II OZ 494/14

Dnia 27 maja 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. i K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 361/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na pismo Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] będące odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 361/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] marca 2014 r. wpłynął do akt sprawy wniosek K. Ch., złożony na urzędowym formularzu, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazując na powyższe, Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, albowiem skarga jest niedopuszczalna. W ocenie tegoż Sądu, treść skargi K. C. jednoznacznie wskazuje, że nie ma ona cech środka prawnego uregulowanego w przepisach postępowania administracyjnego lub innych procedurach. Podkreśloo, że skarżący wniósł skargę na pismo Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] będące odpowiedzią na wezwanie z dnia [...] listopada 2013 r. do usunięcia naruszenia prawa, wniesione w trybie art. 52 § 3 i 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to pismo nie jest aktem administracyjnym lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 powołanej ustawy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ze względu na oczywistą bezzasadność skargi nie badał sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli M. i K. C., wnosząc o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, 2. zwolnienie z kosztów wpisu sądowego w zakresie częściowym ponad kwotę 20 zł, 3. przydzielenie pełnomocnika prawnego z urzędu, 4. rozpoznanie i doręczenie orzeczenia w przedmiocie skargi. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że "sąd nie odniósł się i nie doręczył skarżącym orzeczenia w przedmiocie skargi, a zwłaszcza nie odniósł się w Sygn. akt II OZ 494/14 żaden sposób do poprzedzającego skargę wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] listopada 2013 r.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243 - 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki względem osób fizycznych uregulowane zostały w art. 246 § 1 P.p.s.a. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 P.p.s.a. oraz w art. 247 P.p.s.a. Art. 247 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OZ 273/08, postanowienie NSA z 14 lutego 2012 r., II GZ 41/12, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Tak, więc zastosowanie przepisu art. 247 P.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi, powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05, LEX 860051). Sygn. akt II OZ 494/14 Niewątpliwie pismo Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] będące odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie należy do żadnej z kategorii aktów podlegających kontroli sądu na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a. lub przepisów szczególnych. Zgodnie z treścią art. 52 § 3 P.p.s.a. wezwanie to stanowi warunek formalny dopuszczalności skargi do sądu, a odpowiedź na nie jest wyrazem stanowiska organu w sprawie. Odpowiedź organu nie rozstrzyga o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach osoby, która wystąpiła z wezwaniem. Nie może być zatem potraktowana ani jako decyzja, ani postanowienie, ani inna czynność (lub akt) z zakresu administracji publicznej, dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe oznacza, że skarga K. C. jest niedopuszczalna i oczywiście bezzasadna, dlatego z tego powodu skarżącemu, zgodnie z art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje. Raz jeszcze podkreślić należy, że w sytuacji, gdy skarga niewątpliwie kwalifikuje się do odrzucenia, przepis ten nie daje Sądowi możliwości przyznania stronie prawa pomocy, nawet wówczas, gdy jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 361/14 WSA w Warszawie odrzucił skargę K. C. na pismo Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2013 r. (k. 44 akt sądowych). Odbiór niniejszego postanowienie pokwitował w dniu [...] kwietnia 2014 r. K. C. (k. 59 akt sądowych). Twierdzenie zawarte w zażaleniu, że Sąd pierwszej instancji nie wydał i nie doręczył skutecznie orzeczenia w przedmiocie skargi, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. W takiej sytuacji, zaskarżone postanowienie, odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało za odpowiadające prawu. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.