I OZ 388/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. i R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 68/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. i R. K. na uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] września 2013 r. nr [...] oraz z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ponownego zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 68/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B. i R. K. przyznania prawa pomocy w sprawie z ich skargi na uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] września 2013 r. nr [...] oraz z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ponownego zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że B. i R. K. przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Warszawie uczynili dwie ww. uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Pierwsza z uchwał została wydana w związku ze złożonymi przez skarżących zastrzeżeniami do uchwały Zarządu Dzielnicy m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], mocą której to uchwały odmówiono skarżącym ponownego zawarcia umowy najmu zajmowanego przez nich uprzednio lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Warszawie. Z kolei druga z uchwał, z dnia [...] listopada 2013 r., stanowiła odpowiedź organu na wniesione przez skarżących wezwanie do usunięcia naruszenia względem uchwały z dnia [...] września 2013 r. Sąd wskazał, że w dniu 28 stycznia 2014 r. skarżący złożyli na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tzn. wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w tejże sprawie. Sąd wskazał następnie, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, o czym stanowi art. 247 p.p.s.a. Z kolei, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona, która to sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. i R. K. wskazali, że błędnym jest twierdzenie Sądu I instancji jakoby w niniejszej sprawie zachodziła oczywista bezzasadność skargi oraz że zaskarżona uchwała nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wskazali też, że uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga B. i R. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia [...] września 2013 r. nr [...] nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem reguluje materię o charakterze cywilnoprawnym. Wskazać należy, że kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433 ze zm.) poddane są instrumentom prawa cywilnego chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ustawę tę zastąpiła następnie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), która wspomnianą wyżej zasadę realizuje jeszcze pełniej. Biorąc pod uwagę obowiązki samorządu terytorialnego w stosunku do mieszkańców danej jednostki samorządowej, w art. 4 ust. 1 i 2 ustawa ta przewiduje, iż tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która – na zasadach przewidzianych w tej ustawie – zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach. Skoro przedmiotem niniejszej sprawy jest uchwała dotycząca odmowy ponownego zawarcia umowy najmu (podjęcia czynności cywilnoprawnej) konkretnego lokalu (nr [...] położonego przy ul. [...] w Warszawie), a z uzasadnienia powołanej w zażaleniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, wynika, że czynności polegające na zawarciu lub odmowie zawarcia umowy najmu lokalu nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, to zaskarżona uchwała – wbrew twierdzeniu składającej zażalenie – nie stanowi rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym. Zawarcie umowy najmu to bowiem czynność o charakterze cywilnoprawnym, zmierzająca do nawiązania stosunku cywilnoprawnego. Z treści powołanego art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że czynności cywilnoprawne nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Jeżeli zatem zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt I OZ 971/09, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Oznacza to, że również skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie niemieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a. Skarga B. i R. K. jest zatem niedopuszczalna z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzona niewłaściwość Sądu pierwszej instancji oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo więc odmówił B. i R. K. przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność ich skargi. Odnosząc się do twierdzeń zażalenia wskazać należy, że treść uchwały NSA o sygn. akt I OPS 4/08 będącej tamże przedmiotem rozważań nie stanowi przedmiotu skargi w sprawie niniejszej, bowiem dotyczy spraw zakwalifikowania i umieszczania na liście osób oczekujących na najem lokalu a treścią wniosku rozpoznanego zaskarżonymi uchwałami w niniejszej sprawie, było uregulowanie tytułu prawnego do zajmowania konkretnego lokalu i stąd rozważania dotyczące tej uchwały nie mogą być transponowane na grunt niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.