I OZ 836/14
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2014-10-07
Skład orzekający: Sędzia NSA Maciej Dybowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie przyznanego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata było uzasadnione zatajeniem przez stronę rzeczywistego stanu majątkowego?Ratio decidendi
Cofnięcie przyznanego prawa pomocy było uzasadnione, ponieważ skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy, zatajając istotne informacje o dochodach i posiadanych środkach finansowych. Selektywne ujawnianie informacji świadczy o próbie wprowadzenia sądu w błąd, co stanowi podstawę do cofnięcia prawa pomocy na podstawie art. 249 PPSA.Stan faktyczny
Skarżący K. K. uzyskał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w postępowaniu dotyczącym skreślenia go z listy uczestników studiów doktoranckich. Sąd I instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, cofnął przyznane prawo pomocy, uznając, że skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej, zatajając dochody i środki finansowe. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, zarzucając błędną ocenę jego sytuacji materialnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1294/13 cofające przyznane skarżącemu K. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata od skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich postanawia oddalić zażalenie
Postanowieniem z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1294/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu K. K. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wyrokiem z 20 marca 2014 r., III SA/Łd 1294/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.
W związku z kolejnym wnioskiem skarżącego, postanowieniem z 12 maja 2014 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata.
W związku z powziętymi wątpliwościami co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i uwzględniając to, że Okręgowa Rada Adwokacka w dniu 16 maja 2014 r. wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika z urzędu, Sąd I instancji zarządzeniem z 1 lipca 2014 r. wezwał pełnomocnika skarżącego z urzędu do przedłożenia w terminie 7 dni złożonego przez skarżącego we właściwym urzędzie skarbowym poświadczonego zeznania za 2013 r., ewentualnie zaświadczenia tego urzędu o niezłożeniu takiego zeznania; zaświadczenia urzędu skarbowego o odprowadzanych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014 r., ich wysokości; zaświadczenia UŁ na okoliczność wypłaconego/wypłaconych skarżącemu w 2013 i 2014 r. stypendiów (innych świadczeń) wraz ze wskazaniem ich wysokości i okresu, za który je wypłacono/są wypłacane, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy na okoliczność statusu bezrobotnego i ewentualnie wysokości wypłacanych świadczeń i okresu ich wypłaty w 2014 r.
W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z 15 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego poinformował Sąd o tym, że skarżący złożył wnioski o wydanie dokumentów wymaganych przez Sąd, lecz nie uzyskał w zakreślonym terminie wszystkich odpowiedzi. Do pisma tego załączono pismo Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego [...] z 14 lipca 2014 r. informujące o tym, że skarżący nie dokonał wpłat na poczet zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014 r.
Zarządzeniem z 22 lipca 2014 r. III SA/Łd 1294/13 pełnomocnik skarżącego został wezwany do wskazania i udokumentowania wydatków, jakie skarżący ponosi miesięcznie w związku ze swym utrzymaniem, w tym wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...], w którym zamieszkuje i udokumentowania źródła ich finansowania; wyjaśnienia, na jakiej podstawie skarżący zajmuje lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...]; wskazania tytułu prawnego do tego lokalu i przedstawienia dokumentów potwierdzających przysługujący mu tytuł prawny do tego lokalu mieszkalnego (np. akt notarialny potwierdzający nabycie prawa własności tego lokalu mieszkalnego, umowa najmu, itp.); zaświadczenia z właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej o formach i wysokości pomocy społecznej udzielonej skarżącemu i sytuacji rodzinnej skarżącego; decyzji właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu o przyznaniu skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej, np. o przyznaniu zasiłku celowego lub okresowego; wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaznaczając przy tym, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy z 2 stycznia 2014 r. skarżący zadeklarował zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe) o wartości około 1.500 zł; złożenia stosownych, niezbędnych wyjaśnień w powyższym zakresie i innych dokumentów je potwierdzających w terminie 7 dni pod rygorem cofnięcia prawa pomocy.
W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z 29 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący utrzymuje się dzięki pomocy rodziców. Za szkolenie wojskowe w maju uzyskał kwotę 840 zł, którą przeznaczył na bieżące utrzymanie. Na początku stycznia 2014 r. skarżący dysponował kwotą 1 500 zł, lecz do chwili obecnej wydatkował te środki na zaspokojenie potrzeb związanych z codziennym życiem. Według skarżącego zdecydowana większość ponoszonych przez niego wydatków została udokumentowana złożonymi wyciągami z rachunku bankowego. Skarżący prawie wszystkie płatności realizuje przy użyciu konta bankowego. Tylko niewielkie kwoty wydatkuje gotówkowo, na które nie posiada potwierdzenia. Do pisma tego załączono zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 PIT–36; umowę użyczenie lokalu mieszkalnego z 23 listopada 2011 r. zawartą z F. K.; kartę użytkownika lokalu mieszkalnego z 28 lipca 2014 r.; decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] 2014 r. o przejęciu obowiązku pokrywania należności mieszkaniowych za okres odbywania służby przygotowawczej, tj. 3 września – 20 grudnia 2013 r.; zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, I Wydział Pracy Środowiskowej w [...] przy ul. [...]; wyciągi z rachunku bankowego za okresy 1–31 maja i 1–30 czerwca 2014 r.; zaświadczenie o odbyciu ćwiczeń wojskowych żołnierza rezerwy Narodowych Sił Rezerwowych z 16 maja 2014 r. w dniach 12–23 maja 2014 r.
Sąd I instancji cofając przyznane skarżącemu prawo pomocy wskazał, że analizując akta sprawy, jak i uwzględniając z urzędu wynikające z akt kilku innych wszczętych przez skarżącego postępowań przed sądem okoliczności, w tym posłużenia się przez skarżącego sfałszowanym dokumentem egzaminacyjnym, powziął wątpliwość co do rzeczywistej jego sytuacji majątkowej, a w konsekwencji przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uznał, że skarżący we wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił swej sytuacji w sposób rzetelny i prawdziwy. Sąd I instancji wskazał, że deklarując we wniosku z 2 stycznia 2014 r. brak dochodów, jednocześnie do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 9 stycznia 2014 r. skarżący załączył kartę użytkownika lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...], z której wynika, że wydatki związane z jego eksploatacją wynoszą 288,80 zł. We wniosku z 7 maja 2014 r. skarżący wskazał, że utrzymuje się z pomocy rodziny w kwocie 300 zł brutto. Już tylko wyłącznie zestawienie udokumentowanych wydatków związanych z eksploatacją tego mieszkania pozwala na stwierdzenie, że wydatki te są większe niż zadeklarowany przez skarżącego dochód brutto. Sąd I instancji stwierdził, że doświadczenie życiowe nie pozwala tego rodzaju oświadczeń o uzyskiwanych dochodach uznać za prawdziwe, ponieważ trudno uznać, że 32–letnia osoba, samodzielnie prowadząca gospodarstwo domowe, według jej oświadczenia nie uzyskująca żadnych dochodów lub uzyskująca dochody w kwocie "300 zł brutto" miesięcznie, nie korzystająca z pomocy społecznej (zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 25 lipca 2014 r.), jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty utrzymania siebie i lokalu mieszkalnego. Z decyzji Prezydenta Miasta [...] z 2 stycznia 2014 r. załączonej do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 9 stycznia 2014r. wynika, że od 2 stycznia 2014 r. skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący nie udokumentował, że status ten posiada w dalszym ciągu, mimo wezwania do przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy (zarządzenie z 1 lipca 2014 r.). Sąd I instancji wskazał, że powzięte wątpliwości co do rzetelności składanego pod groźbą odpowiedzialności karnej za fałszywe składanie zeznań oświadczenia o stanie majątkowym potwierdziły w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego przez sąd dokumenty, złożone przez skarżącego tylko częściowo, mimo przedłużenia terminu do ich złożenia i kierowania dwukrotnych wezwań do skarżącego/jego pełnomocnika. Z przedłożonych przez skarżącego w wykonaniu zarządzenia z 22 lipca 2014 r. dokumentów wynika, że w 2013 r. skarżący z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 5.235,20 zł (PIT-36 zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty w roku podatkowym 2013). W okresie od 3 września do 20 grudnia 2013 r. skarżący odbywał służbę przygotowawczą, co wynika z decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] 2014 r. o przejęciu obowiązku pokrywania należności mieszkaniowych za okres odbywania służby przygotowawczej. Zgodnie z art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1211 ze zm., dalej użn) żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą przysługuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia zasadniczego i inne należności na zasadach określonych dla żołnierzy pełniących służbę kandydacką. Żołnierzowi zwolnionemu ze służby przygotowawczej przysługuje także odprawa w związku ze zwolnieniem z czynnej służby wojskowej, o czym stanowi art. 34a ust. 3 użn. Choćby z tego tytułu skarżący otrzymywał świadczenia pieniężne, których wysokości jednak nie ujawnił. W złożonym niespełna dwa tygodnie po zakończeniu tej służby wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek z 2 stycznia 2014 r.) zadeklarował całkowity brak dochodów. Z zaświadczenia z 16 maja 2014 r. o odbyciu ćwiczeń wojskowych żołnierza rezerwy Narodowych Sił Rezerwowych wynika, że w dniach 12–23 maja 2014 r. skarżący odbył 12 dni ćwiczeń wojskowych. Z tego tytułu otrzymał uposażenie w kwocie 840 zł, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zaświadczenie to zostało wydane w celu realizacji art. 119a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 461 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że jest to świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe (ust. 1). Świadczenie pieniężne za każdy dzień ćwiczeń wojskowych stanowi kwota 1/21 miesięcznego wynagrodzenia lub dochodu, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (ust. 2). Ustalenie wysokości świadczenia rekompensującego następuje na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lutego 2000r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania i wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy odbywającym ćwiczenia wojskowe (Dz. U. nr 13, poz. 155, dalej rozporządzenie z 2000 r.). Z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 2000 r. wynika, że świadczenie rekompensujące stanowią odpowiednio: kwota wynagrodzenia otrzymanego przez żołnierza ze stosunku pracy lub stosunku służbowego za ostatnie 3 miesiące pełnego miesięcznego wymiaru czasu pracy poprzedzające okres odbytych ćwiczeń wojskowych, podzielona przez 90 i następnie pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (pkt 1); kwota dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej za ostatni rok podatkowy poprzedzający okres odbytych ćwiczeń wojskowych, podzielona przez 360 i następnie pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (pkt 2); kwota najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w okresie odbywania ćwiczeń, w przypadku gdy żołnierz utrzymuje się wyłącznie z działalności rolnej, podzielona przez 30 i następnie pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (pkt 3). W myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2000 r., w skład kwot wynagrodzenia albo dochodu, o których mowa wyżej, nie wchodzą: obowiązkowe składki lub zaliczki pobierane lub należne i odprowadzane do właściwych organów na podstawie odrębnych przepisów z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego i zobowiązań podatkowych (pkt 1), premie, nagrody i inne świadczenia lub dodatki finansowe albo wartość świadczeń otrzymywanych w naturze, przysługujących żołnierzowi na podstawie odrębnych przepisów lub umów, a także wyroków sądowych lub decyzji administracyjnych (pkt 2). Od podstawy wymiaru świadczenia rekompensującego odlicza się kwotę przyznanego na podstawie odrębnych przepisów uposażenia, które żołnierz otrzymał z tytułu odbywania ćwiczeń wojskowych (§ 8 ust. 4). W przypadku gdy okresy pozostawania w stosunku pracy, służbowym lub prowadzenia działalności gospodarczej są krótsze niż okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podstawę wymiaru świadczenia rekompensującego oblicza się proporcjonalnie (§ 8 ust. 5). Skoro skarżący otrzymał tego rodzaju uposażenie, to w okresie poprzedzającym odbycie ćwiczeń wojskowych w dniach 12–23 maja 2014 r. musiał uzyskiwać dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej pozwalające na przyznanie mu rekompensaty w wysokości 840 zł za 12 dni ćwiczeń. Tymczasem skarżący, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy dnia 7 maja 2014 r., oświadczył, że jego dochód stanowi jedynie kwota 300 zł brutto, która stanowi "pomoc rodziny". Choć sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, to zostały przedłożone wyciągi tylko za dwa miesiące – czerwiec i maj 2014 r. Z analizy tych wyciągów wynika, że w maju 2014 r., kiedy skarżący składał drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał na brak oszczędności i dochody w kwocie 300 zł brutto, saldo początkowe wynosiło 1.415, 94 zł, saldo końcowe 232,04 zł, a saldo średnie 720,84 zł. W czerwcu 2014 r. saldo początkowe wynosiło wprawdzie 232,04 zł, lecz saldo końcowe już 647,71 zł. Z wyciągu z czerwca 2014 r. wynika, że dnia 27 czerwca 2014 r. matka skarżącego T. K. przelała na jego konto kwotę 830 zł "za pralkę". Podkreślić w tym miejscu trzeba, że mimo skierowanego do pełnomocnika skarżącego wezwania (zarządzenie z 22 lipca 2014 r.), nie zostały złożone żadne wyjaśnienia odnośnie tych operacji. Są to zasadnicze wadliwości co do rzetelności złożonych uprzednio przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy, pierwszego o zwolnienie z kosztów postępowania, drugiego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, choć ze zgromadzonych przez sąd dokumentów wynika jeszcze szereg innych drobniejszej wagi nieścisłości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Pominięcie tak istotnych okoliczności powoduje, że oświadczenia skarżącego w zakresie uzyskiwanych dochodów i majątku zawarte na urzędowych formularzach PPF uznać należy za niekompletne i niepozwalające na ocenę jego rzeczywistych możliwości finansowych. Selektywne ujawnianie informacji świadczy o tym, że skarżący zataił swój prawdziwy stan majątkowy. Taka postawa skarżącego – pomijając już że wypełnia przesłanki odpowiedzialności karnej z tytułu składania pod groźbą tej odpowiedzialności fałszywych oświadczeń - jest wysoce niemoralna, biorąc pod uwagę, że koszty postępowania skarżącego w istocie finansują pozostali obywatele kraju i to w sytuacji gdy nie budzi wątpliwości, że sytuacja majątkowa nie jest tak zła jak wskazał w swych wnioskach. Uzasadnia to wniosek, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skarżący w złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił swej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy, co uzasadnia na podstawie art. 249 ppsa cofnięcie przyznanego mu prawa pomocy.
Skarżący jest osobą młodą i w pełni zdrową, skoro został przyjęty do wojskowej służby przygotowawczej. Ma obiektywną możliwość pozyskania środków na poczet kosztów niniejszego postępowania, a zgromadzone przez Sąd dokumenty dowodzą – mimo próby manipulowania przez skarżącego danymi co do jego sytuacji majątkowej – że środki takie pozyskuje. Złożenie wniosku o prawo pomocy dowodzi zamiaru przeznaczenia ich na inne cele niż uruchomione postępowanie (k. 248-253 akt III SA/Łd 1294/13).
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. K. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu adwokat A. K., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 249 ppsa polegającą na błędnej i wybiórczej, a nie wnikliwej i wszechstronnej ocenie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego, która doprowadziła Sąd I instancji do mylnego wniosku, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i nie przedstawił swej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy w sytuacji, gdy skarżący nie osiąga dochodów i nie ma majątku, pozwalających na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, co wynika z przedłożonych oświadczeń i dokumentów uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o:
- zwolnienie od opłaty od zażalenia w całości:
- wstrzymanie przez Sąd I instancji wykonania zaskarżonego postanowienia za zasadzie art. 196 ppsa;
- przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych, które to koszty nie zostały pokryte w całości, ani w części (k. 264-266 akt III SA/Łd 1294/13).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy może zostać cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa). Chodzi zatem m. in. o sytuację, gdy już po przyznaniu prawa pomocy wyjdą na jaw okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek skorzystania przez wnioskodawcę z tej instytucji, które jednak w dacie wydawania postanowienia w tym przedmiocie nie były Sądowi znane. Wskazany art. 249 ppsa odnosi się do błędnego ustalenia przez sąd stanu faktycznego, niezbędnego do rozpoznania wniosku o prawo pomocy, na skutek wprowadzenia w błąd co do tworzących ten stan poszczególnych okoliczności. Cofnięcie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie po wykazaniu, że strona wprowadziła sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych lub, że sytuacja ta i zdolności płatnicze uległy znaczącej poprawie po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. W każdym wypadku cofnięcie przyznania prawa pomocy winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego, które pozwoli na jednoznaczne ustalenie wystąpienia przesłanki wymienionej w art. 249 ppsa. w piśmiennictwie wyrażany jest pogląd, że "każdorazowo sąd powinien cofnąć przyznanie prawa pomocy, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych" (S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka–Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, LexisNexis 2007, s. 271).
Zarzut naruszenia art. 249 ppsa okazał się nieusprawiedliwiony. Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji powziął wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego po uwzględnieniu z urzędu okoliczności wynikających z innych okoliczności w tym posłużenia się przez skarżącego sfałszowanym dokumentem egzaminacyjnym. Wobec przeprowadzeniem postępowanie wyjaśniającego Sąd I instancji uznał, że skarżący we wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił swej sytuacji w sposób rzetelny i prawdziwy. Pełnomocnika skarżącego wezwano do przedłożenia złożonego przez skarżącego we właściwym urzędzie skarbowym poświadczonego zeznania za 2013 r., ewentualnie zaświadczenia tego urzędu o niezłożeniu takiego zeznania, zaświadczenia urzędu skarbowego o odprowadzanych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014 r., ich wysokości, zaświadczenia UŁ na okoliczność wypłaconego/wypłaconych skarżącemu w 2013 i 2014 r. stypendiów (innych świadczeń) wraz ze wskazaniem ich wysokości i okresu, za który je wypłacono/są wypłacane, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy na okoliczność statusu bezrobotnego i ewentualnie wysokości wypłacanych świadczeń i okresu ich wypłaty w 2014 r., nadto wezwano do wskazania i udokumentowania wydatków, jakie skarżący ponosi miesięcznie w związku ze swoim utrzymaniem, w tym wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...], w którym zamieszkuje oraz udokumentowania źródła ich finansowania, wyjaśnienia, na jakiej podstawie skarżący zajmuje lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...], wskazania tytułu prawnego do tego lokalu i przedstawienia dokumentów potwierdzających przysługujący mu tytuł prawny do tego lokalu mieszkalnego (np. akt notarialny potwierdzający nabycie prawa własności tego lokalu mieszkalnego, umowa najmu, itp.), zaświadczenia z właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej o formach i wysokości pomocy społecznej udzielonej skarżącemu oraz sytuacji rodzinnej skarżącego, decyzji właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu o przyznaniu skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej, np. o przyznaniu zasiłku celowego lub okresowego, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaznaczając przy tym, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 stycznia 2014 r. skarżący zadeklarował zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe) o wartości około 1.500 zł. Pełnomocnik skarżącego tylko częściowo wykonał wezwania Sądu I instancji, mimo przedłużenia terminu do ich złożenia i kierowania dwukrotnych wezwań. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że skarżący z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 5.235,20 zł (PIT-36). Skarżący mimo wezwań do przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych z okresu ostatnich trzech miesięcy, przedłożył wyciągi tylko za dwa miesiące – czerwiec i maj 2014 r., z których wynika, że w maju 2014 r., kiedy to skarżący składał drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał na brak oszczędności i dochody w kwocie 300 zł brutto, saldo początkowe wynosiło 1.415, 94 zł, saldo końcowe 232,04 zł, a saldo średnie 720,84 zł. W czerwcu 2014 r. saldo początkowe wynosiło wprawdzie 232,04 zł, lecz saldo końcowe już 647,71 zł. Z wyciągu z czerwca 2014 r. wynika, że 27 czerwca 2014r. matka skarżącego T. K. przelała na jego konto kwotę 830 zł "za pralkę". Skarżący mimo wezwania skierowanego do pełnomocnika (zarządzenie z dnia 22 lipca 2014r.), nie złożył żadnych wyjaśnień odnośnie tych operacji.
Jak zasadnie podniósł Sąd I instancji, selektywne ujawnianie informacji świadczy o tym, że skarżący zataił swój prawdziwy stan majątkowy, co uzasadniało cofnięcie przyznania prawa pomocy (art. 249 ppsa).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – 261 ppsa. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) pełnomocnik winien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło