I SA/Wr 170/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant starszy asystent sędziego Anna Kruś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. przy udziale sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. działając na podstawie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej powoływana jako Ordynacja podatkowa) odmówiło M.M. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego do 31 grudnia 2009 r. i za lata 2010 - 2011 w łącznej kwocie [...] zł. Ustaliło Kolegium, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta L. ustalił stronie podatek od nieruchomości za okres od 1 lutego do 31 grudnia 2009 r. oraz za lata 2010 i 2011, doręczoną w dniu 22 sierpnia 2013 r. Decyzja została doręczona stronie w dniu 22 sierpnia 2013 r. zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w miejscu wskazanym do doręczeń korespondencji. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 5 września 2013 r., natomiast odwołanie od tej decyzji złożono w organie podatkowym I instancji w dniu 9 września 2013 r., a więc 4 dni po upływie terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1) Ordynacji podatkowej, co wynika z przepisów art. 223 § 2 pkt 1), art. 12 § 1 i § 5, § 6 pkt 2) Ordynacji podatkowej. Podniósł organ, że strona wnioskiem z dnia 18 września 2013 r. zwróciła się do organu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości, uzasadniając, iż w dniu, w którym upływał termin do złożenia odwołania, przebywał poza granicami kraju "na kontrakcie", sporządzone i podpisane odwołanie przekazał pracownikowi w celu złożenia go w urzędzie. Po powrocie z zagranicy dowiedział się, że pracownik nie dopełnił nałożonego na niego obowiązku terminowego złożenia odwołania. W tym samym dniu sporządził wniosek wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wskazał organ na treść art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, omawiając przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Stwierdził organ, że w jego ocenie okoliczność, iż pracownik niedopełniając swoich obowiązków służbowych nie złożył odwołania w terminie nie może stanowić podstawy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania, gdyż to podatnik ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, którymi wyręcza się przy dokonywaniu czynności procesowych. W tym zakresie spoczywa na nim ryzyko w wyborze. Ocenie podlega okoliczność, czy podatnik dołożył należytej staranności powierzając wykonanie zadania konkretnej osobie. Aby przywrócić termin strona musi uprawdopodobnić, że dołożyła należytej staranności powierzając dokonanie czynności procesowej osobie trzeciej i zapewniła odpowiedni nadzór, a następnie, że osoba ta napotkała przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie. Tymczasem, jak wskazuje sama strona, pracownik nie dopełnił obowiązków służbowych przez zaniedbanie, za co ponosi odpowiedzialność strona. Strona nie uprawdopodobniła, że zapewniła należyty nadzór nad pracą tego pracownika, czy organizację pracy, która wyeliminowałaby taki błąd. Uznając, że strona nie wykazała, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy i mimo staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, gdyż zachodziła przeszkoda od niej niezależna, organ odwoławczy odmówił przywrócenia uchybionego terminu. W skardze od powyższego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M.M. zarzucił naruszenie art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej przez błędne jego zastosowanie i wskazanie, że strona jako pracodawca zawsze odpowiada za błąd pracownika, choć nadzorowała pracę osoby, której poleciła dostarczenie odwołania do organu I instancji, a wybór pracownika nie był przypadkowy, w konsekwencji błędne wskazanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy; naruszenie przepisów art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej przez założenie, że pracownik skarżącego uchybił terminowi do wniesienia odwołania tylko przez swoje niedbalstwo oraz, że nie był on należycie przez podatnika reprezentowany mimo, iż nie ustalono tych okoliczności i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił skarżący charakter swojej pracy wymagający powierzenia niektórych czynności sprawdzonemu i przeszkolonemu pracownikowi, który wywiązał się pod jego nieobecność, z wszystkich powierzonych mu zadań prawidłowo, poza złożeniem odwołania od postanowienia ustalającego wymiar podatku od nieruchomości w terminie. Zdaniem skarżącego wybór konkretnego pracownika dawał rękojmię, że wykona on i to zadanie prawidłowo. Zatem stanowisko organu, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło z winy skarżącego, jest błędne. Podniósł skarżący, że mając na uwadze swój wyjazd za granicę, udzielił pracownikowi szczegółowego przeszkolenia dotyczącego powierzonego mu zakresu prac i przekazał do kiedy ma złożyć powierzone mu odwołanie od decyzji organu I instancji, a także opisał szczegółowo skutki opóźnienia w złożeniu odwołania. Pracownik ten ze wszystkich powierzonych zadań, poza złożeniem odwołania od decyzji w terminie, wywiązał się prawidłowo. Podniósł skarżący w konkluzji, że należycie nadzorował swojego pracownika, uczulał na skutki złożenia odwołania po terminie, a wybór i selekcja pracownika oraz staranność wykonywanych przez niego zadań dawała rękojmie, że sporządzone odwołanie zostanie wniesione w terminie. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy dokonał błędnego założenia, że błąd pracownika jest zaniedbaniem pracodawcy, a także błędnie oceniono, że pracownik ten dopuścił się niedbalstwa. Podniósł skarżący, że w realiach sprawy organ nie był uprawniony do dokonywania domniemań i założeń podczas ustalania stanu faktycznego. Jeżeli organ kwestionował okoliczności przedstawione przez skarżącego związane z uchybieniem terminu, powinien kwestię tę zbadać. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i argumentację z jego uzasadnienia i ustosunkowując się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1) lit. a, lit. c i lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W świetle powyższych regulacji skarga M.M. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające podatnikowi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta ustalającej stronie zobowiązanie w podatku od nieruchomości za okres od 1 lutego do 31 grudnia 2009 r. oraz za lata 2010 i 2011 Z akt sprawy bezspornie wynika, że decyzja organu podatkowego I instancji została doręczona stronie w dniu 22 sierpnia 2013 r. zarówno w miejscu zamieszkania, jak i w miejscu wskazanym do doręczeń korespondencji. Decyzja zawierała pouczenie o trybie i środkach zaskarżenia. Zgodnie z treścią art. 223 § 2 pkt 1) Ordynacji podatkowej upływ terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowej I instancji doręczonej stronie w dniu 22 sierpnia 2013 r. (czwartek), rozpoczął swój bieg w dniu 23 sierpnia 2012 r. (piątek) i upłynął z dniem 5 września 2013 r. (czwartek). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podatnik wskazał, że w dniu, w którym upływał termin do złożenia odwołania, przebywał poza granicami kraju, sporządzone i podpisane odwołanie przekazał pracownikowi w celu złożenia go w urzędzie. Po powrocie z zagranicy dowiedział się, że pracownik nie dopełnił nałożonego na niego obowiązku terminowego złożenia odwołania. W tym samym dniu sporządził wniosek wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Istotą sporu prowadzonego przez strony jest ocena, czy pracodawca (podatnik) uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania z uwagi na zlecenie dokonania tej czynności procesowej swojemu pracownikowi w sposób opisany we wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podkreślić należy przy tym, że przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga jedynie uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu procesowego nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Strona w skardze kwestionuje prawidłowość przyjęcia przez Kolegium, że to strona jako pracodawca zawsze odpowiada za błąd pracownika, choć nadzorowała pracę osoby, której poleciła dostarczenie odwołania do organu podatkowego I instancji, a wybór pracownika nie był przypadkowy, w konsekwencji wskazania, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, natomiast jego pracownik uchybił terminowi do wniesienia odwołania tylko przez swoje niedbalstwo oraz, że nie był on należycie przez podatnika reprezentowany mimo, iż nie ustalono tych okoliczności i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia odmawiającego stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej przeanalizować zatem należy, czy w sprawie podatnik uprawdopodobnił stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej brak swojej winy w niedochowaniu terminu dla czynności procesowej wniesienia odwołania z uwagi na zlecenie dokonania tej czynności procesowej swojemu pracownikowi w sposób opisany we wniosku o przywrócenie terminu oraz okoliczności związane z nieterminowym wykonaniem tego obowiązku przez tego pracownika. Przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Warunek uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne podatnika oraz zaniedbania jego pracowników. Zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny przesłanki wymagającej od strony uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji wymiarowej. Na podstawie okoliczności wynikających z akt sprawy nie sposób bowiem przyjąć, aby po stronie podatnika oraz po stronie jego pracownika wystąpiły przeszkody uniemożliwiające im dokonanie czynności procesowej w terminie. W ocenie Sądu uchybienie terminu z winy pracownika strony skarżącej obciąża samą skarżącą. Jej obowiązkiem było bowiem dopilnowanie, w drodze stosownego, bezpośredniego lub pośredniego nadzoru nad pracą jej pracownika, aby czynność procesowa została dokonana terminowo. Nie zmienia tego fakt, że pracownik, któremu strona powierzyła wysłanie odwołania, i który został poinstruowany w zakresie powierzonego zadania, wywiązał się ze wszystkich innych powierzonych mu na czas urlopu strony zadań prawidłowo. Z akt sprawy nie wynika, aby pracownik nie dokonał zleconego mu zadania wniesienia odwołania na skutek okoliczności nie możliwych do przezwyciężenia. Przechodząc do oceny uprawdopodobnienia przez samą stronę braku jej winy w uchybieniu terminowi Sąd stwierdził, że wyjazd za granicę na kontrakt, jako uzależniony tylko od decyzji podatnika (jego zgody na zawarcie, czas i miejsce wykonania umowy), nie należy do przeszkód, których przezwyciężenie nie leżało w jego gestii. W niniejszej sprawie możliwe było dochowanie terminu, gdyby podatnik przed wyjazdem "na kontrakt" sprawdził wykonanie przez pracownika jego obowiązku. Dokonany przez podatnika wybór wyjazdu "na kontrakt" bez upewnienia się o fakcie terminowego złożenia odwołania stanowi, zdaniem Sądu, o niedbałości podatnika, od którego wymagać należy szczególnej, daleko idącej staranności o swój interes prawny. Działając na podstawie art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd przeprowadził ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia i prowadzącego do jego wydania postępowania podatkowego z punktu widzenia również innych obowiązujących przepisów prawa podatkowego. W jej rezultacie stwierdził Sąd, że przy rozstrzyganiu sprawy oraz procedowaniu organu podatkowego nie doszło w sprawie do naruszeń prawa, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wniosek ten jest zasadny również wobec zarzutu skargi braku ustalenia przez organ w zakresie przyczyn niewykonania obowiązku przez pracownika podatnika. Należy wskazać, że obowiązek uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu ustawodawca w treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nałożył na zainteresowanego (wnioskodawcę). Świadczy o tym użycie w tym przepisie prawa słowa "uprawdopodobni", które odnosi się do zainteresowanego. Oznacza to, że w sprawie to na podatniku spoczywał ciężar uprawdopodobnienia braku swojej winy w nieterminowym wniesieniu odwołania, natomiast wszelkie braki w tym zakresie powodują skutki po stronie podatnika (wnioskodawcy). Powyższe wskazuje, iż prawidłowo uznało Kolegium brak spełnienia przez skarżącego przesłanki z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, co skutkuje uznaniem zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem i oddaleniem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargi.