów procedury administracyjnej. Podstawą do uchylenia decyzji w części dotyczącej pkt V i umorzenia w tym zakresie postępowania przed organem I instancji jest art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. Art. 124b ust. 3 ustawy wskazuje na możliwość odpowiedniego zastosowania art. 124 ust. 1a tej ustawy do spraw dotyczących zajęcia nieruchomości w celu umożliwienia wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii m.in. sieci elektroenergetycznych. Z kolei z treści przywołanego już art. 124 ust 1a ustawy wynika, iż w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 ww. artykułu. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Odpowiednie zastosowanie tego przepisu do sytuacji zachodzącej w przedmiotowej sprawie skutkuje możliwością wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, jednakże jedynie w przypadku, gdy sama decyzja wydana na podstawie art. 124b ust.1 ustawy pozostawałaby niewykonana, i dopiero takiej decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości można nadać rygor natychmiastowej wykonalności, stosownie do art. 108 k.p.a. W związku z powyższym należy stwierdzić, że Starosta [...] orzekał w tym zakresie bez podstawy prawnej, a zatem zasadnym jest umorzenie w tej części postępowania przed organ I instancji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. K.J. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2013r. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Ww. decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 61 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie faktu, iż organ I instancji wszczął postępowanie na podstawie wniosku strony nienależycie reprezentowanej. Wniosek został złożony przez działającego w imieniu polskich "A" Spółka Akcyjna pełnomocnika J.P., który przedstawił kserokopię pełnomocnictwa niewłaściwie uwierzytelnioną. W świetle brzmienia art. 33 § 3k.p.a. Starosta nie mógł uwierzytelnić pełnomocnictwa, gdyż dokument ten nie pochodził od tego organu; - art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności brak ustaleń co do istnienia dowodu, iż "A" Spółka Akcyjna są właścicielami linii elektroenergetycznej 400 kV relacji K. – R. oraz przeprowadzenia negocjacji za skarżącą co do polubownego załatwienia sprawy i udzielenia zgody na wejście w teren; - art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej uczestnictwa w rozprawie w dniu [...] lipca 2013r., gdyż w stosownym terminie organ nie powiadomił skarżącej o rozpatrzeniu wniosku z dnia 20 czerwca 2013r. o przeszkodach w uczestnictwie w rozprawie. Wobec braku odpowiedzi na ww. pismo skarżąca uznała, że organ uwzględnił ww. wniosek. Organ nie wykazał w tej sytuacji, iż została prawidłowo zawiadomiona o rozprawie; - art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie odwołania w całości, a ograniczenie jego rozpatrzenia tylko do pkt V zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła ponadto, że organy obydwu instancji w sposób rażący pominęły fakt, że Spółka nie prowadziła ze skarżącą jakichkolwiek negocjacji w sprawie polubownego załatwienia sprawy i udzielenia zgody na wejście w teren, jak również okoliczności przedstawienia przez przedstawiciela "B" S.A. J.P. "spreparowanych" dokumentów dotyczących prowadzonych ze skarżącą rokowań w sprawie sposobu prowadzenia prac i ustalenia wysokości odszkodowania za wejście i uszkodzenie jej posesji oraz powiadomienia jej o udostępnieniu Spółce nieruchomości. Podniosła, że nadanie w wydanych przez organ I i II instancji decyzjach rygoru natychmiastowej ich wykonalności oraz wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu jej nieruchomości jest wyrazem nieposzanowania obywatela przez organ publiczny i jego własności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 P.p.s.a. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Decyzję o zobowiązaniu wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii (ust. 2). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3). Stosując powyższy przepis Starosta Powiatu [...] decyzją dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...] zobowiązał skarżącą do udostępnienia na rzecz Spółki części należącej do skarżącej nieruchomość nr 616 o pow. 0,44 ha, położonej w M. gm.[...] w celu wykonania przez Spółkę czynności remontowych biegnącej nad tą nieruchomością linii elektroenergetycznej 440 kV relacji R.