I SA/Wa 2474/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości na terenie miasta R. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Miasta i Gminy w R. decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem, pod budowę obejścia drogowego wsi P. m. in. nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka nr "A2" o pow. [...] m2, powstałej z działki nr "A" (dawna parcela nr [...], objęta KW nr [...]), stanowiącej własność J. L. Wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2011 r. K. C. wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji i wskazał, że kwestionowanym orzeczeniem wywłaszczono osobę, która nie była właścicielem działki nr "A2". Jej właścicielami hipotecznymi byli natomiast S. L. i W. N. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r. i wskazał, że na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego (Rep A nr [...]) umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2000 r. wnioskodawca nabył działki nr "A1" i "A3" położone w R. Z kolei działka nr "A2" objęta została postępowaniem wywłaszczeniowym zakończonym decyzją z 1981 r. Skoro zatem wnioskodawca nabył ww. działki dopiero w 2000 r., to nie można uznać go za stronę powyższego postępowania wywłaszczeniowego. Tym samym brak jest podstaw do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r. Na skutek odwołania K. C., Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu wskazał, że o przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym decyduje interes prawny danego podmiotu oparty na przepisie prawa materialnego lub chroniony przez prawo. W przedmiotowej sprawie brak jest natomiast takiego przepisu prawa materialnego, który uzasadniałby interes prawny K. C. do występowania o stwierdzenie decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r. Stroną postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji wywłaszczeniowej może być bowiem osoba, która uczestniczyła w tym postępowaniu lub jej następca prawny, jak również podmiot któremu przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy stroną kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej był właściciel przedmiotowej nieruchomości – J. L., po którym spadek nabyły dzieci – A. Ł. i I. L. Następcy prawni byłego właściciela sprzedali w 2000 r. K. C. udział we współwłasności wynoszący ½ do działek nr "A1" i "A3" o łącznej pow. [...] m2. Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że prawo własności ww. działek wpisane jest w połowie na rzecz małż. K. i J. C. oraz w połowie na rzecz W. N., przy czym księga ta założona została dla działek nr "A1" i "A3" po ich odłączeniu z KW nr [...]. Wywłaszczeniu podlegała natomiast jedynie działka nr "A2" o pow. [...] m2. Tym samym wnioskodawca nabył działki, które nie były objęte wywłaszczeniem. Skoro zatem K. C. nie jest spadkobiercą byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, jak również nie przysługuje mu do niej żaden tytuł prawnorzeczowy, to brak mu przymiotu strony do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, którą działka nr "A2" została wywłaszczona. Kwestia natomiast podziału dawnej działki nr "A" nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną pismami z dnia 14 stycznia 2012 r. i z dnia 22 kwietnia 2012 r., wniósł K. C. i wskazał, że wbrew twierdzeniu organów, skarżący posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Jego zdaniem decyzja wywłaszczeniowa z 1981 r. powinna zostać uchylona, jako zawierająca poważne błędy, a działka nr "A2" stanowiąca drogę, zwrócona właścicielowi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżonym postanowieniem Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] grudnia 1981 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem m. in. nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka nr "A2" o pow. [...] m2, powstałej z działki nr "A" (dawna parcela nr [...], objęta KW nr [...]), stanowiącej własność J. L. Za trafne należało uznać stanowisko organu, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, o ile nie jest prowadzone z urzędu, może być wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony, co wynika z treści art. 157 § 2 kpa. Przy czym w orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32, wyrok NSA z dnia 13 października 2003 r., ONSA 2004/1/3). Istoty interesu prawnego należy natomiast upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Tym samym stroną postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości może być tylko osoba, której przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe. Osoba nie będąca właścicielem, bądź jego spadkobiercą nie może być stroną takiego postępowania, a zatem nie może skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu. Identyczny krąg osób może skutecznie domagać się w postępowaniu nadzorczym weryfikacji decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, aby decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] grudnia 1981 r. naruszała jego prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, K. C. zarówno w dacie wydania ww. decyzji wywłaszczeniowej, jak również w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji (tj. 20 kwietnia 2011 r.) oraz w dacie wydania postanowień odmawiających wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, nie legitymował się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości oznaczonej jako działka nr "A2". Skarżący aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2000 r. nabył od następców prawnych J. L., jedynie działki nr "A1" i "A3", które sąsiadują z wywłaszczoną działką nr "A2". Skoro zatem K. C. nie był właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr "A2", ani też jego następcą prawnym, to nie ma on interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczającej powyższą nieruchomość, który przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Brak jest bowiem takiej normy prawnej, z której skarżący mógłby wywodzić swoje prawa do wywłaszczonej nieruchomości. Sam bowiem fakt jej wywłaszczenia nie miał żadnego wpływu na zakres praw, którymi obecnie dysponuje skarżący. Argumenty podnoszone przez K. C., a dotyczące toczącego się przeciwko niemu postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego urządzenia reklamowego na działce nr "A1", wskazują raczej na jego interes faktyczny, a nie prawny, w związku z czym nie może zostać on uznany za stronę postępowania wywłaszczeniowego w rozumieniu art. 28 kpa. Prawidłowo zatem organy uznały, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. z dnia [...] grudnia 1981 r. nie mogło być wszczęte na wniosek K. C., co obligowało je do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania, stosownie do treści art. 61a § 1 kpa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.