I OSK 1449/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-02-19
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Jolanta Rudnicka, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może określać obowiązek ponoszenia opłat za okres poprzedzający datę wydania tej decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja ustalająca opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny, jednakże może określać obowiązek ponoszenia opłat od daty skierowania osoby do domu pomocy społecznej, nawet jeśli decyzja została wydana później, pod warunkiem, że dokumenty niezbędne do jej wydania zostały skompletowane w ustawowym terminie. Sąd uchylił wyrok WSA, uznając, że błędnie zinterpretował on przepisy dotyczące wstecznego ustalania opłat.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt R. Z. w domu pomocy społecznej, którą miał ponosić jego córka, D. Z. Organ pierwszej instancji ustalił opłatę od daty skierowania ojca do DPS, mimo że decyzja została wydana później. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że opłaty nie można ustalać wstecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 96/14 w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr Rep. [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 96/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr Rep. [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Wyrok zapadł w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta I. - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. ustalił od dnia 23 lipca 2013 r. wysokość opłaty za pobyt R. Z. w Domu Pomocy Społecznej w L. Oddział w I. w wysokości 70% jego dochodu, tj. w wysokości [...] zł miesięcznie i ustalił wysokość opłaty D. Z. za pobyt ojca w wymienionym Domu w wysokości [...] zł miesięcznie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej jako: u.p.s.).
W odwołaniu od powyższej decyzji D. Z. wskazała na brak obowiązku alimentacyjnego wobec ojca. Podniosła, że ojciec nigdy się nią nie interesował, zawsze nadużywał alkoholu i stosował przemoc wobec rodziny. Nadto, dokonała wyliczenia swoich wydatków i wskazała na zły stan zdrowia, jako czynniki uniemożliwiające ponoszenie opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Podniosło, iż z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. R. Z. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej w L. Oddział w I., a decyzją działającej z upoważnienia Starosty I. Dyrektor Centrum Pomocy Rodzinie w I. z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...], umieszczony w tymże Domu.
Organ pierwszej instancji w dniu 1 lipca 2013 r. przeprowadził wywiad środowiskowy u D. Z., w wyniku którego ustalił: D. Z. jest zatrudniona w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w I. od dnia 1 listopada 2003 r. na stanowisku pracownika socjalnego z wynagrodzeniem netto [...] zł. Bieżące obciążenia finansowe wynoszą [...] zł. D. Z. nie wyraziła zgody na ponoszenie opłaty z tytułu pobytu ojca w domu pomocy. Nadto organ pierwszej instancji w dniu 19 lipca 2013 r. przeprowadził wywiad środowiskowy u W.Z., syna R. Z.. W toku wywiadu ustalono, że dochód rodziny W. Z. wynosi (na osobę w rodzinie - [...] zł). Również W. Z. nie wyraził zgody na ponoszenie opłaty z tytułu pobytu ojca w domu pomocy, wskazując, że ojciec nigdy nie interesował się nim ani siostrą, nie utrzymywał żadnych kontaktów, nie łożył na potrzeby dzieci, zawsze nadużywał alkoholu i stosował przemoc wobec rodziny. Kolegium wskazało, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w L. Oddział w I. wynosi 2940 zł (obwieszczenie Starosty I. z dnia 1 stycznia 2013 r. - Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2013 r., poz. 313). Z przepisów art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. wynika, że obowiązek wniesienia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obciąża m.in. zstępnych, a ustawodawca nie uzależnia obowiązku wniesienia tejże opłaty od obowiązku alimentacyjnego. Pod pojęciem zstępnych należy rozumieć dzieci, wnuki, prawnuki itp. osoby umieszczonej w domu pomocy. Tak więc fakt, że R. Z., w opinii dzieci, był złym ojcem i nie wywiązywał się z obowiązków wobec rodziny, w myśl przytoczonych przepisów nie ma znaczenia w sprawie. Kolegium wskazało również, że nałożenie obowiązku wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej osoby należącej do kręgu zobowiązanych uzależnione jest od jej dochodu, a nie od jej wydatków. Dlatego trudna sytuacja materialna osoby zobowiązanej może, w uzasadnionych wypadkach, stanowić podstawę ubiegania się o zwolnienie od opłat na podstawie art. 64 u.p.s.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium wywiodła D. Z..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Przytaczając treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej regulujących kwestie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnił, że nie podziela poglądu skargi, zgodnie z którym fakt niezawarcia umowy dotyczącej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej wpływa na ocenę legalności zaskarżonych decyzji. Niezawarcie powyższej umowy nie jest przesłanką niezbędną do wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Umowa, o której mowa nie musi być zawarta z małżonkiem, wstępnym czy zstępnym aby organ ustalił opłatę za pobyt w formie decyzji administracyjnej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. Obowiązku wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. nie kreuje umowa z art. 103 ust. 2 u.p.s., lecz decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale jedynie ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został ustalony ex lege. Umowa może przewidywać wyłącznie wyższy niż określony przepisami ustawy o pomocy społecznej odsetek finansowania pobytu osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Strony umowy nie mogą przewidzieć niższego procentu współuczestnictwa osoby zobowiązanej mocą przepisów prawa do ponoszenia kosztów. Zobowiązany do wnoszenia opłaty może ubiegać się o wydanie decyzji o zwolnieniu z tego obowiązku w trybie i zasadach jakie przewiduje art. 64 u.p.s. Zatem niezawarcie umowy ze skarżącą nie powoduje utraty kompetencji organu do wydania decyzji o odpłatności za pobyt.
Zdaniem Sądu, podjęte w sprawie decyzje naruszają natomiast przepisy normujące okres, za jaki organ może ustalić płatność. Obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej w określonej wysokości powstaje na mocy decyzji administracyjnej. Akt kształtujący wysokość opłaty powinien zostać wydany przed umieszczeniem świadczeniobiorcy w domu pomocy społecznej. Dopiero na jego mocy następuje konkretyzacja wysokości opłaty i odniesienie części tej wysokości do osób zobowiązanych do ich ponoszenia. W aktualnym stanie prawnym, decyzja o ustaleniu wysokości opłaty jest decyzją konstytutywną, czyli taką która kształtuje stan prawny od chwili jej wydania (ex nunc), a nie od chwili skierowania, czy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z tej przyczyny korzystnym jest dla finansów gminy łączne rozstrzyganie o skierowaniu i o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Prawodawca jak dotąd nie upoważnił organu do określenia daty wcześniejszej jej ponoszenia przez zobowiązanego niż data wydania decyzji o ustaleniu opłaty. Innymi słowy, przepisy u.p.s. nie pozwalają stwierdzić, że obowiązek uiszczenia opłaty w określonej wysokości powstaje z mocą wsteczną wobec aktu konkretyzującego ten obowiązek. Organ powinien ustalić wysokość opłaty z chwilą kierowania osoby do domu pomocy społecznej, a jeżeli czyni to z opóźnieniem, to wysokość opłaty może ukształtować wobec zobowiązanego z mocą wynikającą z daty wydania decyzji. Skutki orzeczenia kształtującego wysokość odpłatności nie mogą sięgać do okresu sprzed wydania decyzji.
Sąd wywodził dalej, że jeżeli organ wypowiada się o obowiązku wnoszenia opłat, które jego zdaniem miały zostać poniesione, to w rezultacie wypowiada się o należnościach. Należnością jest taka opłata, która nie została przez zobowiązanego uiszczona w terminie. W ten sposób należy traktować de lege lata określanie obowiązku uiszczenia opłaty z datą wcześniejszą niż data wydania decyzji kształtującej obowiązek. Na gruncie art. 59 ust. 1 u.p.s. można mówić o należności z tytułu opłaty jeżeli została ona przez organ ustalona mocą decyzji bądź też w sposób kombinowany czyli zarówno decyzją jak i umową. Dochodzenie należności związanych z pobytem w domu pomocy społecznej następuje w innym trybie niż decyzja o ustaleniu wysokości opłaty. Organy pominęły znaczenie dla rozstrzyganej sprawy obowiązywania regulacji art. 61 ust. 3 u.p.s. W myśl tego przepisu: w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Dopiero wówczas gdy osoby zobowiązane nie regulują wymagalnej płatności, gmina powinna wystąpić o wydanie na podstawie art. 104 ust. 3 u.p.s. decyzji ustalającej wysokość należności z tytułu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej. Z tej przyczyny w decyzji o ustaleniu wysokości opłaty nie można określić należności, czyli tych opłat, które nie zostały uiszczone przez zobowiązanego. Określenie należności zostało zastrzeżone dla decyzji wydawanych na podstawie art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. Opłata za pobyt nie jest opłatą należną jeżeli dotychczas nie powstał obowiązek jej poniesienia, czyli nie została wydana decyzja konkretyzującą jej wysokość w odniesieniu do osób wskazanych w art. 61 ust. 1 u.p.s.
Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji określił obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia 23 lipca 2013 r. Decyzja w tym przedmiocie została natomiast wydana po tej dacie, bo w dniu 24 października 2013 r. Organ określając obowiązek poniesienia opłaty w określonej wysokości miesięcznej za okres sprzed wydania decyzji nadał tej decyzji moc wsteczną, do czego nie uprawniały go przepisy u.p.s. Ustalając wysokość opłaty sprzed daty orzekania organ pierwszej instancji w istocie ustalił wysokość należności skarżącej, do czego nie był uprawniony. Przed datą wydania kontrolowanej decyzji obowiązek ponoszenia opłaty nie został ukształtowany w sposób jaki przewiduje art. 59 ust. 1 u.p.s. czyli nie była określona wysokość opłaty jaką skarżąca miała wnosić co miesiąc. Ponieważ organ w sposób nieuprawniony określił wysokość należności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej, to naruszył również art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Naruszenie przepisów prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy ustalony ostatecznie przez Kolegium. Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą w sposób nieprawidłowy ukształtowano stosunek administracyjnoprawny z udziałem skarżącej. Zobowiązano ją do ponoszenia opłat za okres, w którym nie istniała w obrocie prawnym norma konkretyzująca wobec niej wysokość opłaty z tytułu pobytu ojca w domu pomocy społecznej. Zatem ustalenie wysokości odpłatności powinno nastąpić wyłącznie w okresach miesięcznych, licząc od dnia wydania decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E.. Przywołując podstawę skargi kasacyjnej wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie organ zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
a) art. 59 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1 oraz art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej polegającą na nietrafnym przyjęciu, że nie można wydać decyzji ustalającej wysokość za pobyt w domu pomocy społecznej osób, o których mowa w art. 61 ust. 2 i 2a ustawy o pomocy społecznej z "mocą wsteczną" to jest od dnia umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej oraz przyjęcie, że organ I instancji w sposób nieuprawniony określił należności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej, a także poprzez przyjęcie, iż w decyzji o ustaleniu wysokości opłaty nie można określić należności, czyli tych opłat, które nie zostały uiszczone przez zobowiązanego;
b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji wydano z naruszeniem tego przepisu.
Mając na uwadze powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że użyty w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zapis "opłatę wnoszą" oznacza, iż ustawodawca obowiązek taki przewidział w ustawie, a decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej indywidualizuje przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 ustawy obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby. Skoro obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy o pomocy społecznej powstaje z mocy prawa, a decyzje wydawane przez organy administracji w tym względzie konkretyzują jedynie tenże obowiązek, to nie ma przeszkód prawnych, aby mogły one (te decyzje) określać wysokości opłat jak i termin początkowy obowiązku ich wnoszenia.
Wskazano ponadto, że gmina ma obowiązek uiszczenia opłat zastępczych, ale jedynie wówczas, gdy osoba, za którą gmina wnosi opłatę, ma prawnie określony obowiązek opłaty w oznaczonej wysokości. Nie można gminy obciążać obowiązkiem opłat zastępczych, gdy opłata osób zobowiązanych nie jest określona decyzją administracyjną. Niedopuszczalna jest również formuła, według której gmina ponosi koszty pobytu osoby w domu pomocy społecznej, a dopiero później, w decyzji nakazującej zwrot zastępczo poniesionych wydatków, ustalany jest obowiązek ponoszenia opłaty przez osobę, za którą opłaty uiszczono. Aby zatem mówić o opłacie zastępczej, musi być uprzednio ustalona opłata podstawowa (pierwotna).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego.Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty oparte na obydwu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takim przypadku, gdy skarga kasacyjna jest oparta na obydwu podstawach z art.174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwykle bada najpierw zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Jednakże w niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej w ramach zarzutów procesowych podniesiono wyłącznie zarzut naruszenia art.138 §1 pkt 1 k.p.a. przez przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło ten przepis wydając decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Tak sprecyzowany zarzut bez wskazania ewentualnie innych uchybień procesowych powoduje, że ocena jego zasadności wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia słuszności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
W ramach podstawy określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. podniesiono zarzut naruszenia art. 59 ust.1, art. 61 ust.1 art.104 ust.1 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię. Według autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że nie można wydać decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia umieszczenia danej osoby w domu pomocy społecznej.
