I OZ 992/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1086/13 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1086/13 w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1086/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2013r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu sąd ustalił, że wezwanie do usunięcia braków skargi kasacyjnej zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego (adwokatowi) w dniu 23 maja 2014 r., zaś zostały one usunięte pismem datowanym przez pełnomocnika na 2 czerwca 2014 r., złożonym w sądzie w tym samym dniu, choć zakreślony przez sąd termin upływał w dniu 30 maja 2014 r. Pismem z dnia 3 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi kasacyjnej podnosząc, że w okresie od dnia 28 maja 2014 r. do dnia 25 czerwca 2014 r. nie mógł uzupełnić ww. braków z uwagi na niespodziewany zabieg operacyjny, hospitalizację, a następnie rekonwalescencję po zabiegu operacyjnym. Pełnomocnik skarżącego dodał, że przygotował wcześniej pismo do sądu zawierające informację o usunięciu braków skargi kasacyjnej, które omyłkowo opatrzył datą 2 czerwca 2014 r. Pisma tego jednak nie złożył, bowiem oczekiwał na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej przez skarżącego. Pełnomocnik dodał, że z uwagi na hospitalizację nie miał możliwości poinformowania klienta o ostatecznym terminie do usunięcia braków skargi kasacyjnej. Wskazał ponadto, że P. N. jest stałym klientem jego kancelarii i jest znany innym adwokatom, współdzielącym z nim lokal kancelarii, dlatego kiedy skarżący stawił się w kancelarii w dniu 30 maja 2014 r., wydano mu grzecznościowo całą dokumentację, zawierającą także ww. pismo, zawierające informację o usunięciu braków skargi kasacyjnej. Skarżący zasugerował się datą na tym piśmie, tj. 2 czerwca 2014 r. i uznał, że to właśnie w tej dacie należy złożyć uprzednio przygotowane pismo i uiścić wpis sądowy. Z uwagi na brak kontaktu z pełnomocnikiem skarżący nie wiedział, że nie powinien był składać tego pisma. W ocenie pełnomocnika przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi kasacyjnej jest uzasadnione, gdyż było spowodowane wypadkiem losowym, a w działaniu skarżącego nie można dopatrzeć się działania zawinionego, bowiem bez swojej winy skarżący został wprowadzony w błąd, który skutkował odrzuceniem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1086/13, na podstawie 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej uznając, że choć co prawda pełnomocnik skarżącego uzasadnił uchybienie terminu koniecznością przeprowadzenia nagłego zabiegu operacyjnego, hospitalizacji i późniejszej rekonwalescencji, to jednak wskazane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności uchybienia terminu nie uzasadniają jego przywrócenia. Zdaniem Sądu, pełnomocnik skarżącego winien powołać się nie tylko na okoliczności, które uniemożliwiały mu osobiste działanie, ale także na uniemożliwiające mu udzielenia stosownego pełnomocnictwa substytucyjnego lub nawet posłużenia się inną osobą do usunięcia braków skargi kasacyjnej niezwłocznie po przeprowadzeniu nagłego zabiegu zwłaszcza, że pełnomocnictwo skarżącego – załączone do pisma z dnia 2 czerwca 2014 r. – dla adwokat M. K. udzielone zostało wraz z prawem substytucji. Takiej wzmianki nie zawierało już pełnomocnictwo załączone do wniosku o przywrócenie terminu, pomimo tego, że oba pełnomocnictwa udzielone zostały w tym samym dniu, tj. 17 maja 2014 r. Sąd wskazał ponadto, że jak wynika z zaświadczenia lekarskiego, pełnomocnik skarżącego nie mógł się wywiązać z nałożonego obowiązku z uwagi na rekonwalescencję w dniach 29 maja – 26 czerwca 2014 r. Sąd zaznaczył, że do ważnych powodów z pewnością można zaliczyć konieczność nagłego zabiegu lekarskiego, natomiast nie można uznać, że w każdym przypadku okres hospitalizacji i rekonwalescencji są takimi powodami. Przede wszystkim jednak – w ocenie Sądu – opatrzenie terminowego pisma procesowego błędną datą 2 czerwca 2014 r. należy zakwalifikować jako brak należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika, zatem błąd zawiniony. Pełnomocnik musiał mieć świadomość znaczenia prawidłowego oznaczenia daty pisma, jeżeli jego skuteczność zależała od daty wykonania obowiązku. Błąd pełnomocnika ma zaś taki sam skutek, jak błąd mocodawcy, na rzecz którego pełnomocnik działa. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył w imieniu skarżącego jego pełnomocnik, ponownie podnosząc, że powodem, dla którego braki skargi kasacyjnej nie zostały uzupełnione w terminie było nagłe pogorszenie się w dniu 28 maja 2014 r. stanu jego zdrowia, które skutkowało koniecznością wykonania zabiegu operacyjnego w dniu 29 maja 2014 r. Z uwagi na tę okoliczność pełnomocnik nie mógł się skontaktować ze skarżącym w celu wskazania dalszego toku postępowania w sprawie, ani tym bardziej dokonać czynności osobiście, czy też przez substytuta. Wskazano, że z uwagi na fakt, iż skarżący do dnia 27 maja 214 r. nie dokonał opłaty od wniesionej skargi kasacyjnej, pełnomocnik nie był w stanie do tego czasu uzupełnić braków tej skargi. Zgodnie jednak z należytą starannością, w dniu 26 maja 2014 r. (poniedziałek), pełnomocnik przygotował pismo przewodnie w celu uzupełnienia braków formalnych. Pełnomocnik wskazał, że skarżący nie mogąc skontaktować się ze swoim pełnomocnikiem od dnia 28 maja 2014 r. do dnia 30 maja 2014 r., postanowił, bez uprzedzenia, stawić się w siedzibie kancelarii, gdzie poinformowano go o przyczynie niemożności kontaktu ze swoim pełnomocnikiem. Pozostali adwokaci dzielący lokal kancelarii z pełnomocnikiem skarżącego, grzecznościowo wydali mu całą dokumentację, w tym pismo do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, które to pismo zawierało omyłkę pisarską w dacie, tj. 2 czerwca 2014 r. Skarżący przyjął, że w tym dniu należy to pismo złożyć. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że dochował należytej staranności przy dokonywaniu czynności w sprawie, a uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzenia, któremu strona nie mogła przeciwdziałać, przyczyną tą było bowiem nagłe pogorszenie się stanu zdrowia pełnomocnika strony. Choroba pełnomocnika miała charakter nagły, ciężki i długotrwały, co zostało stwierdzone przedstawionym do akt sprawy zaświadczeniem lekarskim. Zdaniem pełnomocnika brak jest jego winy w uchybieniu terminu, a oceny tej nie zmienia fakt, że dołączone do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnictwo od skarżącego dla jego pełnomocnika zawierało klauzulę o prawie udzielenia substytucji, której nie zawierało pełnomocnictwo złożone do akt sprawy w dniu 2 czerwca 2014 r., ani kwestia błędnego oznaczenia daty w przygotowanym przez pełnomocnika pisma przewodniego do uzupełnienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wskazał, że w chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie dysponował dokładną treścią udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa, a jedynie sporządził jego odpis stwierdzający istnienie tego stosunku między stronami. Ponadto podał, że z uwagi na wskazane we wniosku i zażaleniu okoliczności, niemożliwym było udzielenie przez pełnomocnika substytucji innej osobie w czasie niezbędnym dla zachowania terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Natomiast wskazanie daty 2 czerwca 2014 r. na piśmie przewodnim dotyczącym uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, zdaniem pełnomocnika, należało ocenić jako oczywistą omyłkę pisarską. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym na wniosek strony, jeżeli strona nie dochowała terminu bez swojej winy. We wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że nie zostały przedstawione okoliczności, które pozwoliłyby zastosować art. 86 § 1 p.p.s.a. Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w sprawie. Wskazać przy tym należy, że skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie termin do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej upływał w dniu 30 maja 2014 r. Za przyczynę niedochowania terminu wskazano nagłą chorobę pełnomocnika skarżącego, zabieg operacyjny i następnie rekonwalescencję w dniach 29 maja 2014 r. – 26 czerwca 2014 r., co potwierdzono zaświadczeniem lekarskim. Wykazanie tych okoliczności słusznie nie zostało uznane przez Sąd I instancji za dostateczne usprawiedliwienie niedochowania terminu. Przede wszystkim zaznaczyć należy – na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd w zaskarżonym postanowieniu – że pełnomocnik nie wykazał, aby zaistniały takie okoliczności, które uniemożliwiły mu posłużenie się inną osobą w dokonaniu usunięcia braków skargi kasacyjnej. Przyjmując bowiem obiektywny miernik staranności w działaniach pełnomocnika, który należycie dba o interesy swojego klienta, stwierdzić należy, że nie wystarczy powołanie się na okoliczności, które uniemożliwiły pełnomocnikowi osobiste działanie. Ponadto, udzielone w dniu 17 maja 2014 r. przez skarżącego pełnomocnictwo dla adwokat M. K., załączone do pisma z dnia 2 czerwca 2014 r. obejmowało prawo substytucji. Podawane w zażaleniu przyczyny dołączenia do wniosku o przywrócenie terminu "odpisu" tego pełnomocnictwa zawierającego inną od oryginalnej treść tego dokumentu w żaden sposób nie mogły usprawiedliwić niewykorzystania możliwości udzielenia substytucji. Uzupełnienie w rozpoznawanej sprawie braków skargi kasacyjnej z pewnością nie należało do czynności, przy wykonywaniu których nie można było się posłużyć inną osobą, w pierwszej kolejności pracownikiem kancelarii. Zgodzić się także należy z Sądem I instancji, że opatrzenie przez pełnomocnika pisma procesowego błędną datą 2 czerwca 2014 r. należy zakwalifikować jako brak należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika, a zatem błąd ten był zawiniony. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a Sąd I instancji zasadnie doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a., uzasadniające przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.