I SA/Wa 2206/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia K. R. na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w sprawie zawieszenia postępowania – utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze [...] zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], pochodząca z dawnej nieruchomości hipotecznej, ozn. "[...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W stosunku do ww. nieruchomości nie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Podaniem z dnia [...] lutego 1962 r. K. R. wystąpił do Prezydium Rady Narodowej Wydział Gospodarki Terenami o "przyznanie tytułu własności placu wraz z budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...]". Prezydent [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia ww. wniosku z dnia 21 lutego 1962 r. - do czasu ustalenia następstwa prawnego po W. J., E. J. oraz J. R. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wyjaśnił, że powyższy wniosek powinien być rozpatrywany w oparciu o przepis art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r., poz. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Ponadto, organ opisał szczegółowo następstwo prawne po A. J. wpisanym w dziale II księgi hipotecznej dla nieruchomości pod nazwą "[...]", opierając się na zaświadczeniu Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] stycznia 2002 r., L.dz. [...] oraz licznych postanowieniach spadkowych, tj. [...]. Po analizie ich treści organ pierwszej instancji stwierdził, że brak prawomocnych postanowień spadkowych bądź aktów poświadczenia dziedziczenia po W. J., E. J. oraz J.R. uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania, wobec czego zawiesił je na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - do czasu ustalenia następstwa prawnego po ww. Na powyższe postanowienie K. R. złożył zażalenie stwierdzając, że w pismach z dnia 12 października 2012 r. i z dnia 13 marca 2013 r. wskazał następców prawnych zmarłego dnia [...] października 1997 r. J. R. i złożył stosowne dokumenty w tej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, winny brać udział wszystkie strony postępowania. Zdaniem Kolegium, bezsporne jest, że wszyscy współwłaściciele nieruchomości lub ich następcy prawni są stronami postępowania w sprawie rozpoznania wniosku złożonego dnia [...] lutego 1962 r. Pozbawienie strony udziału w postępowaniu jest naruszeniem przepisów k.p.a dotyczących zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i stanowi kwalifikowaną wadą procesową stanowiącą przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Organ odwoławczy podniósł, iż organ administracji nie może w sposób świadomy i zamierzony prowadzić postępowania bez udziału wszystkich stron. Konieczne jest zatem ustalenie wszystkich następców prawnych wszystkich współwłaścicieli nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i wykazanie ich następstwa prawnego poprzez przedstawienie postanowień sądu o nabyciu spadku. Wobec tego, zaistniały podstawy do zawieszenia postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jednocześnie organ przytoczył treść art. 28 k.p.a. według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustosunkowując się do zażalenia Kolegium wyjaśniło, że w piśmie z dnia 12 października 2012 r. K. R. wskazał nazwiska spadkobierców tylko J. R., nie dołączając jednak postanowienia spadkowego, oraz wskazał aktualny adres A. J. Zatem, w dalszym ciągu konieczne jest ustalenie, stosownymi dokumentami, następstwa prawnego po J. R., W.J. oraz E. J. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożył K. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie jest zasadne. J. R. zmarł [...] października 1997 r. Postępowanie spadkowe dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po J. R. toczyło się przed Sądem Rejonowym [...], który w dniu [...] stycznia 1999 r. postanowieniem w sprawie sygn. akt [...] orzekł, iż spadek po J. R. nabyli: żona D. R., w [...] częściach oraz dzieci E. R., E. P., P. R., Z. R., A. R. wszyscy w [...] częściach. Przywołane postanowienie z dnia [...] stycznia 1999 r. zostało dołączone do akt sprawy i wszystkie wskazane w postanowieniu osoby, jako następcy prawni J. R. uczestniczą w niniejszym postępowaniu. Z tych względów stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Prezydenta [...] o zawieszeniu niniejszego postępowania do czasu ustalenia następców prawnych J. R. jest oczywiście nieuzasadnione. Jednocześnie skarżący podniósł, iż brak ustalenia następców prawnych W. J. i E. J. w związku z całkowitą biernością osób zainteresowanych nie powinien wstrzymywać biegu sprawy, bowiem w toku niniejszego postępowania administracyjnego istnieją przesłanki do ustanowienia dla owych ewentualnych następców prawnych ich kuratorów lub kuratorów spadku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu 26 marca 2012 r., pełnomocnik skarżącego poparła skargę oraz złożyła do akt sprawy kopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1999 r., sygn. akt [...] dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po J. R. Ponadto oświadczyła, że według jej wiedzy w sprawie dotyczącej nabycia spadku po E. J. toczy się postępowanie. Natomiast uczestnik postępowania W. J. wniósł o oddalenie skargi oraz podniósł, że w ubiegłym roku (nie potrafi wskazać dokładnej daty) zostało złożone do organu postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po E. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2013 r., nie naruszają prawa. Postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone postanowienie, dotyczy rozpoznania wniosku K. R. z dnia [...] lutego 1962 r. o "przyznanie tytułu własności placu wraz z budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...]", tj. dotyczącego nieruchomości pochodzącej z dawnej nieruchomości hipotecznej, ozn. "[...]", która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że jest ono prowadzone w oparciu o przepis art. 214 ustawy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r., poz.Nr 102, poz. 651 ze zm.) - dalej u.g.n. Artykuł 214 u.g.n. nawiązuje do art. 82 u.g.g., zgodnie z którym dnia 1 sierpnia 1985 r. wygasły prawa do odszkodowania za przejęte grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, jakie były przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz w art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Według art. 82 ust. 2 u.g.g. poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekraczała 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r., tj. przed dniem wejścia w życie ww. dekretu, została wyodrębniona własność poszczególnych lokali oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, mogli zgłosić do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. Uprawnienie to przysługiwało także następcom prawnym poprzednich właścicieli. W zaskarżonym postanowieniu trafnie skonstatowano, odnosząc się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich osób, które mają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, a następnie zawiadomienie tych osób o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa). Organ ma obowiązek zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 kpa), a po zebraniu dowodów zawiadomienie ich o zakończeniu postępowania. Postępowanie administracyjne prowadzone bez udziału wszystkich stron postępowania byłoby dotknięte istotną wadą i mogłoby być wzruszone w postępowaniu nadzwyczajnym. Już tylko z tych przyczyn organ nie powinien kontynuować postępowania i wydawać decyzji, jeżeli nie znany jest krąg osób posiadających interes prawny w sprawie. Jak to już wyżej wskazano, zawieszone postępowanie dotyczyło rozpoznania wniosku z art. 214 u.g.n. W konsekwencji stronami tego postępowania są byli właściciel (ew. współwłaściciele) przedmiotowego gruntu wraz z budynkiem, położonego przy ul. [...], pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej, ozn. "[...]", lub ich następcy prawni. Tylko z udziałem tych podmiotów może być prawidłowo prowadzone postępowanie w przedmiotowej sprawie. Dlatego, wykazanie spadkobrania po byłym właścicielu/współwłaścicielach lub następcach prawnych (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie) jest zagadnieniem prejudycjalnym w rozumieniu art. 97 § 1) pkt 4) k.p.a. Stanowi bowiem o tym, czy dana osoba ma interes prawny w rozumieniu art. 214 u.g.n. w zw. z art. 28 k.p.a. do uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony i wobec tego czy dotyczyć jej będzie rozstrzygnięcie w sprawie wniosku z dnia [...] lutego 1962 r. Jak wynika z akt sprawy (zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] stycznia 2002 r., L.dz. [...] ), zgodnie ze stanem działów I i II wykazu hipotecznego nieruchomości pod nazwą "[...]" nr rej. Hip. [...], nieruchomość położona w [...] przy [...] stanowiła własność A. J., którego spadkobiercami są S. z D. I voto J. II voto S. (w jednej połowie), oraz dzieci: W., E., W., A, A., M., J. rodzeństwo J. (w drugiej połowie). Ponadto w dziale II wykazu hipotecznego znajduje się wzmianka z 1961 r. o przepisaniu prawa własości do połowy zabudowanej nieruchomości położonej przy zbiegu ulicy [...] ze S. I voto J. II voto S. na rzecz nabywców 1. K. R. w połowie i 2. M. A., J. M., W. J., A. J. i A. J. Z kolei, z postanowienia Sądu Rejonowego [...], Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 1993 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu spadku po K. R. wynika, że spadek po nim na podstawy ustawy nabyli m.in. żona – K. R. oraz rodzeństwo A.J. i J. R. Z akt sprawy wynika także, że na dzień wydawania postanowień przez organy obu instancji spadkobiercy W. J. oraz E. J. nie byli znani. Okoliczność tą potwierdzili także na rozprawie pełnomocnik skarżącego, oświadczając, że według jej wiedzy w sprawie dotyczącej nabycia spadku po E.J. toczy się postępowanie oraz uczestnik postępowania W. J. wskazując, że w 2013 r. (nie potrafi wskazać dokładnej daty) składano do organu postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po E. J. Jednakże Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych brak jest tego postanowienia, co czyni prawdopodobnym przekazanie go organom administracji już po wydaniu zaskarżonego do Sądu postanowienia Kolegium z dnia [...] lipca 2013 r. Ponadto, na dzień wydawania ww. orzeczeń, wbrew twierdzeniom skarżącego, organy nie posiadały postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1994 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. R., które miało być dołączone do pism wskazanych przez skarżącego. Postanowienia tego nie ma w materiale dokumentacyjnym sprawy, zaś jego kopię złożono na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. Dlatego też zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca rozpoznanie sprawy i dopóki ta przeszkoda nie zostanie usunięta, to organ nie może kontynuować postępowania. Dopiero przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku umożliwi podjęcie zawieszonego postępowania oraz zawiadomienie następców prawnych o toczącym się postępowaniu i zapewnienie im udziału w sprawie w charakterze strony. Ponadto, niewątpliwie zawieszenie postępowania do czasu wskazania spadkobierców następców prawnych właściciela nieruchomości [...] w sprawie z wniosku z art. 214 u.g.n. stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a., który to przepis organ prawidłowo zastosował. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 403/99, lex 55739, Sąd ten uznał, że skoro wnioskodawcy w postępowaniu nie legitymowali się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym właścicielu wywłaszczonych nieruchomości, zagadnienie nabycia spadku przez wnioskodawców było zagadnieniem wstępnym i zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. W świetle powyższych okoliczności chybiony jest zarzut skargi, że w sprawie nie ma zastosowania art. 97 § 1 pkt 4) kpa. Wbrew twierdzeniom skargi przeszkodą do zawieszenia postępowania nie może być bierna postawa następców prawnych J. Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności, Sąd z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) skargę oddalił. ----------------------- 6