II GW 3/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej wniosku Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Dolnośląskiego a Burmistrzem Miasta Szczawno Zdrój w przedmiocie lokalizacji przyłącza wodociągowego w pasie drogowym postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Szczawno-Zdrój jako organ właściwy do rozpoznania wniosku [...] w przedmiocie lokalizacji przyłącza wodociągowego w pasie drogowym Zarząd Województwa [...] (w imieniu którego działa [...]) pismem z dnia 16 stycznia 2014 r. wniósł o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem [...] a Zarządem Województwa [...] w sprawie wniosku [...] przedstawicielki [...] - działającej w imieniu [...] w sprawie uzgodnienia lokalizacji przyłącza wodociągowego w pasie drogowym ul. [...] w miejscowości [...] zwróconego w dniu 20 grudnia 2013 r. przez Burmistrza [...]. Spór ten zaistniał na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: [...] Służba Dróg i Kolei we [...] wskazała, iż zgodnie z art. 10 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz 260) dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] – ul. Łączyńskiego, ul. Chopina, ul. Słowackiego, ul. Mickiewicza i ul. Ułanów Nadwiślańskich z dniem uzyskania zaświadczenia o potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienie o zakończeniu budowy obwodnicy miasta [...] z dnia 22 lutego 2013 r. został pozbawiony dotychczasowej kategorii dróg wojewódzkich i zaliczony do kategorii dróg gminnych a obecnym zarządcą jest Burmistrz [...]. Wnioskodawca podkreślił, iż powyższy skutek następuje niezależnie od woli podmiotów zainteresowanych i stanowi lex specialis od zasad ogólnych. Burmistrz Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej [...], w piśmie z dnia 6 marca 2014 r., odnosząc się do powyższego wniosku wskazał, iż zastosowanie przepisu art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych jest możliwe po spełnieniu przesłanek, tj. wybudowaniu nowego odcinak drogi, który zastępuje drogę poprzednio wybudowaną oraz oddanie do użytku nowo wybudowanego odcinka drogi. W powyższym piśmie podkreślono, iż dwa pierwsze odcinki przedmiotowej obwodnicy były oddane do użytkowania w latach 2003 i 2009, a DSDiK potraktował je jako jeden nowo wybudowany odcinek drogi, bez przeprowadzenia procedury, która obowiązywała przy oddaniu dwóch pierwszych odcinków obwodnicy. W ocenie Burmistrza obowiązująca procedura wymagała zastosowania przepisów ustawy o drogach publicznych a w szczególności art. 6 ust. 2 i 3 oraz art. 10 ust. 1,2,3,4,6 i 7 a DSDiK we [...] nie przeprowadziła obowiązującej w tym zakresie procedury w odniesieniu do dwóch odcinków obwodnicy wybudowanych i oddanych do użytkowania w roku 2003 i 2009. Zdaniem Burmistrza oddanie tych odcinków do eksploatacji nie może stanowić ciągu zdarzeń, z którego DSDiK we Wrocławiu wywodzi swoje stanowisko oparte na art. 10 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych. W ocenie organu, sam fakt uzyskania pozwolenia na użytkowanie części obwodnicy [...] nie zwalnia DSDiK we [...] od przeprowadzenia formalno – prawnego przejęcia – przekazania nieruchomości. W ocenie Burmistrza, nie może on przejąć na siebie obowiązku zarządu drogi w dotychczasowym przebiegu drogi wojewódzkiej nr [...] czyli ulicy: Łączyńskiego, Chopina, Sienkiewicza, Słowackiego, Mickiewicza i Ułanów Nadwiślańskich, wynikającego z art. 19 ust 1 i art. 20 ustawy o drogach publicznych, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg i tym samym wydać uzgodnienie lokalizacji przyłącza wodociągowego w pasie drogowym ul. Ułanów Nadwiślańskich w miejscowości [...]. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne rozpoznają na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwaną dalej: "p.p.s.a.", spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w tym przepisie. Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Zarządem Województwa [...] (w imieniu którego działa [...]) a Burmistrzem [...] był sporem kompetencyjnym i dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] w sprawie uzgodnienie lokalizacji przyłącza wodociągowego w pasie drogowym ul. [...] w miejscowości [...]. Na wstępie należy podnieść, iż w myśl art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych w zakresie istotnym dla rozpoznawanego sporu kompetencyjnego – zarząd województwa jest zarządcą dróg wojewódzkich, natomiast wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zarządcą drogi gminnej. W rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzją z dnia 21 lutego 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektów inżynierskich w ciągu obwodnicy [...] oraz wydał zaświadczenie z dnia 22 lutego 2013 r. potwierdzające przyjęcie zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]. Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 32 ustawy z dnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 193 poz. 1194 ze zm.) oraz w oparciu o art. 59 ust. 1 w związku z art. 83 ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Kwestię, czy w opisanej sytuacji nastąpiło z mocy prawa pozbawienie dotychczasowego odcinka drogi nr [...] kategorii drogi wojewódzkiej i zaliczenie tego odcinka drogi do kategorii drogi gminnej, reguluje przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych stanowiący, że odcinek drogi zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi gminnej. Przepis ten został dodany art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 200, poz. 1953), a z uzasadnienia projektu rządowego tej ustawy zmieniającej wynika, że nadanie art. 10 ust. 5 takiego brzmienia wiązało się z dążeniem by zarządca drogi, który wybudował nowe odcinki dróg czy obwodnice nie był zmuszony zarządzać dwoma, równolegle przylegającymi odcinkami dróg. Natomiast w myśl postanowień art. 10 ust. 4 omawianej ustawy nowo wybudowany odcinek drogi zostaje zaliczony do kategorii drogi w ciągu której leży. W związku z powyższym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] - ul. Łączyńskiego, ul. Chopina, ul. Słowackiego, ul. Mickiewicza i ul. Ułanów Nadwiślańskich został zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi i nowo wybudowany odcinek drogi został oddany do użytkowania (decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektów inżynierskich oraz zaświadczenie o potwierdzeniu przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obwodnicy miasta [...]). Stosownie do art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych z chwilą oddania do użytkowania nowo powstałego odcinka drogi dotychczasowy odcinek drogi wojewódzkiej nr 376 został z mocy prawa zaliczony do kategorii drogi gminnej, której zarządcą w myśl art. 19 ust. 2 pkt 4 tej ustawy jest Burmistrz Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej [...]. Należy jednocześnie zauważyć, iż z momentem oddania nowo zbudowanej drogi do eksploatacji zaliczenie drogi "starej" do drogi gminnej następuje z mocy prawa i bezwarunkowo. Ustawa w tym przypadku posłużyła się rozwiązaniami szczególnymi i nie uzależniła daty zmiany kategorii od spełnienia wymogów formalnych z art. 10 ust. 1-3 u.d.p. Z tego powodu słuszne było stanowisko Zarządu Województwa [...], że przepis art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych ma charakter przepisu lex specialis, bowiem rozstrzyga o zmianie kategorii drogi publicznej w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad przewidzianych ustawą i niezależny od woli podmiotów zainteresowanych. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazał Burmistrza Uzdrowiskowej Gminy Miejskiej [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku [...] przedstawicielki [...] działającej w imieniu [...] w sprawie uzgodnienia lokalizacji przyłącza wodociągowego w pasie drogowym ul. [...] w miejscowości [...].