Istota sprawy sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, jak należy rozumieć kształtujący charakter decyzji o ustaleniu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, czy decyzja ta może określać obowiązek ponoszenia opłat za okres poprzedzający wydanie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej.
Stosownie do art. 59 ust.1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Treść przywołanego przepisu nie budzi wątpliwości, że decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Niewątpliwie decyzja o ustanowieniu odpłatności kształtuje sytuację prawną adresata. Jednak kształtujących charakter tej decyzji polega jedynie na ustaleniu, że w konkretnej dacie powstał obowiązek odpłatności. Nie można zatem podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że ustalenie odpłatności nie może nastąpić za okres poprzedzający wydanie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej.
Wymaga również zwrócenia uwagi, że stosownie do § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 964), do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej należy dołączyć oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, lecz także małżonka, zstępnych oraz wstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłat. Dane takie są niezbędne i stanowią podstawę do wydania decyzji nie tylko w zakresie obowiązku ponoszenia opłat przez osobę ubiegającą się, ale także przez osoby zobowiązane (por. A. Prekurat, Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem, cyt. za W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2008, s. 299 i n.). Według § 8ust 4 cytowanego wyżej rozporządzenia dokumenty, o których mowa w ust. 1 (pisemny wniosek osoby ubiegającej się o skierowanie do DPS) i ust. 2 kompletuje właściwy ośrodek pomocy społecznej oraz wydaje decyzję o skierowaniu do domu pomocy. Jednakże w nagłych wypadkach wynikających ze zdarzeń losowych, skierowanie i umieszczenie w DPS może nastąpić poza kolejnością oraz bez przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Dokumenty te winny zostać skompletowane w terminie 3 miesięcy od dnia przyjęcia tej osoby do domu - § 9 rozporządzenia. Zatem dopiero wówczas będzie możliwe ustalenie odpłatności.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że decyzja o skierowaniu R. Z. do domu pomocy społecznej została wydana w trybie pilnym, poza kolejnością, co wynika z akt sprawy. Pismem z dnia 17 lipca 2013 r. dyrektor MOPS-u zwrócił się do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej o pilne przyjęcie R. Z.. W odpowiedzi Dyrektor Domu Pomocy Społecznej stwierdził, że gotowy jest przyjąć R. Z. w dniu 19 lipca 2013 r. Przyjęcie do DPS nastąpiło w dniu 23 lipca 2013 r., natomiast decyzja o skierowaniu do DPS została wydana [...] lipca 2013 r., zaś decyzja ustalająca opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w dniu [...] października 2013 r. z zaznaczeniem, że decyzja obowiązuje od [...] lipca 2013 r. Stosownie do §9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej w nagłych wypadkach, wynikających ze zdarzeń losowych, skierowanie i umieszczenie osoby w domu może nastąpić poza kolejnością oraz bez przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 8 ust. 1 i 2. Dokumenty te powinny zostać skompletowane przez ośrodek pomocy społecznej, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, w terminie trzech miesięcy od dnia przyjęcia tej osoby do domu. W sprawie miał zatem zastosowanie § 9 rozporządzenia ( pismo Dyrektora MOPS-u w I. z dnia 18 lipca 2013 r.). Decyzja ustalająca opłatę za pobyt R. Z. została wydana w terminie 3 miesięcy od daty przyjęcia go do Domu Pomocy Społecznej.
Z tych względów trafny jest podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art.188 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Na zasadzie art. 207 §2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając, że zachodzą przesłanki określone w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło