I GZ 360/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 2085/13 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym postanowieniu z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 2085/13 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 9 lipca 2014 r. odmawiającego skarżącej [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w toku postępowania orzekano już o przyznaniu stronie prawa pomocy w związku z wcześniejszymi wnioskami strony w tym przedmiocie (ostatnio, postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r.). Z tego względu rozpoznawany wniosek strony należało potraktować jako kolejny wniosek o zmianę postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, jako że to właśnie postanowienie odnosi się do wykazania przez skarżącą spółkę przesłanki do udzielenia jej wnioskowanego prawa z zakresu prawa pomocy. Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia ocenianego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje na istotnie pogarszającą się sytuację finansową spółki. WSA podkreślił, że wszystkie podnoszone we wniosku okoliczności były już analizowane przez tutejszy Sąd. Po pierwsze, fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego na kwotę ok. 5 mln złotych skarżąca podnosiła już wcześniej. Natomiast przyczyny, dla których okoliczność ta nie mogła stanowić podstawy do przyznania spółce wnioskowanego prawa, zostały wyjaśnione w postanowieniu WSA we Wrocławiu z dnia 9 lipca 2014 r. i 15 grudnia 2014 r. Podobnie argument co do zajęcia towaru na kwotę ponad 300 tysięcy złotych był już analizowany przez tutejszy Sąd. Z kolei w postanowieniu z 15 grudnia 2014 r. WSA we Wrocławiu odniósł się do faktu wydania w stosunku do spółki kolejnych decyzji wymiarowych na łączną kwotę ok. 6 mln. złotych, dodatkowo, opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności. Jak podniósł Sąd, przedstawione przez pełnomocnika strony kserokopie (niepełne) dwóch postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności dotyczą innej decyzji aniżeli przedstawiona wraz z nimi decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dodatkowo z akt sprawy nie wynika - zdaniem Sądu - aby decyzja ta była ostateczna. Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że z treści oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego w drugim wniosku, wynika, że spółka zakończyła 2013 rok z zyskiem na poziomie 444.147,38 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [...] wnosząc o: zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 165 p.p.s.a poprzez bledną wykładnię i niezastosowanie, podczas gdy ujawniły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej spółki w pełni uzasadniające zmianę uprzedniego postanowienia. Okolicznością uzasadniającą pogarszającą się sytuację finansową spółki jest fakt, iż w wyniku przeprowadzonych kontroli przez Urząd Kontroli Skarbowej we [...] zostały wydane decyzje określające wysokość zobowiązań podatkowych spółki na łączną kwotę 6 mln. zł, co do których nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zaskarżone postanowienie rozstrzygało kwestię kolejnego wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] września 2013 r. Rozpoznając pierwszy wniosek w tej sprawie WSA we Wrocławiu badał zaistnienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Rozpoznanie kolejnych wniosków sprowadza się do ustalenia, czy okoliczności sprawy uległy zmianie, co uprawniałoby do zmiany prawomocnego postanowienia sądu. Zgodnie z prawidłowo powołanym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczność sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I GZ 606/14, stosownie do dyspozycji cytowanego przepisu zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi zmiana okoliczności sprawy. Tymczasem skarżąca we wniosku nie powołuje żadnych innych, nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, że skarżąca ocenia swoją sytuację inaczej niż sąd administracyjny rozpatrujący jej wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a., nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Wydanie wobec skarżącej spółki kolejnych decyzji wymiarowych i opatrzenie ich klauzulą natychmiastowej wykonalności nie zmienia zasadniczej okoliczności, że spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie, o czym przede wszystkim przesądza fakt, jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, prowadzenia przez nią rentownej działalności gospodarczej, która przynosi zyski. Ponadto spółka nie wykazała, aby wykonanie tych decyzji uniemożliwiło jej opłacenie kosztów sądowych. Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.