II GZ 273/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "M." Spółki z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 217/14 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "M." Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 217/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., działając na podstawie art. 246 § 5 pkt 2, art. 254 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił M. Spółce z o.o. w B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. o sygn. akt I SA/Po 217/14 oddalił skargę M. Sp. z o.o. na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie obciążenia spółki kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku i jednocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] lutego 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.000.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 714.761,40 zł, wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu 388.520,84 zł. Skarżąca podała, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi: na rachunku prowadzonym w Banku PKO BP S.A. 205.831,07 zł, na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym 994,22 zł. Do wniosku załączyła kserokopie: bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r. oraz rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie dotyczące przyznania stronie prawa pomocy, bowiem postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r. o sygn. akt II GZ 322/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie WSA w P. z dnia 6 maja 2014 r. o sygn. akt I SA/Po 217/14, odmawiające stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia postanowienia NSA wynikało, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie była okoliczność, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. NSA wskazał, że analiza sytuacji finansowej skarżącej prowadzi do wniosku, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, bez większego uszczerbku na jej majątku i konieczności jego wyprzedaży. Badając złożony przez skarżącą kolejny wniosek z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd I instancji stwierdził, że co do zasady jest on powtórzeniem argumentacji zaprezentowanej we wniosku wcześniejszym z dnia [...] stycznia 2014 r. Innymi słowy, nie wynika z niego, aby zaistniały okoliczności faktyczne powodujące taką zmianę sytuacji materialnej skarżącej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Zarówno w jednym, jak i w drugim wniosku skarżąca ograniczyła się do jednego zdania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Natomiast w złożonym sprzeciwie skarżąca powołuje się jedynie na błędne ustalenia faktyczne, które jednak nie zostały przez nią poparte odpowiednią argumentacją. Oceniając zatem przedstawione przez Spółkę informacje we wniosku oraz przedłożone dokumenty Sąd stwierdził, że nie dały one pełnego obrazu możliwości finansowych Spółki. Zatem skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych, tj. od wpisu od skargi kasacyjnej. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła M. Spółka z o.o. zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na uznaniu, że Spółka dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na uiszczenie opłaty od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, co podkreślił Sąd I instancji, że w rozpatrywanej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie dotyczące przyznania stronie prawa pomocy, bowiem postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r. o sygn. akt II GZ 322/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie WSA w P. z dnia 6 maja 2014 r. o sygn. akt I SA/Po 217/14, odmawiające stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania Spółce prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, będącym przedmiotem oceny w zaskarżonym obecnie postanowieniu, a także w nadesłanych dokumentach skarżący przytoczył w istocie takie same argumenty i tego samego rodzaju okoliczności, jakie były już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt II GZ 322/14. Dodatkowo Spółka załączyła do wniosku dodatkowe dokumenty, z których wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000,- zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok w wysokości 714.761,40 zł, wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu, która wynosi 388.250,84 zł oraz stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. kwota 205.831,07 zł na rachunku prowadzonym w PKO BP S.A. i kwota 994,22 zł na rachunku prowadzonym w Banku Spółdzielczym. Powyższe dane świadczą o zmianie wysokości m. in. wartości środków trwałych według bilansu za ostatni rok, wartości zysku, tym niemniej skarżąca nie przedstawiła okoliczności świadczących, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie. Spółka nie wykazała także, że utraciła płynność finansowa. Istotnie skarżąca posiada środki finansowe na swoich rachunkach bankowych i nie przedstawiła argumentacji świadczącej o niemożliwości opłacenia z nich kosztów sądowych w sprawie. Tym samym za prawidłowe należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie przedstawiła, by zaszła zmiana okoliczności, która uzasadniałaby odstąpienie od wcześniejszej oceny o odmowie przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że nie posiada środków finansowych pozwalających na poniesienie kosztów postępowania. Odnosząc to do realiów rozpoznawanej sprawy należy podkreślić że, zarówno wartość kapitału zakładowego skarżącej Spółki, środków trwałych oraz stan jej rachunków bankowych, potwierdzają, że prowadzi ona działalność znacznych rozmiarów, w związku z tym brak jest podstaw do uznania, że konieczność poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych przekracza zakres jej możliwości finansowych. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.