I SA/Lu 88/14
WyrokWSA w Lublinie2014-04-02
Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Małgorzata Fita, Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i umorzył postępowanie w sprawie zarzutów zobowiązanego, uznając te zarzuty za spóźnione z uwagi na uchybienie terminom do ich wniesienia?Ratio decidendi
Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej podlega uchyleniu, ponieważ organ nie wyjaśnił w sposób należyty prawidłowości doręczenia odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanemu lub jego pełnomocnikowi, co jest kluczowe dla ustalenia początku biegu terminu do złożenia zarzutów. Ponadto, istnieje sprzeczność między uzasadnieniem organu (uznanie zarzutów za spóźnione) a rozstrzygnięciem (umorzenie postępowania), podczas gdy w przypadku spóźnionych zarzutów właściwym rozstrzygnięciem jest stwierdzenie uchybienia terminu, a nie umorzenie postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i umorzyło postępowanie w sprawie zarzutów zobowiązanego dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty dotyczyły m.in. niedoręczenia upomnienia, bezpodstawnego wystawienia tytułów wykonawczych i przedawnienia należności. Organ egzekucyjny uznał zarzuty za niezasadne z uwagi na uchybienie terminowi do ich wniesienia. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie, uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie, uznając zarzuty za spóźnione. Skarżący domagał się uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Małgorzata Fita, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Sekretarz sądowy Julita Kula, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie prowadzenia egzekucji administracyjnej - uchyla zaskarżone postanowienie.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej (dalej jako organ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.13.267 ze zm. - dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.12.1015 ze zm. - dalej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia P. S. (dalej jako zobowiązany), uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 21 października 2013 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie zarzutów zobowiązanego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Prezydenta Miasta z dnia 18 kwietnia 2008 r. o numerach: [...] oraz [...], jak również z dnia 3 czerwca 2008 r. o numerze [...]. Organ przyjął, że odpisy tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...] zostały doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego – C. S. w dniu 9 lutego 2009 r., a z kolei odpis tytułu wykonawczego o numerze [...] został doręczony zobowiązanemu w dniu 26 maja 2008 r. Następnie organ wyjaśnił, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały złożone organowi egzekucyjnemu, którym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, w dniach 19 i 24 września 2012 r. W podstawie tych zarzutów zobowiązany powoływał się na okoliczność niedoręczenia upomnienia, bezpodstawnego wystawienia tytułów wykonawczych i przez osobę nieuprawnioną oraz przedawnienia egzekwowanej należności. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela - Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta - o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów i wierzyciel postanowieniami z dnia 1 sierpnia 2013 r. nie uwzględnił zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] i [...] oraz stwierdził niedopuszczalność zarzutów odnośnie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Wymienione postanowienia wierzyciela zostały następnie utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Po uzyskaniu ostatecznych stanowisk wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 21 października 2013 r., na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., uznał wniesione zarzuty za niezasadne z uwagi na uchybienie terminowi do ich wniesienia. Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie. W wyniku jego rozpoznania organ, mocą zaskarżonego postanowienia, uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 21 października 2013 r. i umorzył postępowanie w sprawie zarzutów. W ocenie organu, zarzuty złożone w dniach: 19 i 24 czerwca 2012 r. są spóźnione, bowiem ustawowe terminy przewidziane na ich złożenie upływały: w dniu 3 lipca 2008 r. dla postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] oraz w dniu 16 lutego 2009 r. w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzanego na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...] i nr [...]. Organ motywował, że uchybienie terminom do złożenia zarzutów i jednocześnie brak ze strony zobowiązanego wniosku o przywrócenie uchybionych terminów, powoduje bezskuteczność zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji nie było podstaw do ich merytorycznego rozpatrzenia, a wydanie postanowienia przez organ egzekucyjny w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a. było w tych okolicznościach nieprawidłowe. Dlatego, w wyniku rozpoznania zażalenia zobowiązanego, należało, w ocenie organu, wyeliminować z obrotu prawnego wadliwe rozstrzygnięcie. Organ w dalszej kolejności zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów podlegało umorzeniu z uwagi na to, że tok tego postępowania był już zaawansowany, organ egzekucyjny uzyskał przecież stanowiska wierzyciela.
Podatnik nie zgodził się z ostatecznym postanowieniem organu i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i domagał się umorzenie tego postępowania.
W uzasadnieniu skargi podatnik powtórzył stanowisko zawarte w zażaleniu na postanowienie z dnia 21 października 2013 r. Konsekwentnie twierdził, że decyzja nakładająca obowiązek zapłaty kary pieniężnej nie mogła być podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych, gdyż wydana została przez osobę nieuprawnioną, w następstwie także tytuły wykonawcze mogły być wystawione wyłącznie przez Prezydenta Miasta, a nadto egzekwowana należność uległa przedawnieniu. Obszernie cytował uzasadnienia wybranych orzeczeń sądowych.
Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko oraz argumentację faktyczną i prawną, zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, aczkolwiek z zasadniczo innych powodów niż te, które zostały wymienione w skardze. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.12.270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, ma obowiązek uwzględnić także te naruszenia prawa, których skarga podatnika nie wymienia.
Ocenę legalności zaskarżonego postanowienia należy rozpocząć od przypomnienia obowiązującego stanu prawnego, istotnego dla wyniku rozpatrywanej sprawy. Otóż organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Wszczęcie egzekucji następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a.). Tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w: 1) art. 2 § 1 pkt 8 - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6, 8 i 9; 2) art. 2 § 1 pkt 9 - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6 i 8 -10 (art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a.). Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). (Art. 34 § 3 u.p.e.a. został uchylony). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.) Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu (art. 34 § 5 u.p.e.a.). Istotny jest również art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowiący, że, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Następnie w myśl art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., w okolicznościach analizowanej sprawy, wymaga zwrócenia uwagi na art. 134 k.p.a., który, w określonych sytuacjach, nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia niedopuszczalności odwołania bądź uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Odpowiednie zastosowanie przepisu należy postrzegać jako szczególny przypadek analogii. O odpowiednim stosowaniu przepisu mówi się wówczas, gdy sama norma prawna nakazuje zastosować przepis prawny lub przepisy prawne, należące do innej instytucji prawnej. Zwykle podstawą takiego unormowania jest podobieństwo między przepisami prawa czy szerzej podobieństwo kontekstu prawnego instytucji prawa, co w naturalny sposób wiąże odpowiednie stosowanie przepisu z analogią. Odpowiednie zastosowanie przepisu nakazuje interpretatorowi uwzględnienie ewentualnych różnic między instytucjami, do których należy przepis odsyłający i przepis odesłania. W rezultacie odpowiednie zastosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost, zastosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami lub na odmowie jego zastosowania ze względu na określone różnice. Aby interpretator mógł ustalić, o którą z tych sytuacji chodzi powinien się posłużyć wykładnią systemową i funkcjonalną (por. Zasady wykładni prawa, L. Morawski, Toruń 2010, s. 244 i nast.).
W świetle przedstawionego stanu prawnego dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymagane jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Ustawodawca w żaden sposób nie określił tu jednak sposobu doręczenia. Oznacza to, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. do doręczeń tych będą miały zastosowanie przepisy k.p.a. Prawidłowe doręczenie odpisu tytułu wykonawczego ma istotne konsekwencje procesowe, w tym również dla ustalenia daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy dla ustalenia od jakiego momentu liczy się określone terminy.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia, przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Podobieństw można upatrywać m.in. w sposobie postępowania po wniesieniu zarzutu w egzekucji administracyjnej i po wniesieniu odwołania w postępowaniu podatkowym. Chodzi tu przede wszystkim o obowiązek organu podatkowego ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu, które odpowiada wypowiedzi wierzyciela przy rozpatrywaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się zasadniczo do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Instytucja zarzutu nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Zarzut nie jest środkiem dewolutywnym, bo jest rozpatrywany przez organ egzekucyjny. Ponadto, jego rozpatrywanie polega nie na ponownym rozpatrzeniu tej samej sprawy (zaistnienia podstaw do wszczęcia egzekucji), lecz na zbadaniu zasadności zarzutu podjęcia i prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny nie rozpoznaje sprawy od strony merytorycznej, wówczas bowiem stałby się trzecią instancją, a zarzuty dotyczące meritum sprawy należało podnosić w postępowaniu zakończonym decyzją nakładającą obowiązek. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że wnoszenie zarzutów stanowi prawo, które zobowiązany może realizować jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Również w literaturze przedmiotu uznaje się, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (a nawet jeszcze wcześniej, w ramach postępowania zabezpieczającego na postanowienie o zabezpieczeniu - art. 166b u.p.e.a.), nie zaś w jego toku. W dalszych etapach tego postępowania pozostaje zobowiązanemu obrona przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających okoliczności, uzasadniające umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Do elementów koniecznych, jakie, zgodnie z u.p.e.a., muszą spełniać zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, należy zaliczyć wymogi formalne co do ich treści oraz co do czasu, w którym należy je złożyć.
