IV SA/Gl 672/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69 poz. 415 z późn. zm.) w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem organu z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. uchylił decyzję własną z dnia [...]r. znak [...] u uznaniu W. B. za osobę bezrobotną i orzekł o odmowie przyznania stronie statutu osoby bezrobotnej. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko organ odwołał się do informacji uzyskanej już po wydaniu decyzji przyznającej stronie status osoby bezrobotnej. Z informacji tej, pochodzącej z Krajowego Rejestru Sądowego wynikało, że W. B. jest wpisany w rejestrze jako pełniący funkcję prezesa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o nazwie "A". Według organu oznaczało to, że jako członek władz spółki jest on gotowy do prowadzenia jej spraw i reprezentowania spółki, a zatem nie jest gotowy i zdolny do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. Jako niewystarczające uznano oświadczenie strony o złożeniu rezygnacji z funkcji prezesa przesłane na adres spółki, a organ stwierdził, że strona nie wykazała, by były podejmowane przez nią dalsze próby działania zmierzające do skutecznej rezygnacji z pełnionej funkcji. W tak ustalonym stanie faktycznym organ przyjął wpis do Krajowego Rejestru Sądowego jako aktualny jednocześnie stwierdzając, że nie jest jego rolą ustalać przyczyny braku zmiany tego wpisu, przy czym próba organu uzyskania informacji do Spółki z o.o. "A" z jakich powodów nie dokonano wpisu o zmianie dotyczącej funkcji prezesa spółki nie przyniosła żadnego rezultatu, gdyż pismo organu zawierające zapytanie nie zostało odebrane przez "A". Powołując się na stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011r. sygn. akt I OSK 338/11) stwierdzono, że do organu nie należy także badanie zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu bezrobotnego. W odwołaniu od opisanej decyzji W. B. podniósł, że ostatni raz 13 lat temu świadczył pracę na rzecz spółki "A". Złożył rezygnację z zajmowanego stanowiska, otrzymał świadectwo pracy i od tego czasu nie ma kontaktu z firmą. Zauważył, że przedstawił organowi oświadczenie złożone pod odpowiedzialnością prawną, a także świadectwo pracy otrzymane od spółki, którą reprezentował 13 lat temu. Wyjaśnił, że nie świadczy żadnej pracy i jest gotów do jej podjęcia w pełnym wymiarze. Podkreślił, że nie może być odpowiedzialny za zaniechania pozostałych członków zarządu spółki. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r.o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008r. nr 69 poz. 415 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, podzielając ustalenia dokonane przed organem I instancji, Wojewoda [...] dokonał analizy zgromadzonych faktów w świetle obowiązującego stanu prawnego. Wskazując na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) zawierającego definicję osoby bezrobotnej organ wyjaśnił, że istotnym elementem tej definicji jest gotowość do podjęcia pracy. Powołując się na funkcjonalną i celowościową wykładnię tego pojęcia dokonaną w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011r. sygn. I OSK 338/11) stwierdzono że nie może to być jedynie potencjalna chęć podjęcia pracy lecz uzewnętrzniona obiektywna, realna i aktualna możliwość podjęcia pracy. Zwrócono także uwagę na stanowisko zajęte w judykaturze, co do braku możliwości spełnienia przesłanki gotowości do podjęcia pracy przez osobę pełniąca funkcję członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ze względu na obowiązki nałożone na taką osobę mocą przepisów Kodeksu spółek handlowych. Zdaniem Wojewody [...] powołanie się przez odwołującego na rezygnację z funkcji prezesa zarządu spółki "A" nie znalazło potwierdzenia w dowodach. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego złożenie rezygnacji. Próba ustalenia tego faktu przez organ zatrudnienia bezpośrednio w przedsiębiorstwie okazała się nieskuteczna. Tak jak organ I instancji, Wojewoda odwołał się do treści uzasadnienia wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2011r. sygn. I OSK 338/11 cytując, że nie można oczekiwać od organów administracji, orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przeprowadzania postępowania dowodowego i ustalania na przykład, na jakim etapie prowadzone jest postępowanie likwidacyjne danej spółki. Do obowiązków takich organów nie należy zatem badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się na przyznanie jej statusu bezrobotnego, ani też badania przyczyn, dla których nie zrzekła się ona funkcji likwidatora, zwłaszcza w sytuacji gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe. Zauważono, że bezczynność odwołującego miała znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy wobec aktualnego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym pochodzącego z dnia [...] kwietnia 2013r. dla spółki "A" nr KRS [...]. Z wpisu tego wynika, że W. B. pełni nadal funkcję Prezesa Zarządu Spółki z o.o. "A". W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. B. oświadczył, że do 2000r. był prezesem zarządu lecz w dniu [...] czerwca 2000r. zawiadomił droga pocztową ówczesny zarząd o rezygnacji z funkcji i rozwiązał umowę o pracę. W roku 2002 zapadł prawomocny wyrok sądowy odbierający mu możliwość zasiadania w zarządach spółek na 5 lat. Po roku 2002r. pracował w kilku firmach aż do czerwca 2012r., a w ostatnim miejscu pracy rozwiązano z nim umowę ze względu na likwidację firmy. Uznał argumentację Wojewody [...] za błędną, wobec złożenia przez niego rezygnacji z funkcji 12 lat temu. Jego zdaniem jest to odwoływanie się do fikcji, gdyż zapis widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym nie ma nic wspólnego z rzeczywistym stanem rzeczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie i powtórzył w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dodatkowym piśmie przesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący powołał się na stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008r. sygn. akt I OSK 1184/07 twierdząc, że wpis do Krajowego Rejestru Sądowego nie przesądza jeszcze o faktycznym wykonywaniu przez niego funkcji prezesa w spółce z.o.o. "A". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne wskutek wniesienia skargi uprawnionego podmiotu zobligowane są do kontroli działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz.1269 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.). w takim też zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonej decyzji. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały na gruncie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 69 poz. 415 z póżn. zm. ) zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia. Organy rozpatrujące kontrolowaną sprawę powinny zatem uwzględniać rozwiązania prawne zawarte w tym akcie, a także stosować się do wymagań proceduralnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tak też, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej przedstawioną w treści art. 7 k.p.a., obowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obowiązek ten nie został wykonanym w należytym stopniu, co czyni zaskarżoną decyzję co najmniej przedwczesną. Zgodzić się trzeba z organem odwoławczym, co do przedstawionej interpretacji przesłanki "gotowości do podjęcia pracy" stanowiącej jeden z istotnych elementów definicji legalnej osoby bezrobotnej. Nie budzą także wątpliwości Sądu orzekającego zaprezentowane przez Wojewodę [...] argumenty, których celem jest wykazanie, że osoba sprawująca funkcję członka zarządu spółki kapitałowej, a tym bardziej funkcję prezesa takiej spółki, nie jest osobą bezwzględnie dyspozycyjną, gotową do przyjęcia każdego zaproponowanego jej przez urząd pracy zarobkowego zajęcia. Jednakże fakt sprawowania funkcji członka zarządu nie może być faktem jedynie hipotetycznym. Wymaga zatem obiektywnej oceny. W przedstawionym w aktach sprawy stanie faktycznym jako bezsporne przyjąć trzeba, że od dnia wpisu określonego jako [...] kwietnia 2009r. do dnia [...] listopada 2012r, a nawet, jak twierdzi Wojewoda [...], do dnia [...] kwietnia 2013r. W. B. ujawniony był w Krajowym Rejestrze Sądowym jako Prezes Zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A". Trzeba w tym miejscu stwierdzić, że art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 z późn. zm.) wprowadza domniemanie prawne, co do prawdziwości danych wpisanych do rejestru. Domniemanie to realizuje funkcję ochronną dla osób trzecich, dokonujących czynności prawnych z podmiotem wpisanym do rejestru. Ustanowione w art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemanie jest domniemaniem prawnym wiążącym organy administracji, czy też sądy. Jednakże ustawa nie wyłącza możliwości obalenia tego domniemania. Odpis z rejestru jest bowiem środkiem dowodowym określonego stanu, który nie zawsze zgodnym jest ze stanem rzeczywistym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 września 2013r. sygn. akt III SA/Bk 374/13 publ.LEX nr 1391739). Sporne i wymagające rozważenia było zatem w kontrolowanej sprawie, czy wpis figurujący w Krajowym Rejestrze Sądowym mógł przesądzać o braku spełnienia się przesłanek koniecznych do nabycia statusu osoby bezrobotnej. Ponad dokument w postaci wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego organ dysponował oświadczeniem wnioskodawcy o pełnej gotowości do pracy, jego oświadczeniem o rezygnacji z pełnionej funkcji, a także świadectwem pracy wystawionym przez pełnomocnika Zarządu Spółki z o.o. "A", z którego wynikało, że od 2002 roku skarżący nie pracuje jako prezes zarządu tej spółki z powodu wypowiedzenia umowy o pracę. Okoliczności wynikające z oświadczenia skarżącego należało ocenić przede wszystkim w aspekcie przepisów kodeksu spółek handlowych, którego rygorom podlega spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Po myśli art. 202 § 4 Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.) mandat członka zarządu wygasa wskutek rezygnacji. Rezygnacja z mandatu członka zarządu stanowi jednostronną czynnością prawną, do której nie potrzeba przyjęcia, a jej ocena prawna wymaga odpowiedniego zastosowania przepisów o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie (art. 202 § 5 K.s.h.). Zgodnie z treścią art. 746 § 2 K.c. przyjmujący zlecenie ma prawo do wypowiedzenia umowy zlecenia. Jest to prawo kształtujące, pozwalające jednej stronie rozwiązać stosunek zobowiązaniowy. Wypowiedzenie umowy jest czynnością prawną, obejmującą oświadczenie woli, składane drugiej stronie umowy. W odróżnieniu od odstąpienia od umowy, wypowiedzenie wywołuje skutki prawne znosząc stosunek prawny na przyszłość (ex nunc). W przypadku umowy zlecenia prawo jej wypowiedzenia przysługuje w każdym przypadku, niezależnie od tego, na jaki czas została ona zawarta. Oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy nie wymaga żadnej szczególnej formy. Może zostać złożone w każdy sposób, który ujawnia wolę rozwiązania umowy w sposób dostateczny (art. 60 k.c.). Jeżeli umowa zlecenia została zawarta na piśmie albo w innej formie szczególnej, wypowiedzenie powinno zostać stwierdzone pismem (art. 77 § 2 i 3 k.c.). Adresatem tego oświadczenia jest druga strona umowy. Zostaje ono złożone, gdy dotarło do drugiej strony albo zostało wprowadzone do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, że druga strona mogła się zapoznać z jego treścią (art. 61 k.c.). Ponieważ przepisy art. 746 k.c. nie wskazują terminów wypowiedzenia, wypowiedzenie zlecenia następuje ze skutkiem natychmiastowym. Jak wynika z przytoczonych regulacji, które mają odpowiednie zastosowanie w przypadku rezygnacji z funkcji członka zarządu, rezygnacja ta staje się skuteczna z chwilą gdy doszła do podmiotu, któremu winna być złożona, w taki sposób, że mógł zapoznać z jego treścią (art. 61 k.c.). Podkreślić również należy, że skuteczność rezygnacji nie zależy od wykreślenia członka zarządu z rejestru, wpis do krajowego rejestru Sądowego ma w tym zakresie charakter wyłącznie deklaratoryjny. Mając powyższe na względzie, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, obowiązkiem organu w prowadzonym w trybie wznowieniowym postępowaniu było nie tylko stwierdzić fakt figurowania skarżącego w rejestrze - jako przesłankę wyłączającą przyznanie mu statusu osoby bezrobotnej - ale również rozważyć podniesione przez skarżącego okoliczności. Jeżeli twierdzenia skarżącego o rezygnacji z funkcji członka zarządu skierowane w formie pisemnej na adres spółki i zaprzestanie sprawowania funkcji członka zarządu spółki z tą chwilą nie były wystarczającym dowodem wobec dokumentu urzędowego, jakim jest wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, organ powinien był wezwać skarżącego do udokumentowania jego twierdzeń poprzez przedstawienia dowodu potwierdzającego złożenie oświadczenia, a także dowodu poświadczającego dotarcie tego oświadczenia do właściwego adresata. Strona nie jest bowiem gospodarzem postępowania dowodowego, a prowadzi je organ. W sytuacji niewyjaśnienia stanu faktycznego w sposób wymagany dla załatwienia sprawy organ poszukuje niezbędnych dowodów z urzędu, a także może zobowiązać stronę postępowania do ich przedstawienia. Konieczne jest jednak w takim wypadku wezwanie strony do wykonania zobowiązania i wyznaczenia jej określonego terminu. Należyte wyjaśnienie sprawy jest tym bardziej istotne, że sprawa prowadzona była w trybie nadzwyczajnym, którego zakończenie może prowadzić do usunięcia z obrotu prawnego decyzji o cechach ostateczność. Jest to sytuacja wyjątkowa, nie pozwalająca na istnienie żadnych wątpliwości, co do spełnienia się przesłanki wznowieniowej. W treści rozważań organu brak jest także odniesienia się do dowodu w postaci świadectwa pracy. Z dokumentu tego wynika, co prawda, wyłącznie fakt rozwiązania stosunku pracy, a okoliczność ta sama w sobie nie przesadza o wygaśnięciu mandatu członka zarządu spółki z o.o. Jest to jednak dowód wymagający oceny z punktu widzenia gotowości do innego zajęcia zarobkowego prezentowanej przez skarżącego wobec organów zatrudnienia. Z wymienionych przyczyn sprawa nie dojrzała jeszcze do jej załatwienia, co stanowiło o konieczności jej powrotu do ponownego rozpatrzenia. Powtórzyć tu trzeba, że domniemanie prawne wynikające z art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowy Rejestrze może być obalone, a rola ta należy bezsprzecznie do skarżącego. Jednak organ był w posiadaniu oświadczenia strony próbującej obalić to domniemanie, czego nie wziął pod uwagę w sposób wystarczający w rozstrzygnięciu, naruszając tym zasadę prawdy obiektywnej. Odnosząc się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zajętego w wyroku z dnia 28 czerwca 2011r. sygn. I OSK 338/11, na które powołują się oba organy w uzasadnieniach wydanych decyzji zauważyć należy, że wobec braku ustaleń organu trudno jest stwierdzić, że stan faktyczny w jakich zapadło przywołane orzeczenie odpowiada stanowi faktycznemu kontrolowanej sprawy. W sprawie zakończonej wyrokiem NSA osoba, która wnioskowała o przyznanie statusu osoby bezrobotnej pełniła funkcję likwidatora spółki, a likwidacja była nadal w toku. Czy skarżący pełni nadal funkcję prezesa spółki i czy prowadzi ona działalność pozostaje natomiast w kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nadal otwarte. Uszedł nadto uwadze organu odwoławczego, wyrażony wyroku NSA pogląd, że domniemanie pełnienia funkcji członka zarządu może być obalone tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji, a fakt ten podnoszony było przez stronę w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Ocena gotowości do podjęcia zatrudnienia musi odnosić się do konkretnego, ustalonego ad casum stanu faktycznego, czego organ nie uczynił w sposób zgodny z zasadą prawdy obiektywnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgadza się z poglądem o braku obowiązku organów zatrudnienia przeprowadzania postępowania dowodowego i ustalania na jakim etapie prowadzone jest postępowanie likwidacyjne danej spółki. Do obowiązków takich organów nie należy bowiem badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się na przyznanie jej statusu bezrobotnego, ani też badania przyczyn, dla których nie zrzekła się ona funkcji likwidatora (odpowiednio – członka zarządu), zwłaszcza w sytuacji gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 ma 2010 r. sygn. III CSK 176/09 LEZ 677761, z dnia 27 stycznia 2010r II CSK 301/09 Lex 570126 i postanowienie z dnia 19 sierpnia 2004r sygn. V CK 600/03 lex 359340). W kontrolowanej sprawie obowiązkiem organu nie było zbadanie zakresu obciążenia skarżącego obowiązkami wynikającymi z tytułu pełnienia prezesa zarządu lecz czy w istocie doszło do skutecznego oświadczenia woli w postaci rezygnacji z tej funkcji. W ponownym postępowaniu obowiązkiem organu będzie wyznaczyć skarżącemu termin do przedłożenia dowodu potwierdzającego złożenie rezygnacji z pełnionej funkcji, a także wyroku sądowego, o którym mowa jest w skardze. W wyroku tym, jak twierdzi skarżący pozbawia się go możliwości pełnienia funkcji członka zarządu w spółkach kapitałowych. Organ wezwie także skarżącego do wykazania, czy "A" spółka z o.o. prowadzi nadal działalność gospodarczą i czy przejawia jakąkolwiek aktywność na rynku. Tak uzupełniony materiał dowody stanowić będzie podstawę do dokonania właściwych ustaleń stanu faktycznego sprawy, a następnie jego porównania ze stanem normatywnym mającym zastosowanie w sprawie. Ze względu na spostrzeżone, istotne uchybienia proceduralne, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 tej ustawy.