I OZ 310/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 29/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.G., B.G. i B.G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 29/14 odmówił B.G. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.G., B.G. i B.G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Podkreślił, iż w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że potrzeba zastosowania tego przepisu zachodzi przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia z uwagi na wystąpienie przesłanek określonych w art. 58 § 1 p.p.s.a., lub też gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest uchwała kierująca J.G., B.G. i B.G. do zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia nr [...], położonego przy ul. [...] w W. W sprawie tej organ prowadził postępowanie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.), która określa zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Ustawa ta nie przewiduje załatwiania spraw dotyczących tymczasowych pomieszczeń w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego wydawanego w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 25b tej ustawy wynika, że uzyskanie prawa do tymczasowego pomieszczenia następuje na podstawie umowy najmu. Zarówno oferta zawarcia umowy, jak i sama czynność zawarcia umowy najmu, stanowi czynność cywilnoprawną, zatem – jako sprawa cywilna – podlega rozstrzygnięciu przed sądem powszechnym na podstawie art. 1 i art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie niemieszczące się w zakresie właściwości tego sądu. Z tego też względu skarga jest oczywiście bezzasadna, co oznacza, iż B.G., na podstawie art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia B.G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego zmianę, poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zarzuciła naruszenie art. 247 p.p.s.a., podnosząc, iż zaskarżona uchwała podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga J.G., B.G. i B.G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem reguluje materię o charakterze cywilnoprawnym. Wskazać należy, że kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433 ze zm.) poddane są instrumentom prawa cywilnego chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ustawę tę zastąpiła następnie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), która wspomnianą wyżej zasadę realizuje jeszcze pełniej. Biorąc pod uwagę obowiązki samorządu terytorialnego w stosunku do mieszkańców danej jednostki samorządowej, w art. 4 ust. 1 i 2 ustawa ta przewiduje, iż tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która – na zasadach przewidzianych w tej ustawie – zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach. Zgodnie zaś z art. 25e tej ustawy, do najmu tymczasowych pomieszczeń stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 4. Skoro przedmiotem niniejszej sprawy jest uchwała dotycząca skierowania do zawarcia umowy najmu (podjęcia czynności cywilnoprawnej) konkretnego lokalu (położonego przy ul. [...]), a w myśl uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, czynności polegające na zawarciu lub odmowie zawarcia umowy najmu lokalu nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, to zaskarżona uchwała – wbrew twierdzeniu składającej zażalenie – nie stanowi rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym. Zawarcie umowy najmu to bowiem czynność o charakterze cywilnoprawnym, zmierzająca do nawiązania stosunku cywilnoprawnego. Z treści powołanego art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że czynności cywilnoprawne nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Jeżeli zatem zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt I OZ 971/09, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Powyższe rozważania odnoszą się również do zawarcia umowy najmu tymczasowego pomieszczenia. Oznacza to, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie niemieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a. Skarga J.G., B.G. i B.G., jako niedopuszczalna z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, podlegała zatem odrzuceniu. Stwierdzona niewłaściwość Sądu pierwszej instancji oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo więc odmówił B.G. przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jej skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.