I SA/Wa 2747/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. S., R. K., B. S. i B. O. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] września 2013r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku J. S., R. K., B. S. i B. O., zastępowanych przez J. S., o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].08.2013r. Nr [...] odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].05.1992r. zmienionej decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...].09.1993r. Nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez P. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu o pow. [...] m², położonego w W. przy ul. [...], róg [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] oraz na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr [...] literami A-B-C-D-A, w części odnoszącej się do dawnej działki nr [...] z obrębu [...], aktualnie stanowiącej część działki nr [...] w obrębie [...], odpowiadającej części działki nr [...], objętej decyzją uwłaszczeniową utrzymał powyższe postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 poz. 464), decyzją Nr [...] z dnia [...].05.1992r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez P. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu o pow. [...] m², położonego w W. przy ul. [...], róg [...] oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] oraz na mapie sytuacyjnej dla celów prawnych nr [...] literami A-B-C-D-A. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...].09.1993r. Nr [...], wydaną w następstwie rozpatrzenia odwołania Zarządu Dzielnicy Gminy W., uchylił ww. decyzję z dnia [...].05.1992r. w części dotyczącej stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego wskazanego gruntu przez P. – Dyrekcję Wojewódzką w [...] i orzekł, że prawo użytkowania wieczystego ww. gruntu zostało nabyte przez państwową jednostkę organizacyjną P. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28.11.1994r. sygn. akt I SA 1640/94 umorzył postępowanie sądowe wywołane skargą T. S.A. [...] w W., z uwagi na wycofanie skargi. J. S., R. K., B. S. i B.O., reprezentowani przez J. S., wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].05.1992r. w części dot. Dawnej działki nr [...] z obrębu [...], odpowiadającej części działki nr [...], objętej decyzją uwłaszczeniową oraz o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji. Postanowieniem z dnia [...].08.2013r. Nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, wskazując na brak interesu prawnego wnioskodawców. Pismem z dnia 14.08.2013r. J. S., R. K., B. S. i B. O., zastępowani przez J. S. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem z dnia [...].08.2013r., zwracając się ponownie o wszczęcie postępowania. Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero po zbadaniu przez organ, że zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia tego postępowania z wniosku skarżących. Na podstawie art. 61a kpa odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje wówczas gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w sprawie. Pojęcie strony postępowania administracyjnego określa przepis art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W myśl zaś przepisu art. 29 kpa stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Rozważenia zatem wymagało zdaniem organu, czy skarżący mogą powoływać się skutecznie na przepis prawa materialnego, stwarzający uprawnienie do zainicjowania postępowania nadzorczego wobec decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].05.1992r. Zgodnie z art. 2 ust.1 ww. ustawy z dnia 29.09.1990r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5.12.1990r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2005r. Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonych w W. na terenie dzielnicy [...] przy ul. [...] róg [...] – część obecnej dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² (dawna dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...] oraz przy ul. [...] – część obecnej dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...]o powierzchni [...] m² (dawna dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...]). Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 17.03.2005r. Z informacji uzyskanych przez organ z Urzędu W. nie wynika również, aby ww. decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego. (por. notatka służbowa z dnia 31.07.2013r.) Na skutek ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...].02.2005r. skarżący utracili więc wynikające z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) prawo do domagania się zwrotu nieruchomości a tym samym uprawnienie do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Obecnie skarżący nie posiadają zatem, zdaniem organu, żadnych praw do tej nieruchomości, jak również uprawnień wynikających z przysługujących im uprzednio roszczeń o zwrot nieruchomości. Brak jest bowiem zdaniem organu po stronie wnioskodawców bezpośredniego i aktualnego interesu prawnego, legitymującego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej. Na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].09.2013r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. S. w imieniu J. S., R. K., B. S. i B. O. podnosząc, że nie zgadza się z jego treścią. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...].05.1992r. jest dla nich krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. poz. ze zm.) sądy sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. ) Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych powodów niż w niej podniesione. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].09.2013r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...].08.2013r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].05.1992r. Nr [...] zmienionej decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...].09.1993r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez P. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu o powierzchni [...] m² położonego w W. przy ul. [...] róg [...] oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...], w części odnoszącej się do dawnej działki nr [...] z obrębu [...], aktualnie stanowiącej część działki nr [...] w obrębie [...] odpowiadającej części działki nr [...] objętej decyzją uwłaszczeniową z uwagi na brak po stronie wnioskodawców (skarżących) przymiotu strony tj. bezpośredniego i aktualnego interesu prawnego legitymującego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji uwłaszczeniowej. Stanowisko swoje organ uzasadnił tym, że w obiegu prawnym pozostaje decyzja Prezydenta W. z dnia [...].02.2005r. Nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie zwrotu powyższych nieruchomości, co zdaniem organu powoduje, że skarżący utracili wynikające z art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. , Nr 102, poz. 651 ze zm.) prawo do domagania się zwrotu nieruchomości, a tym samym uprawnienie do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach rozpoznawanej sprawy wynika bowiem bezspornie, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...].02.2005r., na którą powołuje się organ dotyczy tak naprawdę umorzenia postępowania przed tym organem dotyczącego zwrotu nieruchomości: - przy ul. [...] róg [...] – część obecnej dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² (dawna dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...]); - przy ul. [...] – część obecnej dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² (dawna dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...]) z powodu niewłaściwości tego organu do jej rozpatrzenia (działki te stanowią obecnie własność W.). Jak wynika bowiem z treści Uchwały Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.05.2003r. Sygn. akt OPS 1/03 w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która podlega komunalizacji, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa co w konsekwencji wyłącza możliwość załatwienia tej sprawy. W związku z tym, iż ww. grunt stanowi własność Miasta W., sprawa w tej części będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad Prezydentem Miasta, w tym przypadku przez Wojewodę, z tym że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Błędnie zatem przyjął organ, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...].02.2005 r. umarzająca postępowanie spowodowała, że skarżący utracili wynikające z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo do domagania się zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a tym samym prawo do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzeniem nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Organ w takiej sytuacji powinien rozpoznać sprawę merytorycznie a nie odmawiać wszczęcia postępowania z powodu braku interesu prawnego skarżących. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.