II OZ 382/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 stycznia 2014 r., sygn. akt II SO/Op 42/13 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Władysława Kulona, Julii Szczygielskiej, Marcina Miemca, Henryka Ożoga, Macieja Guzińskiego, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Ireneusza Dukiela, Bogumiły Kalinowskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 474/12 ze skargi D. W. i M.W. na uchwałę Rady Miejskiej w T. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi N. dla części A postanawia oddalić zażalenie. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2013 r. skarżący D. i M. W. wnieśli o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 474/12. Podnieśli, że Sąd bezprawnie pozbawia ich prawa do dokumentów, których nie chce załączyć organ, a także nie chce przeprowadzić dowodów uzupełniających z tych dokumentów i karze stronę skarżącą grzywnami za wnioski dowodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wezwał skarżących do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów przez wskazanie sędziów, których wniosek ten dotyczy, wymieniając ich z imienia i nazwiska, oraz wskazanie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów w sprawie sygn. akt II SA/Wr 474/12. W piśmie z dnia 13 maja 2013 r. D. i M. W. ponowili wniosek o wyłączenie sędziów oraz zarzucili, że Sąd nie wzywał ich do opłaty i odrzucał skargi, aby tym sposobem nie dopuścić do rozgraniczenia oraz do rozpoznania sprawy i ukarania organu za niewykonywanie wyroków. Podnieśli, że od dziesięciu lat sędziowie gnębili i zaszczuwali skarżących, karali ich bezprawnie grzywnami "by prawda materialna i obiektywna" nie wyszła na jaw i by bezprawnie zabrać ich własność "na "łapówki mafii". Wyrazili przekonanie, że wyłączenie sędziów z urzędu przyspieszy załatwienie spraw oraz zwolni strony od pisania pism procesowych i dokonywania opłat, których nie mogą ponieść. Ponadto podkreślili, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu nie mogą liczyć na przestrzeganie prawa i na sprawiedliwość. Ponadto skarżący przedstawili imienny wykaz sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz kierowane wobec każdego z nich zarzuty. Sędziom: Halinie Kremis, Annie Siedleckiej (błędnie podano nazwisko Siedlicka), Oldze Białek, Józefowi Kremisowi, Annie Moskale, Jerzemu Strzebinczykowi (błędnie podano nazwisko Strzebińczyk), Alicji Palus, Zygmuntowi Wiśniewskiemu, Andrzejowi Wawrzyniakowi, Mieczysławowi Górkiewiczowi zarzucili wykorzystywanie własnych stanowisk służbowych i instytucji Sądu do celów prywatnych, ochrony bezprawia i układów "[...] mafii" powiązanej z Agencją Nieruchomości Rolnych we W., w Gminie T., w Starostwie Powiatowym w T., w nadzorze budowlanym. oraz "budowanie gangów bez pozwoleń, bez aktów własności i bezprawne legalizowanie bezprawia kosztem skarżących i pozbawianie strony skarżącej prawa do dokumentów, rzetelnego procesu, do obrony. Wskazali nadto, że w toczących się przed WSA we Wrocławiu sprawach brak było rozpraw administracyjnych i kompletu dokumentów, a sędziowie "wyrzucali w Sądzie z akt dokumenty i przerabiali dokumenty w Sądzie". Pozostałym sędziom skarżący zarzucili solidarność zawodową i koleżeńską oraz stronniczość i niesprawiedliwość. Jako stronniczych wymienili sędziów: Ryszarda Pęka, Alojzego Wyszkowskiego (błędnie podano nazwisko Wyszykowski), Lidię Serwiniowską (błędnie podano nazwisko Serwinowska), Henrykę Łysikowską, Katarzynę Radom, Halinę Bettę, Lidię Błystak, Katarzynę Borońską, Anettę Chołuj, Dagmarę Dominik, Ludmiłę Jajkiewicz, Ewę Kamieniecką, Zbigniewa Łobodę, Jadwigę Danutę Mróz, Marka Olejnika, Martę Semiczek, Marię Tkacz-Rutkowską, Tomasza Świetlikowskiego, a jako niesprawiedliwych i stronniczych - sędziów: Jolantę Sikorską, Mirosławę Rozbicką-Ostrowską, Tadeusza Kuczyńskiego, Wandę Wiatkowską-Ilków (błędnie podano drugi człon nazwiska Lików). W związku ze złożonym wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej także dalej p.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 474/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek o wyłączenie sędziego NSA Anny Moskały, sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka, sędziego WSA Alicji Palus, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego NSA Jadwigi Danuty Mróz, sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Anny Siedleckiej, sędziego NSA Haliny Kremis, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędziego WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej, sędziego NSA Lidii Błystak, sędziego NSA Henryki Łysikowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków, sędziego WSA Katarzyny Radom, sędziego WSA Katarzyny Borońskiej, sędziego WSA Anetty Chołuj, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędziego NSA Józefa Kremisa, sędziego WSA Marka Olejnika, sędziego WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej, sędziego WSA Marty Semiczek, sędziego NSA Haliny