I OZ 921/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2014 r. o sygn. akt I SA/Wa 1873/13 w sprawie z wniosku Z.K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1873/13 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1873/13 Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1873/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z.K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Pismem nadesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 11 czerwca 2014 r. skarżąca – wskazując, że rozprawa w sprawie z jej skargi odbyła się w dniu 1 kwietnia 2014 r. – zwróciła się z pytaniem, dlaczego nie otrzymała wyroku Sądu. Pismem z dnia 26 czerwca 2014 r. strona została poinformowana, iż wobec niezgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia jego ogłoszenia, uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone. Pismem z dnia 8 lipca 2014 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 1 kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu wniosku Z.K. wskazała, że siedmiodniowy termin na złożenie wniosku nie mógł być dotrzymany z uwagi na jej wiek (93 lata) oraz "niesprawność". Podniosła, że w dniu 8 marca 2014 r. wpłacono 100 zł, która to kwota została zwrócona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił wniosku. Jak wskazał w uzasadnieniu, termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w niniejszej sprawie upłynął w dniu 8 kwietnia 2014 r. Jest zatem bezsporne, że strona wnosząc w dniu 8 lipca 2014 r. o sporządzenie uzasadnienia, uchybiła terminowi określonemu w art. 141 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał wniosek o przywrócenie terminu za dopuszczalny. Jednocześnie jednak Sąd stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które wskazywałyby na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżąca nie wykazała, aby na przeszkodzie złożeniu w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanęły niespodziewanie i niemożliwe do przewidzenia przeszkody, których pomimo starań nie udało się usunąć. Treść uzasadnienia wniosku wskazuje, że strona mogła mieć z uwagi na wiek określone trudności, jednakże skierowane do Sądu w czerwcu i w lipcu 2014 r. pisma świadczą o tym, że strona była w stanie złożyć do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Także okoliczność, że skarżąca dała kwotę 100 zł M.M., który w dniu 8 marca 2014 r. dokonał wpłaty tej kwoty na rachunek bankowy WSA, nie świadczy o tym, że strona nie miała możliwości skierowania do Sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przewidzianym prawem terminie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczności podane we wniosku z dnia 8 lipca 2014 r. nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminowi. Sama wpłaty kwoty 100 zł w dniu 8 marca 2014 r. świadczy o tym, iż skarżąca polegała w tym zakresie na osobie trzeciej, która jednak wniosku skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie złożyła. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że dochowała należytej staranności i dbałości o swoje interesy. Zdaniem tego Sądu we wniosku skarżąca nie wskazała na żadne zdarzenie nagłe, które usprawiedliwiałoby brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, podeszły wiek nie jest okolicznością usprawiedliwiającą brak winy, długotrwała przewlekła choroba tylko wyjątkowo może uzasadniać brak winy strony w niedotrzymaniu terminu, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że skarga została przez stronę złożona osobiście. W terminie siedmiodniowym strona też uzupełniła braki formalne skargi. Osobiście pokwitowała również odbiór m.in. zawiadomienia o terminie rozprawy, w którym to zawiadomieniu została pouczona o konieczności złożenia w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku oddalającego skargę wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. Skarżąca była też pouczana o możliwości ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Ponadto, z akt sprawy wynika, iż w związku ze złożonymi przez W.P.(córkę skarżącej) pismami procesowymi z dnia 17 sierpnia 2013 r., 11 września 2013 r., 8 października 2013 r. i 20 listopada 2013 r., zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2013 r., Z.K. została wezwana m.in. do nadesłania pełnomocnictwa procesowego udzielonego W.P. do występowania przed sądami administracyjnymi w jej imieniu. Wezwanie zostało odebrane przez Z.K. i pozostawione bez odpowiedzi. Jeżeli zatem wiek skarżącej (na co wskazano we wniosku o przywrócenie terminu) miałby stanowić przeszkodę do należytego reprezentowania jej interesów, strona miała możliwość ustanowienia pełnomocnika, czego nie uczyniła. Strona polegała natomiast na działaniu osoby trzeciej, które skutku procesowego – poprzez wpłatę w dniu 8 marca 2014 r. kwoty 100 zł – nie mogło wywrzeć. Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że uchybienie terminu było następstwem niedołożenia należytej staranności, co nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie przedstawionych przez skarżącą okoliczności, brak było podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Z.K. podkreślając swój wiek (93 lat) i choroby, które uniemożliwiły jej działanie w terminie, co do którego nie miała świadomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływana dalej "p.p.s.a."), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Stosownie do art. 86 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosek o przewrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W realiach niniejszej sprawy uznać należy, że wiek skarżącej – 93 lata – oraz znacznie obniżona sprawność wynikająca z trapiących skarżącą chorób mogły doprowadzić do niezawinionego przez skarżącą uchybienia terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje za zasadne relatywizowanie wymaganego poziomu staranności i braku winy w zależności od indywidualnych cech osoby i okoliczności sprawy. Jest okolicznością znaną z urzędu, że sędziwy wiek wpływa na obniżenie komunikatywności oraz sprawności w zakresie poznania prawa. Tym samym uznać należy, że okoliczności podane przez skarżącą przy piśmie z dnia 8 lipca 2014 r. – w realiach niniejszej, konkretnej sprawy i przy uwzględnieniu dotychczasowego zachowania skarżącej – uzasadniają przywrócenie terminu, gdyż jego uchybienie nie było winą skarżącej, lecz miało swe źródło w konsekwencjach jej podeszłego wieku i chorób. Nie można zarazem wymagać od skarżącej ustanowienia pełnomocnika, gdyż jest to jej uprawnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie i przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie – na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.