II OW 194/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski, sędzia NSA Małgorzata Stahl, , Protokolant : starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Sieradza z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Sieradza a Starostą Sieradzkim w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy S. i M.J. dotyczącej zasypanych i zarośniętych rowów melioracyjnych na działce nr [...] postanawia: wskazać Starostę Sieradzkiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy objętej wnioskiem. Wnioskiem z 9 grudnia 2013 r. Prezydent Miasta Sieradza wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Starosty Sieradzkiego jako organu właściwego do załatwienia sprawy S. i M.J. dotyczącej zasypanego i zarośniętego rowu melioracyjnego. W uzasadnieniu Prezydent Miasta Sieradza wyjaśnił, że biorąc pod uwagę art. 9 pkt 13, art. 70, art. 77 i art. 140 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm. – dalej jako "Prawo wodne"), uznać należy, że organem właściwym do zajęcia stanowiska w sprawie zasypania rowu jest starosta. Prezydent Miasta Sieradza przekazał sprawę do Starosty Sieradzkiego pismem z 24 września 2013 r., który ponownie przekazał sprawę Prezydentowi Miasta Sieradza. W odpowiedzi na wniosek Starosta Sieradzki podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z 16 października 2013 r., którym po raz pierwsze przekazano akta sprawy Prezydentowi Miasta Sieradza. Wskazał między innymi, że dla przedmiotowego rowu nie wydawano pozwolenia wodnoprawnego, a ponadto rów nie figuruje w ewidencji wód, urządzeń wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi Terenowy Inspektorat w Sieradzu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu prawa wodnego została określona w art. 4 ustawy Prawo wodne. W odniesieniu do poszczególnych kategorii spraw i poszczególnych zadań, właściwe organy określone są przez dalsze przepisy ustawy. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma ocena prawna relacji przepisów art. 29 oraz art. 77 Prawa wodnego. Pierwszy z powyższych przepisów, tj. art. 29 ust. 1 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1) oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2). Natomiast jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. (art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Z kolei art. 77 Prawa wodnego jednoznacznie stanowi, że utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki (art. 77 § 1). Z dyspozycji art. 77 § 2 Prawa wodnego wynika zaś, że jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 § 2). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że rowy melioracyjne są urządzeniami melioracji wodnej szczegółowej w rozumieniu art. 77 Prawa wodnego. O charakterze urządzenia melioracji wodnej nie decyduje bowiem jego umieszczenie w ewidencji prowadzonej przez Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, która ma jedynie charakter rejestrowy, deklatoryjny i nie tworzy stanu prawnego. Bez znaczenia jest również, czy wobec urządzenia zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, bowiem warunku takiego nie stawia art. 77 ust. 2 Prawo wodnego. Odniesienie się w treści tego przepisu do pozwolenia wodnoprawnego polega jedynie na wskazaniu organu właściwego w sprawie - "organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego". Przepis art. 77 ustawy Prawo wodne jest lex specialis wobec art. 29 tej ustawy. Działanie właścicieli gruntów zmieniające stosunki wodne niewątpliwie dotyczy funkcjonowania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. Powyższej okoliczności nie zakwestionował skutecznie Starosta Sieradzki, ponieważ trudno przyjąć, że doszło do utraty przez urządzenie melioracyjne, na skutek zaburzenia funkcjonowania systemu odprowadzania wody, charakteru urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. O charakterze takiego urządzenia decyduje bowiem nie jego obecny stan, lecz cel i sposób w jaki zostało pierwotnie urządzone. Interpretacja Starosty Sieradzkiego prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że każde zniszczenie urządzenia melioracji wodnej szczegółowej czy też zakłócenie jego funkcjonowania, przez które urządzenie to traciłoby swój charakter, powodowałoby zmianę właściwości organu, w sposób nieuprawniony wykluczając zastosowanie art. 77 § 2 ustawy Prawo wodne. Z pewnością nie taki był cel tego przepisu. Ratio legis art. 77 § 2 Prawa wodnego polega na tym, że jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego, tj. w tej sprawie Starosta Sieradzki, jest zobowiązany nałożyć w formie decyzji stosowne obowiązki, biorąc pod uwagę także treść pozwolenia wodnoprawnego, o ile zostało wydane. Obowiązki te są ustalane proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu z uwzględnieniem zakresu i terminu ich wykonania. Jest więc oczywiste, że nie jest to kompetencja wójta (burmistrza), o której stanowi art. 29 Prawa wodnego. Ponadto, należy podkreślić, że urządzenia melioracji wodnej szczegółowej są inwestycją o charakterze liniowym, które przebiegają na dłuższym odcinku niż tylko jedna nieruchomość, stąd wszelkie działania muszą być skoordynowane z utrzymaniem jego drożności na całej długości. W przeciwnym przypadku, gdyby przyjąć stanowisko Starosty Sieradzkiego, oznaczałoby to, że nakładane przez właściwych wójtów, na podstawie art. 29 Prawa wodnego, stosowne nakazy dotyczyłyby z jednej strony urządzenia melioracji wodnej szczegółowej, czego nie dotyczy ten przepis, a z drugiej strony w żaden sposób nie mogłoby zapewnić prawidłowej i skoordynowanej jego drożności, tj. właściwego utrzymania na całej jego długości. Ponadto jest oczywiste, że przywrócenie prawidłowego utrzymania danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej zgodnie z dyspozycją art. 77 Prawa wodnego, po wydaniu stosownej decyzji przez Starostę Sieradzkiego, powinno także przywrócić prawidłowe funkcjonowanie rowu na całej jego długości. Z tej przyczyny przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie stanowi w niniejszej sprawie normy kompetencyjnej dla Prezydenta Miasta Sieradza. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 ustawy p.p.s.a., wskazał Starostę Sieradzkiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy objętej wnioskiem. ----------------------- 4 3