I OSK 2618/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. T. i K. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2560/13 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi G. T. i K. T. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną; 2. zwrócić G. T. i K. T. kwotę 100 złotych z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczoną celem uzupełnienia wpisu od skargi po jej odrzuceniu. Postanowieniem z 1 kwietnia 2014 r., I SA/Wa 2560/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę G. T. i K. T. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, w sprawie skarżący uiścili tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę 100 zł. W konsekwencji wezwano skarżących do uzupełnienia uiszczonego wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Po sprawdzeniu dokumentów księgowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących opłat sądowych ustalono, że do dnia 14 lutego 2014 r. nie wpłynęła jakakolwiek kwota tytułem uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że skarżący, pomimo prawidłowego wezwania oraz upływu zakreślonego terminu, nie dopełnili czynności nakazanej przez Sąd i na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi. W skardze kasacyjnej G. T. i K. T. zaskarżyli opisane postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. poprzez odrzucenie skargi, pomimo uiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi, 2) § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, polegające na błędnym przyjęciu, że przepis ten nie znajduje zastosowania do skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Z uwagi na podniesione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślono, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że postanowienie organu administracji odmawiające wszczęcia postępowania zostało wydane w trybie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 k.p.a. W rzeczywistości, organ stwierdził brak legitymacji czynnej strony skarżącej, co stanowiło przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zarządzenie z 7 stycznia 2014 r. jako niezgodne z przepisami nie miało znaczenia prawnego, w związku z tym Sąd I instancji nie miał podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Istotą postanowienia wydanego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest w rzeczywistości stwierdzenie nienastąpienia skutku w postaci wszczęcia postępowania, a nie odmowa jego uruchomienia czy kontynuowania. Wobec tego, wstępne badanie posiadania legitymacji czynnej wnioskodawcy nie może być traktowane jako rozpoczęcie trybu postępowania. Zgodnie z § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia opłacie podlegają skargi dotyczące postanowień lub decyzji wydanych w trybie postępowania. Jest on przepisem szczególnym w stosunku do § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Wobec powyższego, w przypadku wątpliwości nie należy stosować wykładni rozszerzającej. W sprawie organ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a więc nie zostało ono skutecznie wszczęte. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, a więc określenie wpisu przez Sąd I instancji nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie zawierały usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie skarżący twierdzili, że odmowa wszczęcia postępowania z uwagi na art. 61a § 1 k.p.a. nie jest związana z postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taki pogląd nie znajduje jednak uzasadnienia, ponieważ organy badając legitymację podmiotów występujących z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji biorą pod uwagę przedmiot sprawy (badają, kto może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności). Zwrócili na to uwagę skarżący, w uzasadnieniu skargi podnosząc, że "wykazali, iż są stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji". W orzecznictwie sądów administracyjnych podzielany jest pogląd, że w przypadku odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wpis od skargi powinien być ustalony na podstawie § 2 ust. 5 wskazanego wyżej rozporządzenia (por. postanowienia NSA z 25 marca 2014 r., II OZ 282/14, z 21 marca 2013 r., II GZ 113/13, z 4 października 2012 r., II OZ 837/12, czy z 9 sierpnia 2012 r., I OZ 566/12). Z uwagi na powyższe należy ocenić, że skarżący zostali prawidłowo wezwani do uzupełnienia wpisu od skargi, a następnie ich skarga jako nieopłacona w należytej wysokości podlegała odrzuceniu. W związku tym, jako nieuzasadnione należy ocenić zarzuty skargi kasacyjnej, to jest art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia – i w rezultacie również § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, chociaż trzeba zaznaczyć, że wnoszący skargę kasacyjną nie sprecyzowali zarzutu w tym zakresie (powołany ustęp składa się z siedmiu punktów). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zwrócić kwotę 100 złotych, nienależnie uiszczoną po odrzuceniu skargi.