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt okoliczności nin. sprawy, to dwie kwestie zyskują istotne znaczenie dla jej wyniku.
Przede wszystkim organ przyjął, że tytuły wykonawcze (w odpisach) zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego - w dwóch przypadkach i w jednym przypadku - samemu zobowiązanemu. Jednak organ nie wyjaśnił dlaczego każde z tych doręczeń należy oceniać jako skuteczne, zgodne z przepisami o doręczeniach, przewidzianymi w k.p.a., oczywiście stosowanymi odpowiednio. Jeśli, zdaniem organu, doręczenie pełnomocnikowi zobowiązanego było skuteczne w odniesieniu do dwóch odpisów tytułów wykonawczych, to zabrakło analizy jaka była treść umocowania, kiedy dokument pełnomocnictwa został przedstawiony i od kiedy pełnomocnictwo było skuteczne w postępowaniu egzekucyjnym. Jeśli zaś w jednym z przypadków odpis tytułu wykonawczego został doręczony samemu zobowiązanemu, również prawidłowo w ocenie organu, to z kolei organ nie wyjaśnił dlaczego pełnomocnictwo nie miało już znaczenia przy doręczeniu tego konkretnego odpisu tytułu wykonawczego i należało pominąć pełnomocnika zobowiązanego. Kwestia wymaga wszechstronnego i wnikliwego wyjaśnienia ze strony organu oraz dokonania oceny prawnej, a wynik tych czynności powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia. Tak się dotychczas nie stało. Trzeba podkreślić, że prawidłowość doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, jak to zostało wykazane wyżej, jest istotna dla wyniku sprawy, bowiem przesądza o tym, kiedy rzeczywiście rozpoczął się i następnie zakończył bieg ustawowego terminu na złożenie zarzutów. Wobec powyższego obecne stanowisko organu, zgodnie z którym zarzuty były spóźnione, zostało podjęte w sposób dowolny i bez stosownego uzasadnienia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie została przedstawiona ani podstawa faktyczna, ani prawna stanowiska organu, w myśl którego doręczenie odpisów tytułów wykonawczych raz pełnomocnikowi zobowiązanego, innym razem samemu zobowiązanemu, było w każdym przypadku prawnie skuteczne. Trzeba przecież zauważyć, że stosownie do art. 40 § 1 i § 2 k.p.a., oczywiście przy uwzględnieniu art. 18 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie ma prawa wybierać komu doręczy odpis tytułu wykonawczego, pełnomocnikowi zobowiązanego czy samemu zobowiązanemu. Skutek prawny może wywołać doręczenie dokonane jednej z tych osób, wszystko zależy od okoliczności zaistniałych w konkretnym postępowaniu, które dotąd zostały przemilczane przez organ. Sąd, kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, nie jest uprawniony by zastępować organ w dokonywaniu ustaleń faktycznych i stosowaniu prawa. Te obowiązki należą do wyłącznej kompetencji organu, prowadzącego postępowanie, w tym przypadku postępowanie egzekucyjne. Na zakończenie tej części oceny prawnej trzeba zauważyć, że dokument umocowania C. S. przez P. S. został złożony do akt egzekucyjnych z zarzutami (a przynajmniej tyle wynika z przedstawionych akt egzekucyjnych). Organ powinien również mieć w polu widzenia instytucję doręczenia tytułów wykonawczych dorosłemu domownikowi i rozważyć czy mogła ona mieć zastosowanie w okolicznościach proceduralnych analizowanego postępowania egzekucyjnego, jeśli wykluczyć status C. S., jako pełnomocnika zobowiązanego, na etapie doręczenia tytułów wykonawczych. Rzecz wymaga wyjaśnienia przez organ, który powinien przedstawić stanowcze ustalenia i ich ocenę prawną w tej kwestii (doręczenia tytułów wykonawczych) w uzasadnieniu przyszłego rozstrzygnięcia odnośnie złożonych zarzutów, przy czym treści tego przyszłego rozstrzygnięcia organu na tym etapie sądowej kontroli legalności nie można przesądzić.
Po drugie, istnieje zasadnicza sprzeczność między treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem kontrolowanego postanowienia. W uzasadnieniu organ przyjmuje, że zarzuty były spóźnione (jak to zostało omówione wyżej, na tym etapie w sposób dowolny), ale w rozstrzygnięciu nie stwierdza uchybienia terminowi do złożenia zarzutów. Wydaje się, że organ uważa, że zarzuty spóźnione są niedopuszczalne. Tak jednak nie jest, ściśle rzecz biorąc. Zarzuty w okolicznościach analizowanej sprawy były, co do zasady, dopuszczalne i organ nie wykazywał niedopuszczalności złożenia zarzutów, ale zmierzał do wykazania, że zostały one złożone po upływie ustawowego terminu. Gdyby przyjąć niedopuszczalność zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, to termin ich złożenia nie miałby już prawnie żadnego znaczenia. Niedopuszczalność środka zaskarżenia, tu zarzutów a uchybienie terminowi do jego złożenia to dwie różne instytucje prawa procesowego. Wynika to już z treści art. 134 k.p.a., także gdy przenieść ją odpowiednio na grunt u.p.e.a., zgodnie z art. 18 tej ustawy. Unormowanie art. 134 k.p.a. wyraźnie czyni rozróżnienie między niedopuszczalnością środka zaskarżenia a uchybieniem terminowi do jego złożenia. Jeśli więc organ przyjął uchybienie terminowi do złożenia zarzutów, to umorzenie postępowania w sprawie zarzutów jest rozstrzygnięciem nieadekwatnym, bowiem nie można umorzyć postępowania wywołanego spóźnionymi zarzutami, jeśli mamy mówić o stanie zgodnym z prawem. Dla sytuacji rzeczywiście spóźnionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca przewidział zupełnie inne rozstrzygnięcie, które organ całkowicie pominął. Z zestawienia art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. z art. 134 k.p.a. w powiązaniu z art. 18 u.p.e.a. wynika, w ocenie sądu, jednoznacznie, że w sytuacji spóźnionych zarzutów organ nie ma innej możliwości, jak stwierdzić uchybienie terminowi do ich złożenia. Warto też zauważyć, że na gruncie przepisów k.p.a. organ odwoławczy nie umarza postępowania wywołanego spóźnionym odwołaniem czy zażaleniem. Natomiast, jeśli rzeczywistą intencją organu było umorzenie postępowania wywołanego zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnemu, to ta intencja nie została uzasadniona w kontrolowanym postanowieniu, bowiem organ nie wykazał przesłanek dających podstawę do umorzenia tego incydentalnego postępowania w toku procedury egzekucyjnej. Dla wyczerpania argumentacji prawnej należy również zauważyć, że okoliczność złożenia zarzutów po ustawowym terminie organ właściwy do ich rozpatrzenia ma obowiązek uwzględnić w każdym czasie, a prawidłowe ustalenie, że są one rzeczywiście spóźnione, prowadzić będzie każdorazowo do stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia zarzutów.
W ponownym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko prawne i w pierwszej kolejności wnikliwie wyjaśnić prawidłowość doręczenia odpisów tytułów wykonawczych pełnomocnikowi zobowiązanego czy samemu zobowiązanemu. Dopiero po zupełnym i stanowczym wyjaśnieniu tej zasadniczej, proceduralnej kwestii organ uzyska możliwość zasadnego ustalenia kiedy rozpoczął się bieg ustawowego terminu na złożenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w następstwie czy zarzuty zobowiązanego rzeczywiście są spóźnione. W dalszej kolejności organ powinien uzasadnić dlaczego, jego zdaniem, doręczenie odpisów poszczególnych tytułów wykonawczych pełnomocnikowi oraz samemu zobowiązanemu było każdorazowo zgodne z przepisami prawa normującymi tryb doręczeń. Wymaga to analizy treści pełnomocnictwa, momentu złożenia dokumentu umocowania. Jak dotąd organ zupełnie pominął zagadnienie skuteczności udzielenia umocowania pełnomocnikowi przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, a w konsekwencji zagadnienie skuteczności doręczenia czy to pełnomocnikowi, czy to samemu zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, co ma zasadnicze znaczenie dla wyniku sprawy, bowiem stanowi klucz do znalezienia odpowiedzi na pytanie czy i kiedy rozpoczął się bieg ustawowego terminu na złożenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Z tych wszystkich względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło