VIII SA/Wa 60/14
WyrokWSA w Warszawie2014-03-20
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Artur Kot, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowych spółce z o.o., uznając, że sztucznie stworzyła warunki wymagane do ich otrzymania, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, oraz czy prawidłowo umorzyły postępowanie w części?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ARiMR dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wykazały w sposób wyczerpujący i przekonujący, że skarżąca spółka sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności, opierając się głównie na danych z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli bez odpowiedniego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Ponadto, organy nie przeprowadziły wystarczających dowodów, w tym wnioskowanych przez stronę, co uniemożliwiło weryfikację ustaleń. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. Organ I instancji odmówił przyznania płatności i umorzył postępowanie w części, uznając, że spółka sztucznie stworzyła warunki do ich uzyskania. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając organom błędy w ustaleniach faktycznych, dowolną ocenę dowodów i nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Spółka kwestionowała również zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A.E.K. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "spółka" lub "skarżąca"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych decyzji było umorzenie w części postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych oraz odmowa przyznania ww. płatności na rok 2011.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez spółkę w dniu [...] maja 2011 r., w którym żądała przyznania płatności w ramach pakietów:
- 2 - rolnictwo ekologiczne, w wariancie: 2.1 - uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) - do powierzchni [...] ha, 2.3 - trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) - do powierzchni [...] ha;
- 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone, w wariancie 3.1.1.- ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach-do powierzchni [...] ha;
- 6 - zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie,
w wariancie 6.1- produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych - do powierzchni [...] ha.
Organ I instancji w dniu [...] stycznia 2013 r. wystosował do spółki wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie wskazania osób/firm wykonujących prace rolne w 2011 r. na gruntach deklarowanych przez stronę do płatności oraz przedstawienia dokumentów we wskazanym wyżej zakresie, jak również do przedstawienia wyszczególnionych
w wezwaniu dokumentów na okoliczność użytkowania przez stronę zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych.
W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z dnia [...] marca 2013 r. skarżąca wyjaśniła, że prace rolne wykonywane były przez odrębne podmioty zewnętrzne na zlecenie i na rzecz spółki - na podstawie umów cywilnoprawnych, ponadto niektóre czynności prowadzone były przez inne osoby w ramach wzajemnej pomocy lub współpracy, zlecenia dokumentowane były dodatkowo protokołem, a wykonanie prac weryfikowane było przez przedstawicieli spółki. W powyższym zakresie do pisma skarżąca załączyła: protokół z dnia [...] października 2011 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi; protokół zlecenia wykonania usługi z dnia [...] kwietnia 2011 r., fakturę VAT nr [...] z dnia
[...] kwietnia 2012 r. za usługi rolnicze za okres [...].01-[...].12.2011 i [...].01-[...].04.2012 oraz fakturę wz na materiał siewny z dnia [...] kwietnia 2011 r.; protokół z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. (siano i zielonka), protokoły likwidacji produkcji roślinnej z dnia [...] grudnia 2011 r. (siano i zielonka), ewidencje sprzedaży za kwiecień, sierpień i październik 2011 r. Ponadto wyjaśniła, że przy pracach polowych używano sprzętu będącego prawdopodobnie własnością usługobiorców oraz [...] Leasing S.A.
W dniu [...] kwietnia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącej o przesłuchanie w charakterze świadków, osób wymienionych we wniosku na okoliczność wskazania na czyją rzecz, na czyj rachunek, w czyim imieniu prowadzone było gospodarstwo oraz braku podstaw faktycznych mogących wskazywać na niespełnienie przez stronę postępowania warunków umożliwiających przyznanie płatności.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przeprowadzenia dowodu ze źródeł osobowych, które wskazywała skarżąca, uznając, że jej wniosek zgłoszony został w celu przewleczenia sprawy.
W dniu [...] czerwca 2013 r. spółka wniosła pismo, w którym zarzuciła organowi, że ten nie przeprowadził dowodów osobowych zgłoszonych przez stronę, a uznając stan faktyczny za ustalony - oparł się na materiale dowodowym dołączonym do akt sprawy w sposób nieprawidłowy, odmawiając jednocześnie przesłuchania wskazanych przez nią osób.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 w ramach pakietów :
pakiet 2 - rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 - uprawy rolnicze ( dla których zakończono okres przestawiania) - na powierzchni [...] ha i w wariancie 2.3 - trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) - na powierzchni [...] ha;
pakiet 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.1- ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - na powierzchni [...] ha;
pakiet 6 - zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie
w wariancie 6.1- produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych - na powierzchni [...] ha;
oraz odmówił spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Uzasadniając częściowe umorzenie postępowania organ I instancji wskazał, że nastąpiło ono ze względu na skuteczne wstąpienie innego podmiotu (O.A.
sp. z o.o.) - do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 prowadzonego dla skarżącej. Odmowę zaś przyznania wnioskowanej płatności organ I instancji uzasadnił dokonanym ustaleniem, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej, a w związku z tym - płatności takowej należy odmówić - w oparciu o art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 r., dalej jako "rozporządzenie Komisji nr 65/2011").
Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. spółka złożyła odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z [...] sierpnia 2013 r. Wnosząc o uchylenie decyzji zarzuciła organowi I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych, oparcie o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z [...] sierpnia 2013 r. wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, dalej jako "ustawa
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W ocenie Dyrektora ARiMR skarżąca nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem, do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Organ odwoławczy podniósł, że spółka istnieje od 2005 r. (w tym roku wpisana została do Krajowego Rejestru Sądowego jako przedsiębiorca). Akta niniejszej sprawy wskazują, że w 2011 r. prokurentem spółki był P.M. i to on podejmował decyzje związane z prowadzeniem działalności rolniczej przez spółkę. Akta wskazują również, że w 2011 r. spółka zlecała wykonywanie usług rolniczych firmie N., której przedstawicielem był również P.M.. Umowy zlecenia podpisywane były przez różnych przedstawicieli stron z oczywistego względu – P.M. nie mógł występować formalnie zarówno jako zleceniodawca jak i zleceniobiorca, choć faktycznie - tak właśnie było. P.M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik spółek i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które zostały zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębne podmioty, ponadto prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N. P.M. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że P.M. i R.M. jako małżeństwo posiadali dwa odrębnie nadane numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. W 2011 r. działając wspólnie założyli [...] spółek, których są jedynymi wspólnikami: A.E.K. sp. z o.o., B.A. s.c., B. A. s.c., D. A. s.c., K. A. s.c., M. A. s.c., N. P.A. s.c., P.A. s.c., S.A. s.c., S.A. s.c. Nadto oboje małżonkowie założyli w 2011 r. [...] spółek cywilnych, w których jedno z nich jest wspólnikiem. W 2011 r. P.M.z, R. M. oraz ich syn D. M. złożyli łącznie [...] wniosków, w tym o płatność rolnośrodowiskową wystąpiono w [...] wnioskach na łączną powierzchnię [...] ha w pakiecie rolnictwo ekologiczne oraz [...] ha w pakiecie trwałe użytki zielone. Wspólnikiem we wszystkich [...] spółkach jest P.M.. Z umów spółek cywilnych oraz z odpisów KRS spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez wymienione wyżej osoby P.M., R.M. oraz D.M.. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółki albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby.
Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że podmioty, o których mowa wyżej, ubiegające się o płatności w 2011 r. w większości podawały jako adres siedziby: ul. K.a [...] w B., względnie ul. Ż. [...] w B., będący adresem zamieszkania P.M. Adresy te były także podawane jako korespondencyjne. Skarżąca spółka podała jeden z wymienionych adresów jako korespondencyjny. W [...] z [...] spółek funkcjonujących w 2012 r. podano jedno konto bankowe w A. Banku o nr [...] należące do P.M. i D.M.. Ten numer konta figuruje także w ewidencji producentów prowadzonej dla skarżącej. Również organizacyjne wymienione podmioty nie wykazywały odrębności i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P.M.. Powyższe dane znane są organowi z urzędu i wynikają ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, który jest w dyspozycji ARiMR. Powyższe zestawienie w połączeniu z analizą osobową wymienionych podmiotów wskazuje, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P.M., używający jego sprzętu.
W związku powyższym, przedstawione w toku postępowania dokumenty: protokół zlecenia wykonania usługi, faktury VAT, protokoły z obmiarów produkcji roślinnej i z likwidacji produkcji roślinnej, ewidencje sprzedaży oraz protokół z inspekcji gospodarstwa, z uwagi na opisaną wyżej strukturę własnościową i organizacyjną skarżącej spółki organ odwoławczy uznał - za niewiarygodne, nie świadczące o tym, że była ona posiadaczem zadeklarowanych do płatności działek i prowadziła działalność rolniczą.
W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P.M.; stanowi to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Grunty zgłoszone do płatności przez spółkę są zarządzane przez P.M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. Takim podmiotem jest także skarżąca. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że spółka posiadała grunty rolne w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Posiadanie w świetle tego rozporządzenia należy rozumieć szerzej niż tylko poprzez pryzmat art. 336 Kodeksu cywilnego. Płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, nie zaś prawo własności tych działek. W konsekwencji powyższych ustaleń uznać więc należy, że organ I instancji prawidłowo odmówił spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i art. 18 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
Organ odwoławczy wskazał, że nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej zawartych w odwołaniu oraz w piśmie z dnia [...] października 2013 r. o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Zauważył przy tym, że ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy. Należy bowiem odróżnić samodzielny byt skarżącej jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego, jak wykazano powyżej, spółka nie czyniła. Organ podkreślił, że nie kwestionuje, iż skarżąca jako osoba prawna prowadzi działalność gospodarczą na własną rzecz
i ryzyko, jednakże działalność ta nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Natomiast nie wyklucza to prowadzenia innej działalności, jako że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być zawiązana w jakimkolwiek celu dopuszczonym prawem. W konsekwencji uznać należało, że zgłaszanie przez stronę postępowania dowodu ze świadków miało na celu jedynie przedłużenie postępowania. Organ może zaś nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy.
Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 K.p.a., obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei w myśl art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W związku tym, uznać należy, że organy ARiMR orzekając na podstawie posiadanego materiału dowodowego uczyniły zadość wymogom stawianym przez ww. przepis, stojąc na straży praworządności, rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielając niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organom brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w faktycznych ustaleniach w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ustęp 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011.
Uzasadniając zarzuty skargi jej autor podkreślił, że wnioski dowodowe
o przeprowadzenie dowodów osobowych złożone przez stronę w postępowaniu stanowią realizację prawa strony. Ciężar dowodu, który spoczywa na stronie nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na żądanie strony dowodów osobowych. Przesłuchania świadków stanowią usankcjonowany przez prawo środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Jest oczywiste, że strona ze względu na sam charakter dowodu nie może tego dowodu przeprowadzić bez udziału organu. Wprowadzone w postępowaniach o płatności rolnicze odejście od pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. zwalnia organ jedynie od poszukiwania dowodów z własnej inicjatywy, w tym przeprowadzania dowodów osobowych z inicjatywy organu. Nie zwalnia natomiast z przeprowadzenia dowodów osobowych zawnioskowanych przez stronę.
Skarżąca podniosła, że co prawda organ odwoławczy podaje prawidłowo skład wspólników spółki w 2011 r., jednak nie podaje już informacji o zmianach w składzie kapitałowym, które nastąpiły do dnia wydania decyzji skarżonej. Organ I instancji nierzetelnie przygotowując analizę składu kapitałowego poszczególnych spółek pomija w ogóle zmiany kapitałowe, które zaszły od założenia spółek - zmiany te nie są zgodne z główną ideą, przyjętą zawczasu przez organ I instancji. Chybione są twierdzenia organów, że w 2011 r. P. i R.M. działając wspólnie założyli [...] spółek, których są jedynymi wspólnikami. W 2011 r. P. i R.M. nie założyli nawet jednej spółki, rok ten był zaś rokiem ich rozwodu, a nie wspólnego działania. Spółki te utworzono, ale wiele lat wcześniej, a zdecydowana większość z nich nie prowadziła w 2011 r. aktywności gospodarczej ze względu właśnie na błędne działania i decyzje organów ARiMR. P.M. nie jest wspólnikiem w większości wymienionych [...] spółek. Organ odwoławczy nie zadał sobie po prostu trudu aby zaangażowanie osobowe lub kapitałowe P.M. określić na dzień wydania skarżonej decyzji. Organ błędnie przyjmuje, iż skoro uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P.M., używający jego sprzętu, to przekazywanie działek miało charakter fikcyjny. Powyższe ustalenie zostało przyjęte bezkrytycznie bez przesłuchania w charakterze świadków, czy odebrania wyjaśnień od tych pracowników. Nie wiadomo również z czego wynika teza organu o używaniu przez skarżącą sprzętu należącego do P.M., bowiem ciągnik i maszyny używane w gospodarstwie jedynie w części należały do P.M..
Autor skargi podniósł, że błąd organu jest o tyle brzemienny w skutkach, że prowadzi do nieuprawnionego wniosku organu o braku uznania skarżącej spółki za posiadacza przedmiotowych gruntów. Organ odrzucając dowody z dokumentów, nie przesłuchując świadków - mimo żądań strony uznał, że sprawę wyjaśnił bazując jedynie na swoich niezasadnych przypuszczeniach. Organ odwoławczy nie odnosi się do dowodów z dokumentów złożonych przez stronę w postępowaniu. Taki stan rzeczy nie może zostać zaakceptowany. Strona z decyzji powinna móc wywieść szczegółową wiedzę, o tak istotnych wskazaniach jak przyczyny nieuwzględnienia dowodu ze względu na domniemaną ich niewiarygodność.
W konkluzji skargi strona skarżąca podniosła zarzut wadliwego stosowania prawa materialnego - nie istnieją bowiem w sprawie niniejszej podstawy faktyczne do stosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi.
W dniu [...] marca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej stanowiące uzupełnienie skargi. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę skarżąca podniosła, że organ traktuje jako jedyne źródło swoich ustaleń dane i informacje zawarte w prawnie dopuszczalnym i koniecznym systemie ZSZiK. Tymczasem
w sytuacji gdy przedmiotem ustaleń jest skład organów czy skład kapitałowy osób prawnych niezbędne jest korzystanie z danych jawnego rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez właściwe sądy gospodarcze KRS. Ani zaś ZSZiK, ani też systemy ewidencji prowadzone na podstawie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów nie zawierają danych do rzetelnego ustalenia składu organów czy zmian kapitałowych producentów rolnych będących osobami prawnymi. Organ powinien mieć wolę dokonania rzetelnych ustaleń - czego jednak zabrakło mu w niniejszej sprawie. Błędne jest ustalenie organu, że P.M. był w 2011 r. prokurentem skarżącej.
Nie ustalono też, a na pewno pominięto w skarżonych decyzjach okoliczność, iż P.M. w 2011 r. ze wszystkich wymienionych spółek prawa handlowego, które składały wnioski o płatność w przedmiotowym roku był członkiem zarządu jedynie w trzech spółkach: K.L. S.A., A.E.T. spółka z o.o. oraz A.E.M. spółka z o.o. Każda z tych spółek posiada zaś wieloletnią, samodzielną historię swojej odrębnej działalności gospodarczej.
Skarżąca wskazała, że swoiste kuriozum stanowi ustalenie, iż przenoszenie posiadania działek było fikcyjne. Chybione ustalenie faktyczne organ dokonuje bez załączenia do akt sprawy dowodów z umów przekazania, które to znane mu są
z urzędu, z postępowań za lata poprzednie i są w jego posiadaniu. Dowody te były podstawą wydania ostatecznych decyzji przyznających płatności za lata poprzednie - ustalenie to nastąpiło bez odbioru wyjaśnień osób uczestniczących w tych czynnościach prawnych, pomimo wyraźnego żądania strony postępowania. Podobnie jak ustalenie, iż to nie spółka skarżąca ale P.M. był posiadaczem zgłoszonych gruntów. Ustalenie to jest chybione i dowolne. Twierdzenie organu, że grunty zgłoszone do płatności przez skarżącą były zarządzane przez P.M. i stanowiły część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego jest chybione i nie poparte jakimkolwiek dowodem. To bowiem spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z przedmiotowych gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. Argumenty, które w ocenie organów miałyby przemawiać za ustaleniem istnienia "sztuczności" nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wnioski wysuwane przez organ oparte są jedynie na "domysłach" i wynikają zapewne z nieznajomości reguł prowadzenia działalności gospodarczej w bardziej rozwiniętych formach i strukturach. Organowi nie wolno formułować dowolnie tez, które są ewidentnie kłamliwe w zestawieniu ze stanem faktycznym.
Autor pisma stanowiącego uzupełnienie skargi podkreślił, że strona skarżąca wnioskując o przeprowadzenie czynności dowodowych przez organ wywiązała się wstępnie z ciążącego na niej obowiązku dowodzenia swoich twierdzeń, zaś organ,
w którego gestii leży przeprowadzenie samych dowodów, odmówił ich przeprowadzenia. Organ przyjął błędną metodykę prowadzenia postępowania dowodowego. Nie przeprowadził żądanych dowodów osobowych, nie wystąpił pomimo żądań strony do przedstawiciela właściciela zgłoszonych gruntów o informacje w kwestii posiadania i użytkowania gruntów, w tym sporów sądowych dotyczących przedmiotowych gruntów. Nie włączono do niniejszych postępowań sprawozdań finansowych spółki przedłożonych organowi pierwszej instancji w postępowaniach za poprzednie lata. Nie włączono dowodów z dokumentów w zakresie przekazania posiadania przedmiotowych dla sprawy działek rolnych oraz co najmniej decyzji wydanych za lata poprzednie a dotyczących realizacji wieloletnich zobowiązań ONW
i RŚ obejmujących przedmiotowe dla sprawy grunty. Nie określono ani zamiaru ani celu działania spółki przy zgłoszeniu wniosków o płatność za przedmiotowy rok 2011. Przy ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie odniesiono się do całości materiału, który zebrano. Dokonana więc przez organy ARiMR ocena jest arbitralna, dowolna, oparta na stronniczym poparciu przyjętej zawczasu tezy.
Skarżąca powołując się na wyrok ETS z dnia 12 września 2013 r., sygn. C - 434/12 wskazała, że dla zastosowania normy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 konieczne jest kumulatywne zaistnienie dwóch okoliczności, które organ winien wykazać. Po pierwsze, zaistnienie ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienie subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (punkty 29 - 31 ww. wyroku ETS). Co do elementu obiektywnego przez cele realizowane przez te uregulowania należy rozumieć odpowiednie zapisy określone w rozporządzeniu nr 1698/2005. Samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala sama w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 (punkty 32 - 38 ww. wyroku ETS). Stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu wymaga obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się
o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę (punkty 41 - 43 ww. wyroku ETS).
Skarżąca wskazała, że w sprawie niniejszej działalność wnioskodawcy, co
w ogóle pominęły organy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. Powyższe stwierdzenie jest kluczowe o tyle, iż wyklucza zastosowanie omawianego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji.
Następnie skarżąca zauważyła, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowych prawo unijne nie przewiduje ani degresywności ani modulacji płatności. Nie można mówić więc nawet co do zasady o korzyści sprzecznej z celami działania określonymi
w prawie europejskim polegającej na ominięciu zapisów o modulacji płatności. Zwroty
w rodzaju: "działania skierowane na pozyskiwanie korzyści", "sprzeczny z odpowiednimi celami", "sztuczne stworzenia warunków", "sprzeczne z celami systemu wsparcia" zdecydowanie nie pozwalają na przyjęcie, że "ich interpretacja orzecznicza będzie rzeczywiście jednolita i ścisła" oraz, że "z ich brzmienia nie będzie można wyprowadzić uprawnienia prawotwórczego organów stosujących". Organy uznały, że skoro dokonywane były zmiany we władaniu gruntów, to a priori ich celem było ominięcie prawa, bez próby zbadania rzeczywistego celu tych zmian. Świadczy o tym również bezpodstawne nieuwzględnienie przez organy wniosków dowodowych składanych przez skarżącą jako stronę postępowania. Praktyka stosowania tak nieprecyzyjnych
i niejednoznacznych przepisów świadczy, iż w rzeczywistości tworzą one jedynie szkielet instytucji prawnej, której treść w istotnym stopniu zostaje ukształtowana dopiero w praktyce (vide również rozważania Trybunału Konstytucyjnego w wyroku SK 18/09
z dnia 18 lipca 2013 r.). Z powyższych przyczyn wskazane przepisy, a szczególnie sposób ich stosowania przez organy w sprawie, nie spełniają wymagań wzorca wywodzonego z art. 2 Konstytucji RP.