- K., polegających na zabezpieczeniu antykorozyjnym konstrukcji słupa, naprawie fundamentów i uziemień słupa, wymianie uszkodzonych elementów słupa oraz dojścia z drogi publicznej nr 1407R do miejsca, w którym ten słup jest posadowiony. Terytorialny zakres zajęcia części nieruchomości zaznaczony został kolorem na załączniku Nr 1 do niniejszej decyzji. Organ obowiązek udostępnienia części ww. nieruchomości ustanowił na okres 1 miesiąca od dnia otrzymania decyzji. W wyniku wydania na podstawie art. 124b ustawy decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości dochodzi do czasowego ograniczenia prawa własności, które stanowi postać wywłaszczenia nieruchomości. W wyniku wydanej decyzji nie powstaje ograniczone prawo rzeczowe, lecz dochodzi do administracyjnego ograniczenia prawa własności. Decyzja może zostać wydana tylko wtedy, gdy właściciel nie wyraża zgody na wejście na teren nieruchomości. Wynikające z art. 124b ust. 1 ustawy udostępnienie nieruchomości jest ściśle powiązane z celem udostępnienia. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie poczyniły stosowne ustalenia co robót, jakie ma wykonać inwestor i ustaliły prawidłowo, że mieszczą się w pojęciu remontu i konserwacji, objętych hipotezą art. 124b ustawy, co warunkuje wraz z innymi przesłankami wydanie nakazu udostępnienia terenu. Elementy objęte hipotezą art. 124b ustawy wymagają przeprowadzenia procesu wykładni co do używanych w nim pojęć, przy wykorzystaniu między innymi definicji legalnych z art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 24, poz. 1623 ze zm.). Przez remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. W ocenie Sądu określony przez wnioskodawcę zakres prac obejmuje czynności związane z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii, określone w art. 124b ust. 1 ustawy. Ponadto organy prawidłowo określiły obszar podlegający udostępnieniu na załączniku graficznym decyzji oraz okres udostępnienia powiązany ściśle z zakresem prac remontowych koniecznych do wykonania przez Spółkę. Analiza zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji prowadzi do wniosku, że organy przy wydawaniu powyższych orzeczeń nie naruszyły przepisów prawa w sposób pozwalający na uwzględnienie skargi. Akta sprawy potwierdzają fakt posadowienia urządzeń technicznych służących przesyłowi energii elektrycznej. Potwierdzają zarówno mapa zasadnicza, obejmujące dz. nr 616 jak i protokół oględzin nieruchomości z dnia [...] lipca 2013r. Z akt sprawy wynika także, że skarżąca - właścicielka gruntu nie wyraziła zgody na przeprowadzenie na jej gruncie niezbędnych czynności związanych z remontem (notatka służbowa z rokowań z dnia [...] lipca 2012r., pismo K.J. z dnia [...] sierpnia 2013r.) Za prawidłowe i znajdujące oparcie w przepisach prawa Sąd uznaje uchylenie pkt V decyzji orzekającej o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i umorzenie postępowania w powyższym zakresie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Kwestia uwierzytelnienia pełnomocnictwa w sytuacji, gdy zostało prawidłowo udzielone, tak jak to miało w niniejszej sprawie nie stanowi uchybienia procesowego mogącego prowadzić do wzruszenia zaskarżonej decyzji. Dokument pełnomocnictwa został zaś, wbrew twierdzeniu skarżącej uwierzytelniony nie przez organ, ale przez samego pełnomocnika. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ wyjaśnił wszechstronnie wszystkie istotne okoliczności sprawy. Brak jest podstaw do kwestionowania treści oświadczeń strony, na podstawie których organy ustaliły, że "A" Spółka Akcyjna, jest administratorem linii elektroenergetycznej 400 kV relacji K.– R., a nie, jak podnosi skarżąca, właścicielem linii. Taki przymiot przysługuje z kolei "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w K. – J. Brak jest podstaw, aby ten fakt kwestionować. W zakresie naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd stwierdza, że skarżąca miała zapewnioną możliwość uczestniczenia w rozprawie i została o jej terminie prawidłowo powiadomiona, Termin ten, stosownie do jej wniosku został przesunięty. O odmowie ponownej zmianie terminu rozprawy skarżąca została zaś powiadomiona telefonicznie (zgodnie ze swoim wnioskiem), a następnie przesłano jej stosowne pismo. Brak jest wiec podstaw do przyjęcia, że skarżąca w sposób niezawiniony nie brała udziału w rozprawie. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie odwołania w całości, a ograniczenie jego rozpatrzenia tylko do pkt V zaskarżonej decyzji. Organ bowiem tylko w tym zakresie zreformował objętą odwołaniem decyzję. Przepis art. 124b nie wymaga przeprowadzenia rokowań w celu uzyskania zgody. W praktyce jednak, w wielu wypadkach, dojdzie do wymiany korespondencji, która w istocie będzie stanowić rokowania. Brak zgody będzie oznaczać milczenie lub stawianie warunków, których przedsiębiorca nie będzie chciał spełnić (np. wyrażenie zgody pod warunkiem zapłaty określonej kwoty stanowi w tym przypadku brak zgody) (por. ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Kalus Stanisława, Matusik Grzegorz, Gdesz Mirosław, Mzyk Eugeniusz, Bieniek Gerard Autor komentarza do dz. III roz. 4 art. 124: Matusik Grzegorz). Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.