I GZ 169/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 160/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 160/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił R. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący oświadczył, iż nie dokonał na swoim koncie żadnych transakcji od początku sierpnia 2014 r., jednakże pomimo wezwania z [...] października 2014 r. nie przedłożył wydruków ze swoich rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy, nadto do sprzeciwu nie dołączył żadnych dokumentów. Jak stwierdził WSA, skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jednakże złożył jedynie zbiorcze, sumaryczne podsumowanie księgi przychodów i rozchodów. Z tych dokumentów wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga znaczący przychód miesięczny (980.349 zł w czerwcu 2014 r., 630.081 zł w lipcu 2014 r. oraz 562.601 zł w sierpniu 2014 r.). Wnioskodawca ponosi oczywiście w ramach tej działalności również i wydatki, jednakże na wydatki składają się w przeważającej mierze zakupy towarów, które są następnie sprzedawane. W ocenie sądu działalność ta wykazuje prężność i dynamiczność. Z analizy deklaracji podatkowych VAT – 7 wynika, że firma wnioskodawcy wykazuje regularny obrót. Dane z tych deklaracji nie wskazują na wysokość dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo skarżącego, lecz właśnie na sam fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej oraz osiągania obrotów – ich dynamiki, częstotliwości i wysokości. Wysokość podstawy opodatkowania podatkiem VAT (podatek należny) wyniósł: w czerwcu 2014 r. – 1.996.731 zł; w lipcu 2014 r. – 727.519 zł; w sierpniu 2014 r. – 1.224.013 zł. Z powyższych danych wynika, że firma skarżącego osiąga wysoki obrót, który jednocześnie posiada cechę regularności i stabilności. W ocenie WSA sytuacja finansowa gospodarstwa domowego skarżącego jest stabilna. Stwierdzenie to odnosi się do stanu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i jego córkę, jak również do środków pieniężnych wpływających na rachunek bankowy żony wnioskodawcy. Dokonując analizy stanu majątkowego skarżącego w aspekcie jego domowników, WSA uznał, że wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia na postanowienie Sądu w kwocie 100 zł. Sąd stanął na stanowisku, iż R. G. ma możliwość wygospodarowania w budżecie domowym takiej kwoty, zaś jej uiszczenie nie narazi go na uszczerbek w utrzymaniu jego samego oraz jego rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść postanowienia, a to art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia R. G. od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Skarżący nie zgodził się z oceną jego stanu majątkowego. Uznał, ze z przedstawionych dokumentów wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych zarzutów, więc podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten zobowiązuje wnioskodawcę do wykazania okoliczności, które przemawiają za przyznaniem mu prawa pomocy. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości w tym zakresie, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie NSA, zasadnie Sąd I instancji uznał, że analiza oświadczenia skarżącego złożonego we wniosku i nadesłanych z tym wnioskiem dokumentów prowadzi do konstatacji, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy. Jak prawidłowo ocenił Sąd I instancji, sytuacja majątkowa skarżącego nie przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy, z następujących powodów. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczny przychód miesięczny (980.349 zł w czerwcu 2014 r., 630.081 zł w lipcu 2014 r. oraz 562.601 zł w sierpniu 2014 r.). Ponosi wydatki związane z tą działalnością, jednak składają się na nie w przeważającej mierze zakupy towarów, które są sprzedawane. Działalność osiąga wysoki obrót, który jednocześnie posiada cechę regularności i stabilności, co potwierdza również analiza deklaracji VAT-7 nadesłanych przez skarżącego. Badając sytuację finansową skarżącego, Sąd właściwie ocenił również stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z wydruków z rachunku bankowego żony skarżącego wynika, że jest on okresowo zasilany relatywnie wysokimi kwotami, określanymi jako "wpłata własna" dysponenta rachunku bankowego. Regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje K. G., córka wnioskodawcy. Rachunek bankowy żony skarżącego wykazuje cechę płynności. Nie ma na nim salda ujemnego, a transakcje obciążeniowe są regularnie równoważone transakcjami uznaniowymi. Również na rachunkach (firmowym i prywatnym) córki skarżącego odnotowywane są regularne wpływy. Nie występuje na nich saldo ujemne. Operacje są zrównoważone. Na rachunku firmowym występują również wpłaty własne, dokonywane przez K. G. (we wpłatomacie), jak również występuje wiele transakcji będących przelewami z rachunku prywatnego, na rachunek firmowy i na rachunek żony wnioskodawcy (przelewy własne). Analiza podsumowania księgi przychodów i rozchodów przedsiębiorstwa K. G. oraz analiza nadesłanych przez nią deklaracji VAT-7 prowadzą do wniosku, że jej działalność gospodarcza przynosi przychody, jest to działalność prężna i aktywna. Co prawda córka skarżącego w 2013 r. poniosła stratę, jednak nie należy automatycznie utożsamiać tej straty z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Tak ukształtowana sytuacja finansowa skarżącego świadczy o tym, że poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł, nie narazi go na uszczerbek w utrzymaniu siebie i rodziny. Wobec tego Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji NSA uznał postanowienie WSA za prawidłowe i oddalił zażalenie skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.