Dalej skarżąca podniosła, że organy w postępowaniach dotyczących płatności dotyczących realizacji zobowiązań wieloletnich, zmieniając poglądy i ocenę analogicznego stanu faktycznego w kolejnym, przedostatnim roku realizacji zobowiązań poprzez odwołanie się w uzasadnieniu podjętej decyzji do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., a tym samym dowolne ustalenie zaistnienia działania "sztucznego", naruszyły zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Podkreślić zaś należy, że zobowiązania wieloletnie były realizowane jako kontynuacja zaciągniętych zobowiązań wskutek ostatecznych, prawomocnych decyzji za poprzednie lata.
Na koniec skarżąca podniosła, że w decyzji dokonano umorzenia w części postępowania w związku z przejęciem posiadania części gospodarstwa spółki przez innego rolnika, który przejął również zobowiązania rolnośrodowiskowe do dalszej realizacji składając stosowne, wymagane deklaracje. Organ pominął zaś analizę czy można wstąpić na miejsce poprzedniego posiadacza gruntów po zakończeniu roku, którego wniosek dotyczył (lub ewentualnie po wyekspirowaniu terminu do wydania decyzji dla poprzednika).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie umorzenia postępowania w części oraz odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. Częściowe umorzenie postępowania - zdaniem organów nastąpiło ze względu na skuteczne wstąpienie innego podmiotu do toczącego się postępowania w sprawie przyznania ww. płatności, odmowa zaś przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżąca, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia - sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej. Powyższe zdaniem organów stanowi w oparciu o art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności.
Zgodnie z ww. przepisem, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
W ocenie Sądu organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej ww. przepis organy winny w bardzo staranny, wyczerpujący
i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób wykazać, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych
w niniejszej sprawie. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.
Zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane
i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu, fakt, że jak podnoszą organy system ten jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane
z ZSZiK, winny one jednak znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie
w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 K.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 K.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 K.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.
Zasada przekonywania o której mowa w art. 11 K.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno
w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżąca w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu
w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich,
z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 art. 21 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu
w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 kpa nie stosuje się.
Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Nie można do końca zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że w sprawie w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsce stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.
Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy, materiału dowodowego jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.
Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewleczeniu postępowania.
Zauważyć należy, co wydaje się istotnym w niniejszej sprawie, że dotyczy ona płatności rolnośrodowiskowych za 2011 r., o które ubiega się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Słusznie zauważa skarżąca, że w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez dany podmiot, w tym przypadku spółki z o.o., "sztucznych warunków" o których mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, czego jednak nie uczyniły w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić czy skarżąca prowadziła w 2011 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
Zdaniem bowiem organów akta niniejszej sprawy wskazują, że prokurentem spółki w 2011 r. był P.M., który to podejmował decyzje związane z prowadzeniem działalności przez spółkę. Skoro więc P.M. faktycznie zarządzał i posiadał zgłoszone przez spółkę we wniosku grunty, to w ocenie organów nie prowadziła ona w 2011 r. samodzielnie gospodarstwa rolnego oraz nie mogła być uznana za posiadacza zgłoszonych we wniosku za ww. rok gruntów. Okoliczność ta jest jednak o tyle dyskusyjna, że wbrew twierdzeniu organu wcale nie wynika ona z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych niniejszej sprawy. Z kolei jak podnosi skarżąca, a czego w ogóle nie wyjaśniają organy – P.M. nie był tym czasie prokurentem spółki.
