I GZ 398/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 2100/13 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 2100/13, w punkcie 1. umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy oraz w punkcie 2. odrzucił skargę kasacyjną [...] od postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2014 r. o odrzuceniu skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. Sąd oddalił wniosek spółki o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 23 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2100/13 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie spółki na to postanowienie sygn. akt I GZ 616/14. Pismem z dnia 12 grudnia 2014 r. skarżąca spółka (zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika) wniosła skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, jak również złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd ponownie odmówił zmiany postanowienia z dnia 23 czerwca 2014 r. odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2015 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego, kolejny raz wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Kolejny raz Sąd postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. odmówił zmiany postanowienia z dnia 23 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. oddalił zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2016 r. ponownie wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy załączając tożsamy wniosek jak poprzednie. WSA wskazał, że w myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy jest możliwe jedynie wówczas, gdy okoliczności stanowiące przesłankę tego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W sytuacji zaś gdy strona składa kolejny wniosek, oparty na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonych już rozstrzygnięciach, zastosowanie znajduje przepis art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Innymi słowy, Sąd I instancji uznał za zbędne rozpoznanie sprawy wielokrotnie już rozstrzyganej i analizowanej przez Sąd, od którego rozstrzygnięć skarżąca wnosiła przysługujące jej środki zaskarżenia i których rozpoznanie nie przyniosło skutków oczekiwanych przez stronę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy, zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez rozpoznanie skargi kasacyjnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 246 § 2 pkt 2 p.p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania; 2) art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego w sytuacji, gdy skarżąca nie wyczerpała drogi do uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez WSA prawomocnych postanowień z dnia 20 października 2014 r., 27 kwietnia 2014 r. oraz 5 października 2014 r. o odmowie zmiany postanowienia z dnia 23 czerwca 2014 r. odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, zasadnie Sąd I instancji ocenił przedmiotowy wniosek w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżąca przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to prawidłowo Sąd I instancji uznał, że merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne i na podstawie art. 249a p.p.s.a. umorzył postępowanie w tym zakresie. Ponadto należy wskazać, że nie ma racji strona skarżąca, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a., bowiem po prawomocnym zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania Sąd wezwał spółkę zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2015 r. do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Podkreślenia wymaga, że wystąpienie w wyznaczonym terminie z kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w trybie art. 165 p.p.s.a. nie powoduje przerwania biegu terminu do opłacenia skargi. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd nie miał obowiązku ponownie wzywać stronę do uiszczenia wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.