Betty, sędziego WSA Olgi Białek. Ponadto Sąd umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Ludmiły Jajkiewicz. W piśmie z dnia 25 lipca 2013 r. skarżący złożyli "wniosek uzupełniający do złożonego wniosku o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu", wnosząc o wyłączenie kolejnych sędziów i wyjaśniając, że sędziowie ci zostali w złożonym wniosku pominięci na skutek błędu. Skarżący zarzucili stronniczość i niesprawiedliwość sędziom: Ireneuszowi Dukielowi, Władysławowi Kulonowi, Maciejowi Guzińskiemu (błędnie podano nazwisko Gruziński), Bogumile Kalinowskiej, Marcinowi Miemcowi (błędnie podano Maciej Niemiec), Henrykowi Ożogowi, Julii Szczygielskiej (błędnie podano nazwisko Szczygielaska), Alojzemu Wyszkowskiemu (objęty postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r.), natomiast stronniczość zarzucili sędziom: Magdalenie Jankowskiej-Szostak (błędnie podano imię Małgorzata), Małgorzacie Malinowskiej-Grakowicz i Barbarze Ciołek (błędnie podano nazwisko Ciłek). Pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 16 lipca 2013 r. W pismach z dnia 5, 20, 21 i 31 sierpnia 2013 r. skarżący podtrzymali stanowisko dotyczące wyłączenia wszystkich sędziów, powielając dotychczasową argumentację. Skorygowali też błędnie podawane dotychczas imiona i nazwiska niektórych sędziów Dodatkowo wskazali, że od dziesięciu lat są dyskryminowani i pozbawiani prawa do obrony. Sędziowie stosują wobec nich uporczywy stalking i zabierają im ich własność "na łapówki mafii [...]". Zarządzeniem z dnia 14 października 2013 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r. W piśmie z dnia 10 października 2013 r. skarżący wnieśli natomiast o wyłączenie sędziego Darii Gawlak-Nowakowskiej z uwagi na jej stronniczość m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 474/12. Sędziowie wskazani w piśmie z dnia 25 lipca i 10 października 2013 r. (oprócz sędziego Alojzego Wyszkowskiego) pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Pismem z dnia 3 listopada 2013 r. skarżący wnieśli zażalenie na zarządzenie z dnia 14 października 2013 r. oraz złożyli kolejny w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II OW 163/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów zawartego w piśmie z dnia 13 maja 2013 r., uzupełnionego następnie kolejnymi pismami procesowymi. Uzasadniając wydane postanowienie NSA wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziów powoduje sytuację, że brak jest sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, którzy mogliby podjąć postanowienie w przedmiocie wyłączenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r., sygn. akt II SO/Op 42/13 oddalił wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Władysława Kulona, Julii Szczygielskiej, Marcina Miemca, Henryka Ożoga, Macieja Guzińskiego, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Ireneusza Dukiela, Bogumiły Kalinowskiej, Barbary Ciołek, Darii Gawlak-Nowakowskiej od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Wr 474/12. Na wstępie Sąd zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r. oddalił wniosek D. i M. W. o wyłączenie 31 wymienionych w tym postanowieniu sędziów. W związku z tym do rozpatrzenia pozostał wniosek skarżących odnośnie wyłączenia pozostałych sędziów orzekających w WSA we Wrocławiu. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów: Władysława Kulona, Julii Szczygielskiej, Marcina Miemca, Henryka Ożoga, Macieja Guzińskiego, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Małgorzaty Malinowskiej-Grakowicz, Ireneusza Dukiela, Bogumiły Kalinowskiej, Barbary Ciołek i Darii Gawlak-Nowakowskiej. W stosunku do żadnego z tych sędziów nie zachodzą bowiem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 p.p.s.a. Okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA we Wrocławiu "mafii" oraz interesów innej rodziny, jak i mające mieć miejsce działania zmierzające do przejęcia nieruchomości skarżących, czy w końcu stronniczość i niesprawiedliwość sędziów w orzekaniu oraz nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, a także wykorzystywanie instytucji Sądu do celów prywatnych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazali bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżących, iż są dyskryminowani, szykanowani i pozbawiani przysługujących im praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów. Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. D. W. i M. W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Wskazać należy, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku (i w pismach uzupełniających), jak również w zażaleniu nie wykazali w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości oraz o wadliwym sposobie orzekania, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu. Tego rodzaju okoliczności jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie oddalił wniosek skarżących o wyłączenie wskazanych sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.