II FZ 1045/14

II FZ 1045/14 POSTANOWIENIE Dnia 1 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2014 r., I SA/Gd 200/14 w zakresie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r., I SA/Gd 200/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił L. S. (zwanemu dalej wnioskodawcą) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 25 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wnioskujący nie wskazał dostatecznie, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: p.p.s.a. Wynikało to z tego, że przedmiotem świadczenia były pieniądze, a nie jest to przedmiot, który na skutek swoich szczególnych właściwości – nie może być zastąpiony innym. Skarżący wskazał we wniosku, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi go środków utrzymania. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że wnioskodawca nie przedstawił dostatecznych argumentów na poparcie zasadności wniosku. Wniosek był lakoniczny i nie było w nim żadnych danych, które przemawiałyby za jego zasadnością i przedstawiały sytuację skarżącego (np. wysokość jego wydatków, dochodów, oszczędności). Sąd wskazał, że do pozytywnego rozpatrzenia wniosku niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi, które będą przemawiały za jego zasadnością. Zaznaczył, że podnoszone ewentualne nieprawidłowości w zakresie doręczenia decyzji nie mają wpływu na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. 2. W zażaleniu powyższemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: art. 61 § 3 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 163 § 1 i 2 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. Zaznaczył, że sąd I instancji nie wziął pod uwagę, iż w postępowaniu o wstrzymanie decyzji należy rozstrzygnąć kwestię prawidłowości doręczenia decyzji I instancji, gdyż nie powinna być wykonywana decyzja nieistniejąca. Poza tym zaznaczył, że sąd pierwszej instancji nie dokonał pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania. Wnioskodawca zarzucił również, że sąd I instancji sporządził nieprawidłowe uzasadnienie. Powtórzył, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie ze względu na wysokość egzekwowanej zaległości podatkowej i odsetek oraz sytuację materialną wnioskodawcy i niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody na skutek wykonania decyzji, która nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Gdańsku i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 3. Przesłanki udzielenia ochrony zostały wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., zatem słusznie odniósł się do nich sąd pierwszej instancji, wskazując, że ochrona tymczasowa może zostać udzielona tylko i wyłącznie wtedy, gdy zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W piśmiennictwie (M. Jagielska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, str. 369) wskazuje się, że przesłankami przemawiającymi za udzieleniem ochrony są np. wystąpienie ryzyka likwidacji działalności gospodarczej, zamknięcie zakładu i zwolnienie załogi. Taką przesłanką nie jest natomiast okoliczność zmniejszenia ilości środków pozostających w dyspozycji dłużnika w efekcie zapłaty należności podatkowych. Dwa powyższe przykłady ukazują, że zapłata określonej sumy pieniężnej może nieść za sobą różne skutki. Wskazanie, opisanie i uprawdopodobnienie tych skutków za pomocą dokumentów należy do wnioskującego o udzielenie ochrony. Sama konieczność uregulowania należności nie jest przesłanką udzielenia ochrony, co trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, podkreślając, że wnioskujący nie przedstawił żadnych dokumentów, które zobrazowałyby skutek uregulowania należności. Piśmiennictwo podziela powyższy pogląd. Regulowanie należności podatkowych zwykle polega na zmniejszaniu ilości środków pieniężnych pozostających w dyspozycji dłużnika, zatem kierując się taką przesłanką- ochrony tymczasowej przed płaceniem podatków można udzielić każdemu, na kim ciąży dług, co sparaliżowałoby politykę fiskalną państwa. Poza tym, jak wskazuje piśmiennictwo, uiszczenie kwoty pieniężnej ma zwykle charakter odwracalny (co trafnie zauważył sąd pierwszej instancji). Jeżeli w konkretnym przypadku jest inaczej to rolą wnioskodawcy jest uprawdopodobnienie tego. Trafnie sąd wskazywał, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wnikliwego uzasadnienia wniosku, tymczasem do wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty, które obrazowałyby aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy. Zasadnie sąd pierwszej instancji podniósł, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje te dwie, ww. przesłanki, nie mówi natomiast nic o wadach doręczonych decyzji. Ten ostatni argument może być podnoszony w postępowaniu głównym, a nie wpadkowym, które dotyczy tylko wstrzymania wykonania decyzji. Jak trafnie wskazał NSA w postanowieniu z dnia 3 listopada 2011 r., I OZ 813/11: "We wniesionym zażaleniu pełnomocnik zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które można by podnieść dopiero w skardze kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie, gdyż jak już wyżej wskazano - sąd na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu nie bada zasadności samej skargi". Mając na uwadze powyższe nie można się zgodzić z treścią zażalenia, że "kwestia prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji powinna być wyjaśniona przez sąd w związku z rozpatrywaniem wniosku o wstrzymanie wykonania". Ustawodawca nie przewidział takiej możliwości. Nie można również podzielić wniosku, że: "Wykonanie decyzji, która nie funkcjonuje w obrocie prawnym niewątpliwie stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody". Po pierwsze- nie mamy tu do czynienia z rozbiórką budynku, a z przeniesieniem kwoty pieniężnej, co – jak wyżej wskazano- ma charakter odwracalny. Jednocześnie wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów, wskazujących, że przeniesienie takiej kwoty na wierzyciela podatkowego (Skarb Państwa) będzie miało inne, dalekosiężne i trudnoodwracalne skutki. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania pełnej i prawidłowej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz akt sprawy. Sąd drugiej instancji podziela stanowisko sądu pierwszej instancji. Wnioskodawca wskazywał, że jego sytuacja finansowa jest znana, gdyż składał deklaracje podatkowe. Jak jednak wskazano wyżej- sama okoliczność zapłaty podatku nie jest równoznaczna z wystąpieniem znacznej szkody. Argumenty wnioskodawcy powinny iść dalej i to wnioskodawca we własnym interesie powinien był zadbać o poparcie swojego wniosku dokumentami, które- jeżeli nie znajdują się w aktach- powinny zostać dostarczone. Zarzut naruszenia art. 163 § 1 i 2 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. również jest niezasadny. Sąd trafnie uznał, że nie ma przesłanek do uwzględnienia wniosku i obszernie to uzasadnił, odwołując się do przykładów z orzecznictwa. Zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie jest prawidłowy. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 p.p.s.a. (umorzenie postępowania), art. 203 p.p.s.a. (uwzględnienie skargi kasacyjnej) i art. 204 p.p.s.a. (oddalenie skargi kasacyjnej). Nie ma podstaw do orzekania o zwrocie kosztów w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2005, s. 527). To postępowanie jest postępowaniem wpadkowym, a orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego może się znaleźć dopiero w orzeczeniu głównym, kończącym postępowanie w danej instancji. 4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 i 5 w związku z art. 193 p.p.s.a.