II OZ 497/14

II OZ 497 / 14 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Stowarzyszenia [...] w likwidacji w B., Stowarzyszenia zwykłego [...], Fundacji [...] i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 48/14 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w likwidacji w B., Stowarzyszenia zwykłego [...], Fundacji [...] i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę postanawia: 1. odrzucić zażalenie Stowarzyszenia [...] w likwidacji w B., 2. oddalić pozostałe zażalenia. Sygn. akt II OZ 497 / 14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w likwidacji w B., Stowarzyszenia zwykłego [...], Fundacji [...] i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów i referendarzy ze skargi na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. We wniosku o wyłączenie: sędziego NSA Ireneusza Henryka Darmochwała, sędziego NSA Grażyny Gyglaszewskiej, sędziego NSA Mieczysława Markowskiego, sędziego WSA Piotra Pietrasza, sędziego NSA Sławomira Presnarowicza, sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego, sędziego NSA Stanisława Prutisa, sędziego WSA Małgorzaty Roleder, sędziego WSA Urszuli Barbary Rymarskiej, sędziego NSA Anny Sobolewskiej-Nazarczyk, sędziego WSA Wojciecha Stachurskiego, sędziego NSA Elżbiety Trykoszko, sędziego NSA Danuty Tryniszewskiej-Bytys, sędziego WSA Mirosława Wincenciaka, referendarza Tomasza Oleksickiego oraz referendarza Barbary Romanczuk skarżący wskazali, że orzekając w ich sprawach działali oni na ich niekorzyść prawdopodobnie z naruszeniem prawa np. poprzez odmowę udzielenia prawa pomocy, nie wyłączenia sędziego NSA Stanisława Prutisa pomimo braku jego bezstronności. Oddalając przedmiotowy wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wnioskodawcy nie wykazali w żaden sposób, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości, co do bezstronności wymienionych sędziów i referendarzy. Samo przypuszczenie o braku bezstronności sędziego orzekającego w sprawie, bez żadnego nawet uprawdopodobnienia w tym zakresie, winno skutkować oddaleniem wniosku. Wyłączenie na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do jego zastosowania wystąpienie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Przesłanką tą nie jest również przeświadczenie strony, że sędzia prowadzi proces nieobiektywnie, czy też stronniczo, gdyż merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się w formie środków odwoławczych. Jak zauważył Sąd, sędziowie i referendarze objęci wnioskiem, ustosunkowując się do wniosku złożyli do akt sprawy stosowne oświadczenia, z których nie wynika, iż istnieją jakiekolwiek okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności w niniejszej sprawie i brak podstaw do zastosowania art. 19 P.p.s.a. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro skarżący nie wykazali, aby po stronie sędziów i referendarzy istniały realne okoliczności mogące budzić uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w niniejszej sprawie, to przyjąć należy, że oświadczenia te nie zostały skutecznie podważone. Skarżący nie uprawdopodobnili, zatem faktu jakiejkolwiek stronniczości sędziów i referendarzy. Nadto sędziowie NSA: Stanisław Prutis, Ireneusz Henryk Darmochwał oraz Sławomir Presnarowicz nie orzekają w chwili obecnej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku. Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. oddalił wniosek. Zażalenia na powyższe postanowienie wniosły Stowarzyszenie [...] w likwidacji w B., Stowarzyszenie zwykłe [...], Fundacji [...] i Stowarzyszenie zwykłe [...] w B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Stowarzyszenia [...] w likwidacji w B. podlega odrzuceniu. Jak wynika z akt sprawy (pismo Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 6 marca 2014 r.) ww. Stowarzyszenie zostało rozwiązane prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz zarządzono jego likwidację. Rozwiązanie Stowarzyszenia przez Sąd oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. Działalność likwidatora rozciąga się zaś jedynie na sprawy majątkowe, a nie na statutową działalność rozwiązanego Stowarzyszenia. Należy więc przyjąć, że w okresie likwidacji Stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło - art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (por. S. Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Kraków 2000, s. 77). Z tych też przyczyn, ponieważ ww. Stowarzyszenie nie posiadało zdolności sądowej w chwili wniesienia zażalenie, to na mocy art. 58 § 1 pkt 5 w związku z art. 178 oraz art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. podlegało ono odrzuceniu. Pozostałe zażalenia - Stowarzyszenia zwykłego [...], Fundacji [...] i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. nie zasługiwały na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 P.p.s.a.). Wymaga podkreślenia, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Takie zaś nieskonkretyzowane okoliczności przedstawiono zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy, jak i powtórzono w zażaleniu. Uznając to za bezskuteczną polemikę z oceną Sądu pierwszej instancji i nie dostrzegając z urzędu powodów dla wyłączenia ww. sędziów i referendarzy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił pozostałe zażalenia.