II GZ 177/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 1103/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. o sygn. akt III SA/Po 1103/12 na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że R. P. po raz kolejny wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i tym razem nie usunął wątpliwości jakie budziły jego poprzednie oświadczenia majątkowe. Sąd podkreślił, że wnioskodawca nie wykonał kierowanych do niego wezwań w zakresie uzupełnienia oświadczenia majątkowego, które budziło wątpliwości z uwagi na znane z urzędu fakty, m.in. takie jak: zgłaszanie przez wnioskodawcę w latach 2004 – 2011 r. gruntów o pow. 100 ha do płatności rolniczych, pełnienie funkcji prezesa zarządu sp. z o.o. "[...]" i reprezentowanie sp. z o.o. "[...]" w organizacji. W tych okolicznościach WSA w P. uznał, że wnioskodawca, mając świadomość braków złożonego wniosku i nie usuwając ich, nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W zażaleniu z dnia [...] lutego 2015 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uznał, że treść postanowienia jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym, a nadto budzi jego niezadowolenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż mimo błędnego uzasadnienia kontrolowane postanowienie WSA z dnia 21 stycznia 2015 r. odpowiada prawu. Wskazać należy, że R. P. występował już w tej sprawie z wnioskami o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ostatni wniosek rozstrzygnięto odmownie prawomocnym postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. skarżący po raz kolejny wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i tym razem złożonych oświadczeń nie udokumentował. Stąd też WSA w P. kontestowanym obecnie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jako podstawę prawną odmowy WSA podał art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. i stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał wymienionych w tych przepisach przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. W ocenie NSA Sąd I instancji trafnie nie przyznał R. P. prawa pomocy, niemniej jednak orzeczenie oparł na błędnej podstawie prawnej. Skoro w aktach sprawy znajduje się prawomocne postanowienie z dnia 20 marca 2014 r., to Sąd powinien rozpoznać kolejny, tożsamy wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 165 p.p.s.a. i w oparciu o treść tego przepisu zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, ponieważ, jak stanowi art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oznacza to, że zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Tymczasem R. P. we wniosku nie powołał żadnych zmienionych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, że skarżący inaczej ocenił swoją sytuację niż sąd administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Zdaniem NSA skarżący nie wykazał ani przesłanek przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, ani tym bardziej przesłanek przemawiających za zmianą postanowienia z dnia 20 marca 2014 r. na podstawie przepisu art. 165 p.p.s.a. W tym zakresie NSA koryguje motywy zaskarżonego postanowienia i uznaje, że konsekwentne uchylanie się wnioskodawcy od wykazania własnej sytuacji majątkowej nie tylko nie przemawia za przyznaniem prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale także nie stanowi zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. NSA zauważa dodatkowo, że z uwagi na powyższe, bez znaczenia pozostaje błędne powołanie przez Sąd w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia łącznie pkt 1 i pkt 2 art. 246 p.p.s.a. Nie ma również znaczenia nieprawidłowe sporządzenie komparycji postanowienia, której sprostowanie nie było celowe. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.