Dlatego też, w ocenie Sądu, organy nie mogły poprzestać w tym zakresie na danych wynikających z ZSZiK czy systemów ewidencji producentów, a winny wykorzystać dane które znajdują się w KRS.
Podobnie sytuacja wygląda w przypadku rachunku bankowego spółki. Organy wskazują, że rachunek ten – należący do P.M. i jego syna D.M. jest tożsamy dla [...] z [...] spółek funkcjonujących w 2012 r. Numer tego konta jak wskazują organy figuruje także w ewidencji producentów prowadzonej dla skarżącej. Niemniej jednak, pomijając już fakt, że powyższe dane znane są organom z urzędu i wynikają jedynie z ZSZiK, zauważyć należy, że nie potwierdzają one, iż również w 2011 r., spółka miała ten sam numer rachunku bankowego. Tak więc, w roku za który spółka ubiega się o płatności, mogła mieć ona zupełnie inny numer rachunku bankowego, który to mógł nie należeć do P.M.. Organy nie wyjaśniły jednak tej istotnej zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii.
Za dowolne, jako nie znajdujące stosownego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych niniejszej sprawy należy uznać stwierdzenia organów dotyczące tego, że przenoszenie posiadania gruntów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku
o przyznanie płatności było fikcyjne, bowiem grunty te były deklarowane również przez inne podmioty. Organy dokonują powyższego stwierdzenia, jak słusznie wskazuje zresztą skarżąca - bez załączenia dowodów z umów przekazania przedmiotowych gruntów. Podnoszą przy tym jedynie, że powyższe jest im znane z urzędu,
z postępowań za lata poprzednie.
Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka prawa handlowego zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P.M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie których wnioskowała o przyznanie płatności.
W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżąca, winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić, czy skarżąca, tak jak podnosi w uzupełnieniu swojej skargi, rzeczywiście składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.
W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P.M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.
W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków" o których mowa art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 winny zgodnie z art. 75 K.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko.
Słusznie też podnosi skarżąca, że organy nie wyjaśniają w wystarczający sposób kwestii dotyczącej zasadności umorzenia postępowania w części odnośnie trzech pakietów, w związku ze wstąpieniem do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2011 r. innego podmiotu. Jest to o tyle istotne, że wstąpienie do toczącego się postępowania innego podmiotu miało miejsce dopiero w 2012 r., a więc w kolejnym roku w stosunku do którego skarżąca ubiega się
o przedmiotowe płatności. Płatności przysługują zaś co do zasady za dany rok kalendarzowy, na podstawie corocznie składanego wniosku, z uwzględnieniem stanu faktycznego zaistniałego na koniec tego roku kalendarzowego. Dodatkowo
z przekazanych akt sprawy wcale nie wynika, aby podmiot przejmujący skutecznie wstąpił do toczącego się postępowania o przyznanie płatności za 2011 r. i aby te płatności otrzymał. Skuteczne wstąpienie tego podmiotu do ww. postępowania wynika jedynie z kontrolowanych decyzji organów. Nadto, zauważyć należy, że organ odwoławczy wydając swoją decyzję wskazał w sentencji swojego rozstrzygnięcia, że utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji o odmowie płatności rolnośrodowiskowej. Jedynie z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego można zaś wywnioskować, że decyzja organu I instancji została również wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej trzech pakietów.
Zaskarżone rozstrzygnięcie jest decyzją odwoławczą wydaną na podstawie art. 138 K.p.a. Wskazać należy, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego
w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, Pip 1989, z. 8, s. 147). Tymczasem, w niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego, który był związany rygorami procedury administracyjnej określonej w K.p.a. oraz wynikających z ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, nie wyjaśnia jednak wątpliwości, jakie pojawiły się w kwestii zasadności umorzenia postępowania w części.
Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów uznać więc należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 3 ust. 1
i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnieniu. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 §1 p.p.s.a. jak w punkcie trzecim wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło