III SA/Gd 104/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 18 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 29 listopada 2012r. Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 6, art. 7 pkt 2, art. 8, art. 12a, art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) uchylił decyzję nr [...] z dnia 7 września 2011r. w części dotyczącej ustalenia prawa B. S. do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na K. S. w okresie od 11września 2012 r. do 31 października 2012 r. i odmówił prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na K. S. w w/w okresie. Organ wskazał, że w listopadzie 2012r. uzyskano informację, że od dnia 11 września 2012r. K. S. został umieszczony w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym, który zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie. Zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W związku z tym B. S. od dnia 11września 2012r. przestała spełniać przesłanki do pobierania zasiłku rodzinnego. Z uwagi na treść art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy stwierdzono, że świadczenia rodzinne wypłacone na K. S. w październiku 2012 r. w kwocie 91 zł są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi. Organ przywołał treść art. 32 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W odwołaniu od w/w decyzji B. S. podała, że rodzice muszą ponosić koszty utrzymania dziecka, bowiem Ośrodek nie zapewnia odzieży, obuwia, leków, środków czystości, przyborów szkolnych. Nie finansuje też przejazdów do domu, ani nie zapewnia kieszonkowego na własne wydatki. W czasie urlopowania dziecka rodzic ponosi pełne koszty utrzymania. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 grudnia 2013r. nr [...], działając na podstawie m.in. art. 7 pkt 2, art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Organ odwoławczy uznał, że zasadne było uchylenie w części decyzji z dnia 7 września 2011r. w trybie art. 32 ust. 1 ustawy, jednakże na podstawie przesłanki zmiany sytuacji rodzinnej - syn strony w dniu 11września 2012 r. został umieszczony w Ośrodku zapewniającym całodobowe utrzymanie. Organ wskazał, że zaistnienie przesłanki dotyczącej zmiany sytuacji rodzinnej nie budziło żadnych wątpliwości, natomiast fakt nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie został w pełni zbadany i dostatecznie uzasadniony. B. S. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze wskazała, że Ośrodek, w którym syn przebywa nie zapewnia pełnego utrzymania, bowiem koszty zakupu np. odzieży, obuwia, leków, pomocy szkolnych, finansowania dojazdów do domu, kieszonkowego, ponosi rodzic. Podniosła, że należało ustalić rzeczywisty zakres utrzymania, jaki zapewnia młodzieżowy ośrodek wychowawczy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia 7 września 2011 r., którą częściowo uchylono kontrolowanymi w niniejszym postępowaniu decyzjami, ustalała prawo skarżącej m.in. do zasiłku rodzinnego na syna K. na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. i dodatku do tego zasiłku. W myśl art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. nr 205, poz.1212 ), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tj. Dz.U. z 2006 r. , nr 139, poz.992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Przepis art. 32 ust. 1 ustawy stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Podkreślenia wymaga, że każda z trzech z wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy przesłanek stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, przy czym zakresy wszystkich wyszczególnionych podstaw uchylenia lub zmiany decyzji są rozłączne. Uchylenie lub zmiana w trybie przywołanego przepisu decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo, następuje w celu zmiany ukształtowanego decyzją stanu prawnego. Zmiana lub uchylenie decyzji prowadzą do pozbawienia strony nabytego prawa do świadczeń, a pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną nastąpić może wyjątkowo. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1208/09 ( publ. LEX 591223) wyraził pogląd, że na mocy art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną, za wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine. Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. W przedmiotowym postępowaniu organ pierwszej instancji oparł swe rozstrzygnięcie na ustaleniu, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Z kolei organ odwoławczy utrzymał decyzję organu pierwszej instancji z dnia 29 listopada 2012r. w mocy stwierdzając, że podstawą uchylenia decyzji z dnia 7 września 2011 r. powinna być wymieniona w art. 32 ust. 1 ustawy przesłanka zmiany sytuacji rodzinnej strony. Tymczasem w stanie faktycznym, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, czyli w sytuacji upływu okresu, na jaki świadczenia zostały skarżącej przyznane i zakończeniu pobierania przez nią tych świadczeń możliwe było uchylenie - na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy - decyzji przyznającej świadczenie w przypadku uznania, że świadczenia zostały pobrane nienależnie ( przy czym Sąd kwestii tej nie przesądza), nie było natomiast możliwe uchylenie tej decyzji z powodu zmiany sytuacji rodzinnej , mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest wadliwa. Skoro decyzja tego organu została oparta na przesłance zmiany sytuacji rodzinnej strony, o jakiej mowa w art. 32 ust. 1 ustawy, to doszło do naruszenia tego przepisu w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Rzeczą organu odwoławczego będzie, z uwzględnieniem powyższego stanowiska, ponowne rozpatrzenie odwołania skarżącej i ocena prawidłowości wydanej decyzji organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.