I SA/Wa 469/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. ze skargi H. N. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej H. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej , po rozpatrzeniu odwołania H. N. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr[...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat G. prawa własności nieruchomości położonej w P. przy ulicy[...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]- utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. - W uzasadnieniu decyzji Minister podał, że wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2011r. Zarząd Powiatu G. zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzji potwierdzającej nabycie przez Powiat G. prawa własności nieruchomości, położonej w P. przy ulicy [..] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha , zajętej pod drogę publiczną. Decyzją z dnia [..] lipca .2011r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat G. prawa własności nieruchomości położonej w P. przy ulicy[...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Po rozpatrzeniu odwołania H. N., Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Organ odwoławczy ustalił, iż z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność W. R. ( którego następcami prawnymi są D. O., J. L. , H. N. , I. P. i J. R. ) , a zatem w tym dniu stanowiła własność osób fizycznych, nie zaś Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Ulica [...] w P. posiadała kategorię drogi publicznej , bowiem została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Komunikacji z dnia [...] września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich m.in. w województwie [...] ([...]) jako droga wojewódzka, natomiast zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie , nie wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia dróg krajowych i wojewódzkich ( Dz. U. Nr 160, poz. 1071 ) stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami powiatowymi . Zdaniem Ministra z akt sprawy, w szczególności z mapy – szkicu polowego [...] oraz mapy ewidencyjnej [...] wynika, że stan na nich przedstawiony jest zgodny ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r., zatem dokumenty te stanowią dowód zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, tj. umów zawartych między [...] a Dyrekcją Okręgową Dróg Publicznych w G., dotyczących ubezpieczenia dróg krajowych i wojewódzkich na terenie województwa [...] i [...] z dnia [..] kwietnia 1997 r. i [...] maja 1998 r. wynika, że przedmiotem ubezpieczenia jest odpowiedzialność cywilna Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w G. z tytułu prowadzonej działalności w zakresie letniego i zimowego utrzymania pasa drogowego dróg krajowych o wojewódzkich. Dokumenty te dowodzą wykonywania władztwa publicznego nad ul. [...] w P. Zatem, wobec łącznego spełnienia przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy, z dnia 13 października 1998 r. Wojewoda P. obowiązany był wydać decyzję potwierdzającą nabycie przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa z dniem 1.01.1999r. przez P. Odnosząc się zaś do kwestii odszkodowania organ odwoławczy wyjaśnił, iż z brzmienia art. 73 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 października 1998r. nie wynika, aby organ orzekający o przejściu własności nieruchomości na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego miał obowiązek wydania decyzji w tym przedmiocie przed datą 31.12.2005 r. Zachowanie terminu dotyczy wyłącznie czynności jaką jest złożenie wniosku o odszkodowanie. Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. N., podnosząc kwestię niewypłaconego odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi organ powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis ten określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, władanie nieruchomością, o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, oznacza pozostawanie tej nieruchomości w faktycznym władztwie Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2002 r. sygn. akt I SA 1441/00 LEX nr 137831), a zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że organu obu instancji ustaliły, że działka nr [...] o pow. [...] ha została przed dniem 1 stycznia 1999 r. zajęta pod drogę publiczną powiatową ul. [...] w P. Potwierdzać to miał zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika jednak, by w dniu 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych map w postaci ewidencyjnego notatnika zmian (...), szkicu mapy zasadniczej dotyczącego działki nr [...] oraz szkicu polowego z roku rozrachunkowego 2011 nie wynika przebieg granicy pasa drogowego ulicy [...] na odcinku obejmującym działkę nr [...] według stanu z 31 grudnia 1998 r. Geodeta uprawniony L. W. na ww. szkicach zawarł wprawdzie sformułowanie : "Oświadczam, że stan przedstawiony na mapie jest zgodny ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r." . Jednak to oświadczenie zostało złożone bez podania na jakiej podstawie geodeta tak twierdzi , ponadto nie znajduje potwierdzenia w żadnym innym dowodzie. Co więcej z akt sprawy wynika, że dopiero w marcu 2011 r. wystąpiono o zmiany w ewidencji gruntów dotyczące działki nr [...] w ten sposób, żeby zapis [...] – grunt rolny zabudowany zmieniono na[...]. Skarżąca zaś twierdzi, że przebudowa drogi na jej działce miała miejsce w 2009 r. Należy podkreślić, że przewidziana w art. 73 powołanej ustawy instytucja prawna ma wyjątkowy charakter, polega bowiem na odjęciu własności gruntu dotychczasowemu właścicielowi. Aby zatem mogła znaleźć zastosowanie w konkretnej sytuacji, konieczne jest należyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności, od których zależy wydanie prawidłowej decyzji potwierdzającej przejście prawa własności gruntu na Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Prowadząc postępowanie w oparciu o powyższy przepis organ orzekający jest zobowiązany do zbadania spełnienia przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. Niespełnienie którejkolwiek przesłanki wyklucza możliwość wydania przez organ decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej stan zaistniały z mocy samego prawa. W rozpoznawanej sprawie warunek ten nie został spełniony, co oznacza, że organy orzekające uchybiły przepisom art. 7 i 77 ust. 1 k.p.a. przez niezgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro nie zostało wykazane spełnienie pierwszej przesłanki tj. zajętości przedmiotowej działki pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. , przedwczesna jest ocena wystąpienia przesłanki sprawowania władztwa publicznoprawanego nad działką nr[...]. Reasumując, zgromadzony dotychczas materiał dowodowy - w ocenie Sądu- nie był wystarczający do wydania decyzji stwierdzającej przejście przedmiotowej nieruchomości na własność Powiatu G. . W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [..]winien więc poczynić ustalenia odnoście przesłanki zajętości pod ul. [...] działki [...] i w tym zakresie winien uzupełnić materiał dowodowy ( np. w postaci map sprzed 1999 r. obrazujących przebieg ul.[...] , dokumentów dotyczących daty zbudowania chodnika i części pasa jezdni ul.[...] na działce nr [...] lub inne ). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.