II GZ 267/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 216/14 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 8 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek A. W. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. w przedmiocie stwierdzenia zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył oświadczenie, iż jest osobą samotnie gospodarującą, nie osiąga żadnych dochodów jak również nie posiada jakiegokolwiek majątku. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków wniosku, w zakresie oświadczenia o jego stanie rodzinnym i majątkowym, skarżący wyjaśnił, że korzysta z mieszkania zgodnie z obowiązującym prawem, a z uwagi na brak dochodów nie ponosi jakichkolwiek wydatków. Sąd I instancji, rozpoznając wniosek stwierdził, w pierwszej kolejności, że w zakresie, w jakim dotyczył on zwolnienia od kosztów sądowych, wniosek był bezprzedmiotowy albowiem z uwagi na przedmiot sprawy dotyczący ubezpieczeń społecznych, skarżący był zwolniony z mocy art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Odnosząc się do żądania ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, Sąd wskazał, że podstawą do jego rozpoznania jest art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakładający na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia swojej sytuacji materialnej i zdolności płatniczych. W ocenie Sądu I instancji przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna i rodzinna oraz okoliczność faktycznego uchylenia się od odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu do uzupełnienia braków oświadczenia uniemożliwiała merytoryczne odniesienie się do wniosku skarżącego i w konsekwencji jego oddalenie. W wywiedzionym od postanowienia Sądu I instancji zażaleniu A. W. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania innemu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez przyznanie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej, bez rozpoznania zażalenia z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz w błędnym przedmiocie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że wobec przedmiotu sprawy zainicjowanej skargą, dotyczącego ubezpieczeń społecznych, wniosek w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych był bezprzedmiotowy. Ocena ta wynika wprost z treści art. 239 pkt 1 lit. f) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Prawidłowo wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że rozpoznaniu podlegał wyłącznie wniosek w części, w której skarżący domagał się ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, a więc w aspekcie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., określającym, że osobie fizycznej prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Również słusznie, w oparciu o przywołany przepis, Sąd I instancji wskazał, że to na stronie występującej o przyznanie jej prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia kompletnych i wiarygodnych danych na temat swojej sytuacji materialnej oraz zdolności płatniczych i ewentualnych możliwości uzyskania wsparcia od innych osób, na podstawie których możliwa będzie ocena spełnienia przez nią przesłanek przyznania prawa pomocy. Ocenę wniosku skarżącego, jaką dokonał Sąd I instancji uznać należy za prawidłową. Skoro bowiem skarżący wnioskując o przyznanie prawa pomocy i składając oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym nie przedstawił jakichkolwiek informacji lub dokumentów źródłowych pozwalających na ocenę jego zdolności bądź braku zdolności partycypowania w kosztach wywołanej jego skargą sprawy sądowoadministracyjnej, a konkretniej - oceny jego zdolności poniesienia kosztów zastępstwa prawnego i możliwości ustanowienia we własnym zakresie profesjonalnej pomocy prawnej, to wniosek taki nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie i w konsekwencji uwzględniony. Istotnym jest, że skarżący nie podjął próby usunięcia braków wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń czy przedstawienia dodatkowych informacji przemawiających za zasadnością jego żądania, mimo iż był wzywany do przedstawienia konkretnych informacji związanych z jego stanem majątku i wysokością osiąganych dochodów. Powyższe czyni niezasadnym zarzut zawarty w zażaleniu o nie rozpoznaniu przez Sąd I instancji wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie dla skarżącego adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej. Nieuzasadniony jest również zarzut, w którym skarżący stwierdził, że postanowienie Sądu I instancji wydane zostało bez rozpoznania zażalenia z dnia [...] kwietnia 2014 r. Poprzedzone ono było postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 17 kwietnia 2014 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z mocy art. 260 p.p.s.a. utraciło ono moc wobec wniesienia przez skarżącego zażalenia (sprzeciwu) z dnia [...] kwietnia 2014 r. co w dalszej kolejności powodowało obowiązek rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez sąd. Z treści uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji wynika, że dokonując oceny wniosku skarżącego, Sąd ten wziął pod uwagę wszelkie okoliczności mające wpływ na ocenę wniosku, w tym również stanowisko zawarte w powołanym zażaleniu. Stwierdził, zgodnie z treścią zażalenia i jego uzasadnienia, że skupiało się ono przede wszystkim na zarzutach skierowanych do rozpoznającego wniosek Referendarza. Twierdzenie zawarte w zażaleniu, że postanowienie Sądu I instancji wydane zostało w błędnym przedmiocie sprawy nie znajduje oparcia w stanie faktycznym sprawy, gdyż jak wynika z treści skargi wniesiona ona została od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r., którą organ stwierdził posiadanie przez skarżącego zaległości w opłacaniu należności z tytułu składek na wymienione ubezpieczenia społeczne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.