V SA/Wa 2459/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi [...] (zwanej dalej skarżącą) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (dalej Dyrektor Izby, organ odwoławczy lub nadzoru) z [...] września 2013r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] maja 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] (dalej organ egzekucyjny lub I instancji) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej na podstawie wystawionych przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej tytułów wykonawczych z [...] stycznia 2013r. od nr [...] do nr [...], obejmujących należności z tytułu opłat abonamentowych rtv za okres od stycznia 2008 do grudnia 2012, w łącznej kwocie należności głównej 1.040,40zł. W toku postępowania organ egzekucyjny zajął prawo majątkowe stanowiące świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego. Pismem z [...] kwietnia 2013r. skarżąca złożyła skargę na czynności egzekucyjne oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazała, że powyższe tytuły wykonawcze nie powinny zostać wystawione z uwagi na brak uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012r., poz. 1015, dalej: u.p.e.a.). Postanowieniem z [...] maja 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie egzekucyjne, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej, nie wymaga doręczenia zobowiązanemu upomnienia, zawierającego wezwanie do zapłaty w trybie art. 15 u.p.e.a. W wyniku złożonego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] września 2013r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] maja 2013r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał twierdzenia stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wymagane było uprzednie doręczenie upomnienia. Dyrektor Izby wyjaśnił, że obowiązek zapłaty abonamentu jest obowiązkiem publicznoprawnym wynikającym wprost z przepisów prawa, tj. ustawy o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2005r., nr 85 poz. 728, dalej: ustawa o opłatach abonamentowych), dlatego też organ nie ma obowiązku wydawania decyzji określającej wysokość opłaty. Dyrektor Izby powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010r. sygn. akt K 24/08 i wskazał, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Ustalenie wysokości należnego abonamentu może być dokonane w drodze samoobliczenia przez abonenta, który sam ustali kwotę należną, jak również przez kierownika Centrum Obsługi Finansowej, jednak jest to w obu przypadkach czynność jedynie materialno-techniczna dotycząca obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa. Wobec powyższego kierownik Centrum Obsługi Finansowej dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, nie musi (w przeciwieństwie do egzekwowania opłaty karnej) wysyłać upomnienia, ponieważ - zgodnie z § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541 ze zm., dalej rozporządzenie z 22 listopada 2001r.) - postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczania, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Dlatego też, zdaniem organu nadzoru Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], słusznie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej, z uwagi na fakt, iż zarzut bezzasadności zarzutu braku doręczenia upomnienia. Pismem z [...] października 2013r. skarżąca złożyła skargę na ww. postanowienie z [...] września 2013r. wnosząc o jego uchylenie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z właściwymi przepisami. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego: art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., w zw. z § 13 pkt 2 rozporządzenia z 22 listopada 2001r. poprzez ich niewłaściwą interpretację, a w konsekwencji odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo tego, że w niniejszej sprawie, pomimo obowiązku ustawowego, skarżącej nie zostało doręczone upomnienie. Zdaniem skarżącej przed wszczęciem egzekucji winna ona otrzymać upomnienie, czego w przedmiotowej sprawie nie uczyniono. Ponadto wskazała, że poczucie niesprawiedliwości budzi w niej fakt, iż organy egzekucyjne nierówno traktują zobowiązanych, i tak nie którym wysyłają upomnienia, innym zaś, jak jej ich nie wysyłają, tylko od raz przechodzą do egzekucji. Wskazała, że jest ona osobą starszą i poniesienie przez nią jednorazowo wydatku w wysokości 1.470,78 zł jest zbyt dużym obciążeniem. Gdyby do skarżącej wcześniej zostało wysłane upomnienie, miałaby więcej czasu by przygotować się finansowo na tak duży jednorazowy wydatek. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy zakres kognicji Sądu wyznacza przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna, której przedmiotem stała się także niniejsza sprawa, sprowadza się tym samym, a jednocześnie ogranicza, do zbadania, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie był wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na nie doręczenie jej upomnienia. Podjęcie decyzji o wszczęciu egzekucji administracyjnej musi być poprzedzone spełnieniem określonych czynności o charakterze procesowym, wymienionych w przepisach ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z brzmieniem art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, uprzednio przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może zostać wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W myśl natomiast art. 15 § 5 u.p.e.a. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Określając należności, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, minister kieruje się rodzajem należności oraz sposobem ich powstawania. Powyższa delegacja ustawowa stanowiła podstawę do określenia - w rozdziale 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - należności pieniężnych, co do których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 rozporządzenia z 22 listopada 2001r. wskazano, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy: 1) należność pieniężna została określona w orzeczeniu, 2) zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy, 3) egzekucja dotyczy należności z tytułu: a) grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, b) grzywien wymierzonych mandatem karnym i innych należności pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym skarbowym, c) kar pieniężnych i kosztów postępowania orzeczonych w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, d) odszkodowań orzeczonych w sprawach o naprawienie szkód wyrządzonych przez skazanych w mieniu zakładów karnych i aresztów śledczych, e) grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, 4) egzekucja dotyczy kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Obowiązek zapłaty abonamentu jest obowiązkiem publicznoprawnym wynikającym wprost z ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Ponadto ust. 2 art. 2 ww. ustawy stanowi, że domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych). Co więcej ustawa o opłatach abonamentowych w art. 3 wskazuje na miesięczne stawki tych opłat i sposób ich waloryzacji oraz ogłaszania. Kolejne przepisy tej ustawy określają natomiast na obowiązek rejestracji odbiorników rtv przez ich użytkowników oraz ustanawiają obowiązek operatora (Poczta Polska S.A.) do pobierania opłat abonamentowych, wynikający z faktu zarejestrowania danego odbiornika. Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Ustalenie wysokości należnego abonamentu jest czynnością materialno - techniczną, której abonent może dokonać samodzielnie ustalając należna kwotę lub też może tego dokonać kierownik Centrum Obsługi Finansowej. Dlatego też w przedmiotowej sprawie wierzyciel nie miał obowiązku wysłania upomnienia przed wszczęciem egzekucji, gdyż zasada wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wyrażona w § 13 pkt 2 rozporządzenia z 22 listopada 2001r., będzie miała zastosowanie w sytuacji prowadzeń egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania obowiązku uiszczenia zaległej abonamentu. Powyższa wykładnia przepisów mających zastosowanie w sprawie została zaakceptowana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010r., sygn. akt. K 24/08. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wprost wskazał, że cyt. "Kierownik COF – (...) - jest wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej i nie dysponuje swobodą decydowania o złożeniu albo niezłożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej (patrz: Z. Leoński, [w:] R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, s. 43). Podkreślić trzeba, że dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, kierownik COF nie musi (w przeciwieństwie do egzekwowania opłaty karnej) wysyłać upomnienia, (...). Dlatego też po bezskutecznym upływie ustawowego terminu uiszczenia abonamentu (wynikającego z art. 3 ust. 4 ustawy abonamentowej) kierownik COF wystawia tytuł wykonawczy na formularzu [...] (względnie [...]) w odniesieniu do abonamentu zaległego za jeden miesiąc albo na formularzu [...] ("Tytuł wykonawczy czteropozycyjny stosowany w egzekucji należności pieniężnych", według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia egzekucyjnego". Dlatego też bezzasadny jest zarzut naruszenia przez organ nadzoru art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w związku z § 13 rozporządzenia z 22 listopada 2001r., poprzez ich niewłaściwą interpretację, a w konsekwencji odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. Zatem również zarzut skarżącej wskazujący na okoliczność, że w stosunku do innych osób wierzyciel wysyłał upomnienia, należy uznać za zarzut niemający wpływu na wynik sprawy, gdyż taki obowiązek nie istniał. Nie uprawniony jest również zarzut wskazujący na wiek skarżącej oraz konieczność jednorazowego uiszczenia tak dużej kwoty (1.470,78 zł). Trzeba bowiem wyjaśnić, że to skarżąca była ustawowo zobowiązania do regulowania opłat abonamentowych i w wypadku nieregulowania ich w sposób dobrowolny musiała liczyć się z obowiązkiem ich przymusowego wyegzekwowania, co też w sprawie nastąpiło. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada w ustalonym stanie faktycznym prawu, a skarga [...] w zakresie w jakim dotyczy zaskarżonego postanowienia z przyczyn wyżej wskazanych okazała się niezasadna. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd miał na względzie obowiązujące przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego na odpowiednie stosowanie, których zezwala art. 18 u.p.e.a. Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę nie miał wątpliwości co do stosowania przepisów prawa i ich interpretacji do prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.