I SA/Gd 1469/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia 2 lipca 2013 r., nr [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 357(trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wierzyciel, A S.A., w dniu 21 stycznia 2013 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] na zobowiązaną, panią K. M. w związku z nieuregulowaną opłatą abonamentową RTV za okresy od stycznia 2008 r. do grudnia 2008 r., od stycznia 2009 r. do grudnia 2009 r., od stycznia 2010 r. do grudnia 2010 r., od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r., od stycznia 2012 r. do grudnia 2012 r. Powyższe tytuły wykonawcze zostały przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w celu przeprowadzenia egzekucji administracyjnej. Zawiadomieniem z dnia 29 marca 2013 r. sporządzonym na podstawie powyższych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny poinformował o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w B S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 5 kwietnia 2013 r. Jego odpis wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu 5 kwietnia 2013 r. Pani K. M. w piśmie zatytułowanym "Zarzuty strony na zajęcie prawa majątkowego z rachunku bankowego dłużnika" z dnia 19 kwietnia 2013 r. wskazała, że składa zarzuty w sprawie prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 25 stycznia 2013 r. postępowania egzekucyjnego wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do ich wniesienia. W uzasadnieniu do wniosku o przywrócenie terminu zobowiązana wskazała, że tytuły wykonawcze miały nieczytelną treść co do pouczenia o brzmieniu zarzutów i terminu do ich wniesienia. Przesłanie odpisów tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wprowadziło stronę w błąd co do pouczenia w zakresie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Ponadto strona wskazała, że błędnie wskazano wierzyciela z uwagi na różnice w tym zakresie pomiędzy tytułami wykonawczymi a zawiadomieniem o zajęciu. Egzekwowany wobec strony obowiązek nie istnieje. Zdaniem strony wymagany obowiązek uległ przedawnieniu, tytuły wykonawcze zostały wystawione przez osobę wadliwie umocowaną, zaś egzekucja została skierowana do majątku wspólnego mimo wystawienia tytułów wykonawczych jedynie na stronę. Zarzucono również, że nie wskazano podstawy prawnej egzekwowanej należności. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r. nie rozpatrzył merytorycznie zgłoszonych przez zobowiązaną pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. zarzutów ze względu na uchybienie przez zobowiązaną terminu do ich wniesienia oraz odmówił przywrócenia terminu do ich wniesienia. W wyniku rozpoznania zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 maja 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego o nierozpatrzeniu merytorycznie zarzutów z uwagi na uchybienie przez zobowiązaną terminu do ich wniesienia oraz o odmowie przywrócenia terminu do ich wniesienia, zostało wydane w sposób sprzeczny z przepisami prawa, w związku z brakiem wydania odrębnych rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 2 lipca 2013 r. odmówił pani K. M. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że skoro zobowiązana odebrała tytuły wykonawcze w dniu 5 kwietnia 2013 r. wraz z zawiadomieniem o zastosowanym środku egzekucyjnym, to ustawowy termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 12 kwietnia 2013 r. Zobowiązana reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, zarzuty wniosła dopiero w dniu 19 kwietnia 2013 r. a zatem z uchybieniem terminu. Zdaniem organu nie do przyjęcia jest argument zobowiązanej o nieczytelnym pouczeniu o terminach na wniesienie środków zaskarżenia zawartych w tytułach wykonawczych i zawiadomieniu o zajęciu. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pani K. M. wskazała, że tytuły wykonawcze miały nieczytelną treść co do pouczenia o brzmieniu zarzutów i terminu do ich wniesienia, co w połączeniu z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego dotyczącym możliwości złożenia skargi na czynności egzekucyjne oraz złym stanem zdrowia zobowiązanej stanowiło dla niej istotną trudność przy wnoszeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 58 oraz 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - określanej dalej jako "K.p.a." – oraz art. 80 § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – określanej dalej jako "u.p.e.a." - Dyrektor w pierwszej kolejności wskazał, że pani K. M. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych 21 stycznia 2013 r. Następnie Dyrektor wyjaśnił, że organ egzekucyjny doręczył zobowiązanej w dniu 5 kwietnia 2013 r. odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu z dnia 29 marca 2013 pod aktualnym adresem zamieszkania pani K. M. Fakt doręczenia w tym dniu odpisów przedmiotowych tytułów wykonawczych potwierdza również sama zobowiązana w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wniesionego pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r., a także w zażaleniu z dnia 23 maja 2013 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 6 maja 2013 r. oraz w zażaleniu z dnia 16 lipca 2013 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 2 lipca 2013 r. W dalszej kolejności wskazując na treść przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz na załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) Dyrektor wskazał, że pouczenie o siedmiodniowym terminie do wniesienia zarzutów zostało zawarte w doręczonych zobowiązanej w dniu 5 kwietnia 2013 r. odpisach tytułów wykonawczych z dnia 21 stycznia 2013 r., zgodnie z określonym w rozporządzeniu wzorem. Tym samym termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 12 kwietnia 2013 r. Pani K. M. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych i wniosek o przywrócenie terminu do ich złożenia dopiero pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. (data stempla pocztowego). W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego podnoszone przez zobowiązaną okoliczności błędnie sporządzonego w tytułach wykonawczych pouczenia oraz niezrozumiałego sposobu ich doręczenia wraz z zawiadomieniem o zajęciu nie stanowią podstawy do uprawdopodobnienia braku winy w niedokonaniu czynności w zakreślonym prawem terminie. Tym bardziej, że zobowiązana została pouczona o służącym jej prawie zgłoszenia zarzutów oraz podstawach do ich wniesienia i terminie, w jakim należy to uczynić. Bez wpływu na ocenę przedmiotowego wniosku pozostaje również podnoszony przez zobowiązaną zły stan zdrowia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pani K. M. reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego – radcę prawnego W. M. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 9 i art. 58 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu oraz ustalenie, że strona z własnej winy nie wniosła zażalenia w terminie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z uwagi na fakt, iż pouczenie o podstawach zarzutów oraz terminie ich złożenia zostało sporządzone mniejszą czcionką niż użyta w pozostałych rubrykach, stało się ono nieczytelne dla strony. Zdaniem pełnomocnika domniemywać można, że użycie mniejszej czcionki oznacza, iż w rubryce tej zawarte zostały informacje nieistotne dla strony, nie mające wpływu na jej prawa i obowiązki. W ocenie pełnomocnika, pouczenie sporządzone w takiej formie, jak w przedmiotowych tytułach wykonawczych, stanowi dla stron znaczne utrudnienie w dochodzeniu swoich praw przed organami. W niniejszej sprawie dodatkowo na zrozumienie skomplikowanych pism urzędowych ma wpływ stan zdrowia skarżącej. Końcowo pełnomocnik zwróciła uwagę, że zarówno przedmiotowe tytuły wykonawcze, jak i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zostały przesłane w jednej przesyłce. W ocenie pełnomocnika takie postępowanie organu doprowadziło do błędnego przyjęcia przez skarżącą, że termin do złożenia środków zaskarżenia jest taki sam w stosunku do wszystkich rozstrzygnięć. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych orzeczeń z prawem. W niniejszej sprawie sporną kwestią jest ustalenie, czy skarżąca która zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i wraz z wnioskiem dopełniła czynności, dla której termin był wyznaczony, uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Należy stwierdzić, że w dniu 5 kwietnia 2013 r. doręczono stronie 2 przesyłki: zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez B oraz odrębnie ten sam dokument wraz z piętnastoma odpisami tytułów wykonawczych (karta 29-30). W dacie doręczenia strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika, pełnomocnictwa udzieliła w dniu 15 kwietnia 2013 r. (karta 21 akt). W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 czerwca 2013 r. prawidłowo sprecyzowano wytyczne dotyczące wymogów uzasadnienia postanowienia wydanego na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. (omyłkowo wskazując – karta 6B verte akt ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien zatem dokonać oceny przedstawionych przez skarżącą okoliczności oraz przyczyn uchybienia oraz sporządzić uzasadnienie spełniające wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Podstawowym argumentem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony jest wskazanie, że doręczenie w jednej przesyłce orzeczeń, od których przysługiwały odmienne środki zaskarżenia z różnymi terminami do ich wniesienia skutkowało wprowadzeniem strony w błąd. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji odwołały się wyłączenie do formalnego wskazania zastosowania zgodnego z prawem wzoru tytułu wykonawczego oraz stwierdzenia, że doręczenie tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu było zgodne z prawem. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty żądanej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art.80 § 1 i 2 u.p.e.a.). Skarżąca złożyła zarzuty w dniu 19 kwietnia 2013 r., zatem z zachowaniem terminu 14 dni, co do którego była przekonana, że jest prawidłowy, zgodny z pouczeniem organu. W niniejszej sprawie nie jest wystarczające stwierdzenie przez organ, że nieznajomość prawa przez stronę nie jest podstawą ustalenia braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew stanowisku organu wskazanie przez stronę, że sposób doręczenia przesyłek spowodował sugestię pouczenia o prawie złożenia środka zaskarżenia w terminie 14 dni jest w okolicznościach niniejszej sprawy uprawdopodobnione. Pani K. M. powołała się na swój wiek oraz stan zdrowia i wykazała, że podjęła czynności z zachowaniem terminu błędnie odczytanego. W sytuacji gdy stronie doręczono w jednej przesyłce pismo zawierające wyraźne pouczenie o skardze na czynności egzekucyjne wnoszonej w terminie 14 dni, zaniechanie analizy 30 stron tytułów wykonawczych na zwrotnym doręczeniu korespondencji jako dokumenty załączone, było usprawiedliwione. Poza sporem jest formalna prawidłowość druku tytułu wykonawczego, jednakże nie budzi wątpliwości Sądu, że sposób redakcji oraz wyraźne zmniejszenie czcionki w istotny sposób wpływają na możliwość zapoznania się przez adresata z treścią pouczenia. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. stosowanym odpowiednio zgodnie z art. 18 u.p.e.a. wystarczającą przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zasadnie wskazano w skardze, że zasada art. 9 K.p.a. obowiązuje organ do szczególnej staranności oceny możliwości skorzystania przez stronę z uprawnień procesowych gwarantowanych dwuinstancyjności postępowania. Z tych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę uwzględnił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 powołanej ustawy.